De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. et facere ante viros lanam natura
  2. quam muliebre genus; nam longe praestat in arte
  3. et sollertius est multo genus omne virile;
  4. agricolae donec vitio vertere severi,
  5. ut muliebribus id manibus concedere vellent
  6. atque ipsi pariter durum sufferre laborem
  7. atque opere in duro durarent membra manusque.
  8. At specimen sationis et insitionis origo
  9. ipsa fuit rerum primum natura creatrix,
  10. arboribus quoniam bacae glandesque caducae
  11. tempestiva dabant pullorum examina supter;
  12. unde etiam libitumst stirpis committere ramis
  13. et nova defodere in terram virgulta per agros.
  14. inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli
  15. temptabant fructusque feros mansuescere terra
  16. cernebant indulgendo blandeque colendo.
  17. inque dies magis in montem succedere silvas
  18. cogebant infraque locum concedere cultis,
  19. prata lacus rivos segetes vinetaque laeta
  20. collibus et campis ut haberent, atque olearum
  21. caerula distinguens inter plaga currere posset
  22. per tumulos et convallis camposque profusa;
  23. ut nunc esse vides vario distincta lepore
  24. omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant
  25. arbustisque tenent felicibus opsita circum.
  26. At liquidas avium voces imitarier ore
  27. ante fuit multo quam levia carmina cantu
  28. concelebrare homines possent aurisque iuvare.
  29. et zephyri cava per calamorum sibila primum
  30. agrestis docuere cavas inflare cicutas.
  31. inde minutatim dulcis didicere querellas,
  32. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  33. avia per nemora ac silvas saltusque reperta,
  34. per loca pastorum deserta atque otia dia.
  35. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  36. in medium ratioque in luminis eruit oras.
  37. haec animos ollis mulcebant atque iuvabant
  38. cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi.
  39. saepe itaque inter se prostrati in gramine molli
  40. propter aquae rivom sub ramis arboris altae.
  41. non magnis opibus iucunde corpora habebant,
  42. praesertim cum tempestas ridebat et anni
  43. tempora pingebant viridantis floribus herbas.
  44. tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni
  45. consuerant; agrestis enim tum musa vigebat.
  46. tum caput atque umeros plexis redimire coronis
  47. floribus et foliis lascivia laeta movebat,
  48. atque extra numerum procedere membra moventes
  49. duriter et duro terram pede pellere matrem;
  50. unde oriebantur risus dulcesque cachinni,
  51. omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.
  52. et vigilantibus hinc aderant solacia somno
  53. ducere multimodis voces et flectere cantus
  54. et supera calamos unco percurrere labro;
  55. unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur.
  56. et numerum servare genus didicere, neque hilo
  57. maiore interea capiunt dulcedine fructum
  58. quam silvestre genus capiebat terrigenarum.
  59. nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante
  60. suavius, in primis placet et pollere videtur,
  61. posteriorque fere melior res illa reperta
  62. perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.
  63. sic odium coepit glandis, sic illa relicta
  64. strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.
  65. pellis item cecidit vestis contempta ferina;
  66. quam reor invidia tali tunc esse repertam,
  67. ut letum insidiis qui gessit primus obiret,
  68. et tamen inter eos distractam sanguine multo
  69. disperiise neque in fructum convertere quisse.
  70. tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis
  71. exercent hominum vitam belloque fatigant;
  72. quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.
  73. frigus enim nudos sine pellibus excruciabat
  74. terrigenas; at nos nil laedit veste carere
  75. purpurea atque auro signisque ingentibus apta,
  76. dum plebeia tamen sit, quae defendere possit.
  77. Ergo hominum genus in cassum frustraque laborat
  78. semper et in curis consumit inanibus aevom,
  79. ni mirum quia non cognovit quae sit habendi
  80. finis et omnino quoad crescat vera voluptas;
  81. idque minutatim vitam provexit in altum
  82. et belli magnos commovit funditus aestus.
  83. at vigiles mundi magnum versatile templum
  84. sol et luna suo lustrantes lumine circum
  85. perdocuere homines annorum tempora verti
  86. et certa ratione geri rem atque ordine certo.
  87. Iam validis saepti degebant turribus aevom,
  88. et divisa colebatur discretaque tellus,
  89. tum mare velivolis florebat navibus ponti,
  90. auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,
  91. carminibus cum res gestas coepere
  92. tradere; nec multo prius sunt elementa reperta.
  93. propterea quid sit prius actum respicere aetas
  94. nostra nequit, nisi qua ratio vestigia monstrat.
  95. Navigia atque agri culturas moenia leges
  96. arma vias vestes et cetera de genere horum,
  97. praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,
  98. carmina, picturas et daedala signa polita
  99. usus et impigrae simul experientia mentis
  100. paulatim docuit pedetemptim progredientis.
  101. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  102. in medium ratioque in luminis erigit oras;
  103. namque alid ex alio clarescere corde videbant,
  104. artibus ad summum donec venere cacumen.
  1. Primae frugiparos fetus mortalibus aegris
  2. dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae
  3. et recreaverunt vitam legesque rogarunt
  4. et primae dederunt solacia dulcia vitae,
  5. cum genuere virum tali cum corde repertum,
  6. omnia veridico qui quondam ex ore profudit;
  7. cuius et extincti propter divina reperta
  8. divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.
  9. nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus
  10. omnia iam ferme mortalibus esse parata
  11. et, pro quam possent, vitam consistere tutam,
  12. divitiis homines et honore et laude potentis
  13. affluere atque bona gnatorum excellere fama,
  14. nec minus esse domi cuiquam tamen anxia cordi,
  15. atque animi ingratis vitam vexare sine ulla
  16. pausa atque infestis cogi saevire querellis,
  17. intellegit ibi vitium vas efficere ipsum
  18. omniaque illius vitio corrumpier intus,
  19. quae conlata foris et commoda cumque venirent;
  20. partim quod fluxum pertusumque esse videbat,
  21. ut nulla posset ratione explerier umquam,
  22. partim quod taetro quasi conspurcare sapore
  23. omnia cernebat, quae cumque receperat, intus.
  24. veridicis igitur purgavit pectora dictis
  25. et finem statuit cuppedinis atque timoris
  26. exposuitque bonum summum, quo tendimus omnes,
  27. quid foret, atque viam monstravit, tramite parvo
  28. qua possemus ad id recto contendere cursu,
  29. quidve mali foret in rebus mortalibus passim,
  30. quod fieret naturali varieque volaret
  31. seu casu seu vi, quod sic natura parasset,
  32. et quibus e portis occurri cuique deceret,
  33. et genus humanum frustra plerumque probavit
  34. volvere curarum tristis in pectore fluctus.
  35. nam vel uti pueri trepidant atque omnia caecis