De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. ut ratio declarat eorum qui loca caeli
  2. omnia dispositis signis ornata notarunt.
  3. aut quia crassior est certis in partibus ,
  4. sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis
  5. nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;
  6. propterea noctes hiberno tempore longae
  7. cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
  8. aut etiam, quia sic alternis partibus anni
  9. tardius et citius consuerunt confluere ignes,
  10. qui faciunt solem certa de surgere parte,
  11. propterea fit uti videantur dicere verum.
  12. Luna potest solis radiis percussa nitere
  13. inque dies magis id lumen convertere nobis
  14. ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,
  15. donique eum contra pleno bene lumine fulsit
  16. atque oriens obitus eius super edita vidit;
  17. inde minutatim retro quasi condere lumen
  18. debet item, quanto propius iam solis ad ignem
  19. labitur ex alia signorum parte per orbem;
  20. ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai
  21. consimilem cursusque viam sub sole tenere.
  22. est etiam quare proprio cum lumine possit
  23. volvier et varias splendoris reddere formas;
  24. corpus enim licet esse aliud, quod fertur et una
  25. labitur omnimodis occursans officiensque,
  26. nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.
  27. versarique potest, globus ut, si forte, pilai
  28. dimidia ex parti candenti lumine tinctus,
  29. versandoque globum variantis edere formas,
  30. donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,
  31. ad speciem vertit nobis oculosque patentis;
  32. inde minutatim retro contorquet et aufert
  33. luciferam partem glomeraminis atque pilai;
  34. ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans
  35. astrologorum artem contra convincere tendit,
  36. proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque
  37. aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.
  38. denique cur nequeat semper nova luna creari
  39. ordine formarum certo certisque figuris
  40. inque dies privos aborisci quaeque creata
  41. atque alia illius reparari in parte locoque,
  42. difficilest ratione docere et vincere verbis,
  43. ordine cum videas tam certo multa creari.
  44. it Ver et Venus et Veneris praenuntius ante
  45. pennatus graditur, Zephyri vestigia propter
  46. Flora quibus mater praespargens ante viai
  47. cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.
  48. inde loci sequitur Calor aridus et comes una
  49. pulverulenta Ceres et etesia flabra aquilonum.
  50. inde Autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.
  51. inde aliae tempestates ventique secuntur,
  52. altitonans Volturnus et Auster fulmine pollens.
  53. tandem Bruma nives adfert pigrumque rigorem
  54. reddit. Hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.
  55. quo minus est mirum, si certo tempore luna
  56. gignitur et certo deletur tempore rusus,
  57. cum fieri possint tam certo tempore multa.
  58. Solis item quoque defectus lunaeque latebras
  59. pluribus e causis fieri tibi posse putandumst.
  60. nam cur luna queat terram secludere solis
  61. lumine et a terris altum caput obstruere ei,
  62. obiciens caecum radiis ardentibus orbem,
  63. tempore eodem aliut facere id non posse putetur
  64. corpus, quod cassum labatur lumine semper?
  65. solque suos etiam dimittere languidus ignis
  66. tempore cur certo nequeat recreareque lumen,
  67. cum loca praeteriit flammis infesta per auras,
  68. quae faciunt ignis interstingui atque perire?
  69. et cur terra queat lunam spoliare vicissim
  70. lumine et oppressum solem super ipsa tenere,
  71. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,
  72. tempore eodem aliud nequeat succurrere lunae
  73. corpus vel supra solis perlabier orbem,
  74. quod radios inter rumpat lumenque profusum?
  75. et tamen ipsa suo si fulget luna nitore,
  76. cur nequeat certa mundi languescere parte,
  77. dum loca luminibus propriis inimica per exit?
  78. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras.
  79. Quod superest, quoniam magni per caerula mundi
  80. qua fieri quicquid posset ratione resolvi,
  81. solis uti varios cursus lunaeque meatus
  82. noscere possemus quae vis et causa cieret,
  83. quove modo possent offecto lumine obire
  84. et neque opinantis tenebris obducere terras,
  85. cum quasi conivent et aperto lumine rursum
  86. omnia convisunt clara loca candida luce,
  87. nunc redeo ad mundi novitatem et mollia terrae
  88. arva, novo fetu quid primum in luminis oras
  89. tollere et incertis crerint committere ventis.
  90. Principio genus herbarum viridemque nitorem
  91. terra dedit circum collis camposque per omnis,
  92. florida fulserunt viridanti prata colore,
  93. arboribusque datumst variis exinde per auras
  94. crescendi magnum inmissis certamen habenis.
  95. ut pluma atque pili primum saetaeque creantur
  96. quadripedum membris et corpore pennipotentum,
  97. sic nova tum tellus herbas virgultaque primum
  98. sustulit, inde loci mortalia saecla creavit
  99. multa modis multis varia ratione coorta.
  100. nam neque de caelo cecidisse animalia possunt,
  101. nec terrestria de salsis exisse lacunis.
  102. linquitur ut merito maternum nomen adepta
  103. terra sit, e terra quoniam sunt cuncta creata.
  104. multaque nunc etiam existunt animalia terris
  105. imbribus et calido solis concreta vapore;
  106. quo minus est mirum, si tum sunt plura coorta
  107. et maiora, nova tellure atque aethere adulta.
  108. principio genus alituum variaeque volucres
  109. ova relinquebant exclusae tempore verno,
  110. folliculos ut nunc teretis aestate cicadae
  111. lincunt sponte sua victum vitamque petentes.
  112. tum tibi terra dedit primum mortalia saecla.
  113. multus enim calor atque umor superabat in arvis.
  114. hoc ubi quaeque loci regio opportuna dabatur,
  115. crescebant uteri terram radicibus apti;
  116. quos ubi tempore maturo pate fecerat aetas
  117. infantum, fugiens umorem aurasque petessens,
  118. convertebat ibi natura foramina terrae
  119. et sucum venis cogebat fundere apertis
  120. consimilem lactis, sicut nunc femina quaeque
  121. cum peperit, dulci repletur lacte, quod omnis
  122. impetus in mammas convertitur ille alimenti.
  123. terra cibum pueris, vestem vapor, herba cubile
  124. praebebat multa et molli lanugine abundans.
  125. at novitas mundi nec frigora dura ciebat
  126. nec nimios aestus nec magnis viribus auras.
  127. omnia enim pariter crescunt et robora sumunt.
  128. Quare etiam atque etiam maternum nomen adepta
  129. terra tenet merito, quoniam genus ipsa creavit
  130. humanum atque animal prope certo tempore fudit
  131. omne quod in magnis bacchatur montibus passim,
  132. simul volucres variantibus formis.
  133. sed quia finem aliquam pariendi debet habere,
  134. destitit, ut mulier spatio defessa vetusto.
  135. mutat enim mundi naturam totius aetas
  136. ex alioque alius status excipere omnia debet
  137. nec manet ulla sui similis res: omnia migrant,
  138. omnia commutat natura et vertere cogit.
  139. namque aliud putrescit et aevo debile languet,
  140. porro aliud succrescit et e contemptibus exit.
  141. sic igitur mundi naturam totius aetas
  142. mutat, et ex alio terram status excipit alter,
  143. quod potuit nequeat, possit quod non tulit ante.
  144. Multaque tum tellus etiam portenta creare
  145. conatast mira facie membrisque coorta,
  146. androgynem, interutras necutrumque utrimque remotum,
  147. orba pedum partim, manuum viduata vicissim,
  148. muta sine ore etiam, sine voltu caeca reperta,
  149. vinctaque membrorum per totum corpus adhaesu,
  150. nec facere ut possent quicquam nec cedere quoquam
  151. nec vitare malum nec sumere quod volet usus.
  152. cetera de genere hoc monstra ac portenta creabat,
  153. ne quiquam, quoniam natura absterruit auctum
  154. nec potuere cupitum aetatis tangere florem
  155. nec reperire cibum nec iungi per Veneris res.
  156. multa videmus enim rebus concurrere debere,
  157. ut propagando possint procudere saecla;
  158. pabula primum ut sint, genitalia deinde per artus
  159. semina qua possint membris manare remissis,
  160. feminaque ut maribus coniungi possit, habere,
  161. mutua qui mutent inter se gaudia uterque.
  162. Multaque tum interiisse animantum saecla necessest
  163. nec potuisse propagando procudere prolem.
  164. nam quae cumque vides vesci vitalibus auris,