De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. constitit atque omnis mundi quasi limus in imum
  2. confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;
  3. inde mare, inde , inde aether ignifer ipse
  4. corporibus liquidis sunt omnia pura relicta
  5. et leviora aliis alia, et liquidissimus aether
  6. atque levissimus super influit auras
  7. nec liquidum corpus turbantibus auris
  8. commiscet; sinit haec violentis omnia verti
  9. turbinibus, sinit incertis turbare procellis,
  10. ipse suos ignis certo fert impete labens.
  11. nam modice fluere atque uno posse aethera nisu
  12. significat Pontos, mare certo quod fluit aestu
  13. unum labendi conservans usque tenorem.
  14. Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.
  15. principio magnus caeli si vortitur orbis,
  16. ex utraque polum parti premere nobis
  17. dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;
  18. inde alium supra fluere atque intendere eodem
  19. quo volvenda micant aeterni sidera mundi;
  20. aut alium supter, contra qui subvehat orbem,
  21. ut fluvios versare rotas atque austra videmus.
  22. est etiam quoque uti possit caelum omne manere
  23. in statione, tamen cum lucida signa ferantur,
  24. sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus
  25. quaerentesque viam circum versantur et ignes
  26. passim per caeli volvunt summania templa,
  27. sive aliunde fluens alicunde extrinsecus
  28. versat agens ignis, sive ipsi serpere possunt,
  29. quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis,
  30. flammea per caelum pascentis corpora passim.
  31. nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum
  32. difficilest; sed quid possit fiatque per omne
  33. in variis mundis varia ratione creatis,
  34. id doceo plurisque sequor disponere causas,
  35. motibus astrorum quae possint esse per omne;
  36. e quibus una tamen sit et haec quoque causa necessest,
  37. quae vegeat motum signis; sed quae sit earum
  38. praecipere haud quaquamst pedetemptim progredientis.
  39. Terraque ut in media mundi regione quiescat,
  40. evanescere paulatim et decrescere pondus
  41. convenit atque aliam naturam supter habere
  42. ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam
  43. partibus mundi, quibus insita vivit.
  44. propterea non est oneri neque deprimit auras,
  45. ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra
  46. nec caput est oneri collo nec denique totum
  47. corporis in pedibus pondus sentimus inesse;
  48. at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis
  49. pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.
  50. usque adeo magni refert quid quaeque queat res.
  51. sic igitur tellus non est aliena repente
  52. allata atque auris aliunde obiecta alienis,
  53. sed pariter prima concepta ab origine mundi
  54. certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.
  55. Praeterea grandi tonitru concussa repente
  56. terra supra quae se sunt concutit omnia motu;
  57. quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset
  58. partibus mundi caeloque revincta;
  59. nam communibus inter se radicibus haerent
  60. ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.
  61. Nonne vides etiam quam magno pondere nobis
  62. sustineat corpus tenuissima vis animai,
  63. propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?
  64. Denique iam saltu pernici tollere corpus
  65. quid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?
  66. iamne vides quantum tenuis natura valere
  67. possit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut
  68. coniunctus terris et nobis est animi vis?
  69. Nec nimio solis maior rota nec minor ardor
  70. esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.
  71. nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt
  72. adiicere et calidum membris adflare vaporem,
  73. nil magnis intervallis de corpore libant
  74. flammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.
  75. proinde, calor quoniam solis lumenque profusum
  76. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,
  77. forma quoque hinc solis debet filumque videri,
  78. nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.
  79. perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent
  80. lunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,
  81. sive suam proprio iactat de corpore lucem,
  82. quidquid id est, nihilo fertur maiore figura
  83. quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.
  84. nam prius omnia, quae longe semota tuemur
  85. per multum, specie confusa videntur
  86. quam minui filum. quapropter luna necesse est,
  87. quandoquidem claram speciem certamque figuram
  88. praebet, ut est oris extremis cumque notata,
  89. quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.
  90. postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,
  91. scire licet perquam pauxillo posse minores
  92. esse vel exigua maioris parte brevique.
  93. quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,
  94. dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,
  95. perparvom quiddam inter dum mutare videntur
  96. alteram utram in partem filum, quo longius absunt.
  97. Illud item non est mirandum, qua ratione
  98. tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,
  99. quod maria ac terras omnis caelumque rigando
  100. compleat et calido perfundat cuncta vapore.
  101. quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in alto
  102. nam licet hinc mundi patefactum totius unum
  103. largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,
  104. ex omni mundo quia sic elementa vaporis
  105. undique conveniunt et sic coniectus eorum
  106. confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.
  107. nonne vides etiam quam late parvus aquai
  108. prata riget fons inter dum campisque redundet?
  109. est etiam quoque uti non magno solis ab igni
  110. percipiat calidis fervoribus ardor,
  111. opportunus ita est si forte et idoneus ,
  112. ut queat accendi parvis ardoribus ictus;
  113. quod genus inter dum segetes stipulamque videmus
  114. accidere ex una scintilla incendia passim.
  115. forsitan et rosea sol alte lampade lucens
  116. possideat multum caecis fervoribus ignem
  117. circum se, nullo qui sit fulgore notatus,
  118. aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.
  119. Nec ratio solis simplex et recta patescit,
  120. quo pacto aestivis e partibus aegocerotis
  121. brumalis adeat flexus atque inde revertens
  122. canceris ut vertat metas ad solstitialis,
  123. lunaque mensibus id spatium videatur obire,
  124. annua sol in quo consumit tempora cursu.
  125. non, inquam, simplex his rebus reddita causast.
  126. nam fieri vel cum primis id posse videtur,
  127. Democriti quod sancta viri sententia ponit,
  128. quanto quaeque magis sint terram sidera propter,
  129. tanto posse minus cum caeli turbine ferri;
  130. evanescere enim rapidas illius et acris
  131. imminui supter viris, ideoque relinqui
  132. paulatim solem cum posterioribus signis,
  133. inferior multo quod sit quam fervida signa.
  134. et magis hoc lunam: quanto demissior eius
  135. cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,
  136. tanto posse minus cum signis tendere cursum.
  137. flaccidiore etiam quanto iam turbine fertur
  138. inferior quam sol, tanto magis omnia signa
  139. hanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.
  140. propterea fit ut haec ad signum quodque reverti
  141. mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.
  142. fit quoque ut e mundi transversis partibus
  143. alternis certo fluere alter tempore possit,
  144. qui queat aestivis solem detrudere signis
  145. brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,
  146. et qui reiciat gelidis a frigoris umbris
  147. aestiferas usque in partis et fervida signa.
  148. et ratione pari lunam stellasque putandumst,
  149. quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,
  150. posse alternis e partibus ire.
  151. nonne vides etiam diversis nubila ventis
  152. diversas ire in partis inferna supernis?
  153. qui minus illa queant per magnos aetheris orbis
  154. aestibus inter se diversis sidera ferri?
  155. At nox obruit ingenti caligine terras,
  156. aut ubi de longo cursu sol ultima caeli
  157. impulit atque suos efflavit languidus ignis
  158. concussos itere et labefactos multo,
  159. aut quia sub terras cursum convortere cogit
  160. vis eadem, supra quae terras pertulit orbem.
  161. Tempore item certo roseam Matuta per oras
  162. aetheris auroram differt et lumina pandit,
  163. aut quia sol idem, sub terras ille revertens,
  164. anticipat caelum radiis accendere temptans,
  165. aut quia conveniunt ignes et semina multa
  166. confluere ardoris consuerunt tempore certo,
  167. quae faciunt solis nova semper lumina gigni;
  168. quod genus Idaeis fama est e montibus altis
  169. dispersos ignis orienti lumine cerni,
  170. inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.
  171. nec tamen illud in his rebus mirabile debet
  172. esse, quod haec ignis tam certo tempore possint
  173. semina confluere et solis reparare nitorem.
  174. multa videmus enim, certo quae tempore fiunt
  175. omnibus in rebus. florescunt tempore certo
  176. arbusta et certo dimittunt tempore florem.
  177. nec minus in certo dentes cadere imperat aetas
  178. tempore et inpubem molli pubescere veste
  179. et pariter mollem malis demittere barbam.
  180. fulmina postremo nix imbres nubila venti
  181. non nimis incertis fiunt in partibus anni.
  182. namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima
  183. atque ita res mundi cecidere ab origine prima,
  184. conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.
  185. Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,
  186. et minui luces, cum sumant augmina noctis,
  187. aut quia sol idem sub terras atque superne
  188. imparibus currens amfractibus aetheris oras
  189. partit et in partis non aequas dividit orbem,
  190. et quod ab alterutra detraxit parte, reponit
  191. eius in adversa tanto plus parte relatus,
  192. donec ad id signum caeli pervenit, ubi anni
  193. nodus nocturnas exaequat lucibus umbras;
  194. nam medio cursu flatus aquilonis et austri
  195. distinet aequato caelum discrimine metas
  196. propter signiferi posituram totius orbis,
  197. annua sol in quo concludit tempora serpens,
  198. obliquo terras et caelum lumine lustrans,
  199. ut ratio declarat eorum qui loca caeli
  200. omnia dispositis signis ornata notarunt.
  201. aut quia crassior est certis in partibus ,
  202. sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis
  203. nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;
  204. propterea noctes hiberno tempore longae
  205. cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
  206. aut etiam, quia sic alternis partibus anni
  207. tardius et citius consuerunt confluere ignes,
  208. qui faciunt solem certa de surgere parte,
  209. propterea fit uti videantur dicere verum.
  210. Luna potest solis radiis percussa nitere
  211. inque dies magis id lumen convertere nobis
  212. ad speciem, quantum solis secedit ab orbi,
  213. donique eum contra pleno bene lumine fulsit
  214. atque oriens obitus eius super edita vidit;
  215. inde minutatim retro quasi condere lumen
  216. debet item, quanto propius iam solis ad ignem
  217. labitur ex alia signorum parte per orbem;
  218. ut faciunt, lunam qui fingunt esse pilai
  219. consimilem cursusque viam sub sole tenere.
  220. est etiam quare proprio cum lumine possit
  221. volvier et varias splendoris reddere formas;
  222. corpus enim licet esse aliud, quod fertur et una
  223. labitur omnimodis occursans officiensque,
  224. nec potis est cerni, quia cassum lumine fertur.
  225. versarique potest, globus ut, si forte, pilai
  226. dimidia ex parti candenti lumine tinctus,
  227. versandoque globum variantis edere formas,
  228. donique eam partem, quae cumque est ignibus aucta,
  229. ad speciem vertit nobis oculosque patentis;
  230. inde minutatim retro contorquet et aufert
  231. luciferam partem glomeraminis atque pilai;
  232. ut Babylonica Chaldaeum doctrina refutans
  233. astrologorum artem contra convincere tendit,
  234. proinde quasi id fieri nequeat quod pugnat uterque
  235. aut minus hoc illo sit cur amplectier ausis.
  236. denique cur nequeat semper nova luna creari
  237. ordine formarum certo certisque figuris
  238. inque dies privos aborisci quaeque creata
  239. atque alia illius reparari in parte locoque,
  240. difficilest ratione docere et vincere verbis,
  241. ordine cum videas tam certo multa creari.
  242. it Ver et Venus et Veneris praenuntius ante
  243. pennatus graditur, Zephyri vestigia propter
  244. Flora quibus mater praespargens ante viai
  245. cuncta coloribus egregiis et odoribus opplet.
  246. inde loci sequitur Calor aridus et comes una
  247. pulverulenta Ceres et etesia flabra aquilonum.
  248. inde Autumnus adit, graditur simul Euhius Euan.
  249. inde aliae tempestates ventique secuntur,
  250. altitonans Volturnus et Auster fulmine pollens.
  251. tandem Bruma nives adfert pigrumque rigorem
  252. reddit. Hiemps sequitur crepitans hanc dentibus algu.
  253. quo minus est mirum, si certo tempore luna
  254. gignitur et certo deletur tempore rusus,
  255. cum fieri possint tam certo tempore multa.
  256. Solis item quoque defectus lunaeque latebras
  257. pluribus e causis fieri tibi posse putandumst.
  258. nam cur luna queat terram secludere solis
  259. lumine et a terris altum caput obstruere ei,
  260. obiciens caecum radiis ardentibus orbem,
  261. tempore eodem aliut facere id non posse putetur
  262. corpus, quod cassum labatur lumine semper?
  263. solque suos etiam dimittere languidus ignis
  264. tempore cur certo nequeat recreareque lumen,
  265. cum loca praeteriit flammis infesta per auras,
  266. quae faciunt ignis interstingui atque perire?
  267. et cur terra queat lunam spoliare vicissim
  268. lumine et oppressum solem super ipsa tenere,
  269. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras,
  270. tempore eodem aliud nequeat succurrere lunae
  271. corpus vel supra solis perlabier orbem,
  272. quod radios inter rumpat lumenque profusum?
  273. et tamen ipsa suo si fulget luna nitore,
  274. cur nequeat certa mundi languescere parte,
  275. dum loca luminibus propriis inimica per exit?
  276. menstrua dum rigidas coni perlabitur umbras.
  277. Quod superest, quoniam magni per caerula mundi
  278. qua fieri quicquid posset ratione resolvi,
  279. solis uti varios cursus lunaeque meatus
  280. noscere possemus quae vis et causa cieret,
  281. quove modo possent offecto lumine obire