De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. exaequataque sunt creperi certamina belli.
  2. et prius est armatum in equi conscendere costas
  3. et moderarier hunc frenis dextraque vigere
  4. quam biiugo curru belli temptare pericla.
  5. et biiugo prius est quam bis coniungere binos
  6. et quam falciferos armatum escendere currus.
  7. inde boves Lucas turrito corpore, tetras,
  8. anguimanus, belli docuerunt volnera Poeni
  9. sufferre et magnas Martis turbare catervas.
  10. sic alid ex alio peperit discordia tristis,
  11. horribile humanis quod gentibus esset in armis,
  12. inque dies belli terroribus addidit augmen.
  13. Temptarunt etiam tauros in moenere belli
  14. expertique sues saevos sunt mittere in hostis.
  15. et validos partim prae se misere leones
  16. cum doctoribus armatis saevisque magistris,
  17. qui moderarier his possent vinclisque tenere,
  18. ne quiquam, quoniam permixta caede calentes
  19. turbabant saevi nullo discrimine turmas,
  20. terrificas capitum quatientis undique cristas,
  21. nec poterant equites fremitu perterrita equorum
  22. pectora mulcere et frenis convertere in hostis.
  23. inritata leae iaciebant corpora saltu
  24. undique et adversum venientibus ora patebant
  25. et nec opinantis a tergo deripiebant
  26. deplexaeque dabant in terram volnere victos,
  27. morsibus adfixae validis atque unguibus uncis.
  28. iactabantque suos tauri pedibusque terebant
  29. et latera ac ventres hauribant supter equorum
  30. cornibus et terram minitanti mente ruebant.
  31. et validis socios caedebant dentibus apri
  32. tela infracta suo tinguentes sanguine saevi
  33. in se fracta suo tinguentes sanguine tela,
  34. permixtasque dabant equitum peditumque ruinas.
  35. nam transversa feros exibant dentis adactus
  36. iumenta aut pedibus ventos erecta petebant,
  37. ne quiquam, quoniam ab nervis succisa videres
  38. concidere atque gravi terram consternere casu.
  39. si quos ante domi domitos satis esse putabant,
  40. effervescere cernebant in rebus agundis
  41. volneribus clamore fuga terrore tumultu,
  42. nec poterant ullam partem redducere eorum;
  43. diffugiebat enim varium genus omne ferarum,
  44. ut nunc saepe boves Lucae ferro male mactae
  45. diffugiunt, fera facta suis cum multa dedere.
  46. Sed facere id non tam vincendi spe voluerunt;
  47. quam dare quod gemerent hostes, ipsique perire,
  48. qui numero diffidebant armisque vacabant,
  49. si fuit ut facerent. sed vix adducor ut ante
  50. non quierint animo praesentire atque videre,
  51. quam commune malum fieret foedumque, futurum.
  52. et magis id possis factum contendere in omni
  53. in variis mundis varia ratione creatis,
  54. quam certo atque uno terrarum quolibet orbi.
  55. Nexilis ante fuit vestis quam textile tegmen.
  56. textile post ferrumst, quia ferro tela paratur,
  57. nec ratione alia possunt tam levia gigni
  58. insilia ac fusi, radii, scapique sonantes.
  59. et facere ante viros lanam natura
  60. quam muliebre genus; nam longe praestat in arte
  61. et sollertius est multo genus omne virile;
  62. agricolae donec vitio vertere severi,
  63. ut muliebribus id manibus concedere vellent
  64. atque ipsi pariter durum sufferre laborem
  65. atque opere in duro durarent membra manusque.
  66. At specimen sationis et insitionis origo
  67. ipsa fuit rerum primum natura creatrix,
  68. arboribus quoniam bacae glandesque caducae
  69. tempestiva dabant pullorum examina supter;
  70. unde etiam libitumst stirpis committere ramis
  71. et nova defodere in terram virgulta per agros.
  72. inde aliam atque aliam culturam dulcis agelli
  73. temptabant fructusque feros mansuescere terra
  74. cernebant indulgendo blandeque colendo.
  75. inque dies magis in montem succedere silvas
  76. cogebant infraque locum concedere cultis,
  77. prata lacus rivos segetes vinetaque laeta
  78. collibus et campis ut haberent, atque olearum
  79. caerula distinguens inter plaga currere posset
  80. per tumulos et convallis camposque profusa;
  81. ut nunc esse vides vario distincta lepore
  82. omnia, quae pomis intersita dulcibus ornant
  83. arbustisque tenent felicibus opsita circum.
  84. At liquidas avium voces imitarier ore
  85. ante fuit multo quam levia carmina cantu
  86. concelebrare homines possent aurisque iuvare.
  87. et zephyri cava per calamorum sibila primum
  88. agrestis docuere cavas inflare cicutas.
  89. inde minutatim dulcis didicere querellas,
  90. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  91. avia per nemora ac silvas saltusque reperta,
  92. per loca pastorum deserta atque otia dia.
  93. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  94. in medium ratioque in luminis eruit oras.
  95. haec animos ollis mulcebant atque iuvabant
  96. cum satiate cibi; nam tum sunt omnia cordi.
  97. saepe itaque inter se prostrati in gramine molli
  98. propter aquae rivom sub ramis arboris altae.
  99. non magnis opibus iucunde corpora habebant,
  100. praesertim cum tempestas ridebat et anni
  101. tempora pingebant viridantis floribus herbas.
  102. tum ioca, tum sermo, tum dulces esse cachinni
  103. consuerant; agrestis enim tum musa vigebat.
  104. tum caput atque umeros plexis redimire coronis
  105. floribus et foliis lascivia laeta movebat,
  106. atque extra numerum procedere membra moventes
  107. duriter et duro terram pede pellere matrem;
  108. unde oriebantur risus dulcesque cachinni,
  109. omnia quod nova tum magis haec et mira vigebant.
  110. et vigilantibus hinc aderant solacia somno
  111. ducere multimodis voces et flectere cantus
  112. et supera calamos unco percurrere labro;
  113. unde etiam vigiles nunc haec accepta tuentur.
  114. et numerum servare genus didicere, neque hilo
  115. maiore interea capiunt dulcedine fructum
  116. quam silvestre genus capiebat terrigenarum.
  117. nam quod adest praesto, nisi quid cognovimus ante
  118. suavius, in primis placet et pollere videtur,
  119. posteriorque fere melior res illa reperta
  120. perdit et immutat sensus ad pristina quaeque.
  121. sic odium coepit glandis, sic illa relicta
  122. strata cubilia sunt herbis et frondibus aucta.
  123. pellis item cecidit vestis contempta ferina;
  124. quam reor invidia tali tunc esse repertam,
  125. ut letum insidiis qui gessit primus obiret,
  126. et tamen inter eos distractam sanguine multo
  127. disperiise neque in fructum convertere quisse.
  128. tunc igitur pelles, nunc aurum et purpura curis
  129. exercent hominum vitam belloque fatigant;
  130. quo magis in nobis, ut opinor, culpa resedit.
  131. frigus enim nudos sine pellibus excruciabat
  132. terrigenas; at nos nil laedit veste carere
  133. purpurea atque auro signisque ingentibus apta,
  134. dum plebeia tamen sit, quae defendere possit.
  135. Ergo hominum genus in cassum frustraque laborat
  136. semper et in curis consumit inanibus aevom,
  137. ni mirum quia non cognovit quae sit habendi
  138. finis et omnino quoad crescat vera voluptas;
  139. idque minutatim vitam provexit in altum
  140. et belli magnos commovit funditus aestus.
  141. at vigiles mundi magnum versatile templum
  142. sol et luna suo lustrantes lumine circum
  143. perdocuere homines annorum tempora verti
  144. et certa ratione geri rem atque ordine certo.
  145. Iam validis saepti degebant turribus aevom,
  146. et divisa colebatur discretaque tellus,
  147. tum mare velivolis florebat navibus ponti,
  148. auxilia ac socios iam pacto foedere habebant,
  149. carminibus cum res gestas coepere
  150. tradere; nec multo prius sunt elementa reperta.
  151. propterea quid sit prius actum respicere aetas
  152. nostra nequit, nisi qua ratio vestigia monstrat.
  153. Navigia atque agri culturas moenia leges
  154. arma vias vestes et cetera de genere horum,
  155. praemia, delicias quoque vitae funditus omnis,
  156. carmina, picturas et daedala signa polita
  157. usus et impigrae simul experientia mentis
  158. paulatim docuit pedetemptim progredientis.
  159. sic unum quicquid paulatim protrahit aetas
  160. in medium ratioque in luminis erigit oras;
  161. namque alid ex alio clarescere corde videbant,
  162. artibus ad summum donec venere cacumen.
  1. Primae frugiparos fetus mortalibus aegris
  2. dididerunt quondam praeclaro nomine Athenae
  3. et recreaverunt vitam legesque rogarunt
  4. et primae dederunt solacia dulcia vitae,
  5. cum genuere virum tali cum corde repertum,
  6. omnia veridico qui quondam ex ore profudit;
  7. cuius et extincti propter divina reperta
  8. divolgata vetus iam ad caelum gloria fertur.
  9. nam cum vidit hic ad victum quae flagitat usus
  10. omnia iam ferme mortalibus esse parata
  11. et, pro quam possent, vitam consistere tutam,
  12. divitiis homines et honore et laude potentis
  13. affluere atque bona gnatorum excellere fama,
  14. nec minus esse domi cuiquam tamen anxia cordi,
  15. atque animi ingratis vitam vexare sine ulla
  16. pausa atque infestis cogi saevire querellis,
  17. intellegit ibi vitium vas efficere ipsum
  18. omniaque illius vitio corrumpier intus,
  19. quae conlata foris et commoda cumque venirent;