De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quid sit opus facto, facilest; neque enim paterentur
  2. nec ratione ulla sibi ferrent amplius auris
  3. vocis inauditos sonitus obtundere frustra.
  4. postremo quid in hac mirabile tantoperest re,
  5. si genus humanum, cui vox et lingua vigeret,
  6. pro vario sensu varia res voce notaret?
  7. cum pecudes mutae, cum denique saecla ferarum
  8. dissimilis soleant voces variasque ciere,
  9. cum metus aut dolor est et cum iam gaudia gliscunt.
  10. quippe etenim licet id rebus cognoscere apertis.
  11. inritata canum cum primum magna Molossum
  12. mollia ricta fremunt duros nudantia dentes,
  13. longe alio sonitu rabies restricta minatur,
  14. et cum iam latrant et vocibus omnia complent;
  15. at catulos blande cum lingua lambere temptant
  16. aut ubi eos lactant, pedibus morsuque potentes
  17. suspensis teneros imitantur dentibus haustus,
  18. longe alio pacto gannitu vocis adulant,
  19. et cum deserti baubantur in aedibus, aut cum
  20. plorantis fugiunt summisso corpore plagas.
  21. denique non hinnitus item differre videtur,
  22. inter equas ubi equus florenti aetate iuvencus
  23. pinnigeri saevit calcaribus ictus Amoris
  24. et fremitum patulis sub naribus edit ad arma,
  25. et cum sic alias concussis artibus hinnit?
  26. postremo genus alituum variaeque volucres,
  27. accipitres atque ossifragae mergique marinis
  28. fluctibus in salso victum vitamque petentes,
  29. longe alias alio iaciunt in tempore voces,
  30. et quom de victu certant praedaque repugnant.
  31. et partim mutant cum tempestatibus una
  32. raucisonos cantus, cornicum ut saecla vetusta
  33. corvorumque gregis ubi aquam dicuntur et imbris
  34. poscere et inter dum ventos aurasque vocare.
  35. ergo si varii sensus animalia cogunt,
  36. muta tamen cum sint, varias emittere voces,
  37. quanto mortalis magis aequumst tum potuisse
  38. dissimilis alia atque alia res voce notare!
  39. Illud in his rebus tacitus ne forte requiras,
  40. fulmen detulit in terram mortalibus ignem
  41. primitus, inde omnis flammarum diditur ardor;
  42. multa videmus enim caelestibus insita flammis
  43. fulgere, cum caeli donavit plaga vaporis.
  44. et ramosa tamen cum ventis pulsa vacillans
  45. aestuat in ramos incumbens arboris arbor,
  46. exprimitur validis extritus viribus ignis,
  47. emicat inter dum flammai fervidus ardor,
  48. mutua dum inter se rami stirpesque teruntur.
  49. quorum utrumque dedisse potest mortalibus ignem.
  50. inde cibum quoquere ac flammae mollire vapore
  51. sol docuit, quoniam mitescere multa videbant
  52. verberibus radiorum atque aestu victa per agros.
  53. Inque dies magis hi victum vitamque priorem
  54. commutare novis monstrabant rebus et igni,
  55. ingenio qui praestabant et corde vigebant.
  56. condere coeperunt urbis arcemque locare
  57. praesidium reges ipsi sibi perfugiumque,
  58. et pecudes et agros divisere atque dedere
  59. pro facie cuiusque et viribus ingenioque;
  60. nam facies multum valuit viresque vigebant.
  61. posterius res inventast aurumque repertum,
  62. quod facile et validis et pulchris dempsit honorem;
  63. divitioris enim sectam plerumque secuntur
  64. quam lubet et fortes et pulchro corpore creti.
  65. quod siquis vera vitam ratione gubernet,
  66. divitiae grandes homini sunt vivere parce
  67. aequo animo; neque enim est umquam penuria parvi.
  68. at claros homines voluerunt se atque potentes,
  69. ut fundamento stabili fortuna maneret
  70. et placidam possent opulenti degere vitam,
  71. ne quiquam, quoniam ad summum succedere honorem
  72. certantes iter infestum fecere viai,
  73. et tamen e summo, quasi fulmen, deicit ictos
  74. invidia inter dum contemptim in Tartara taetra;
  75. invidia quoniam ceu fulmine summa vaporant
  76. plerumque et quae sunt aliis magis edita cumque;
  77. ut satius multo iam sit parere quietum
  78. quam regere imperio res velle et regna tenere.
  79. proinde sine in cassum defessi sanguine sudent,
  80. angustum per iter luctantes ambitionis;
  81. quandoquidem sapiunt alieno ex ore petuntque
  82. res ex auditis potius quam sensibus ipsis,
  83. nec magis id nunc est neque erit mox quam fuit ante.
  84. Ergo regibus occisis subversa iacebat
  85. pristina maiestas soliorum et sceptra superba,
  86. et capitis summi praeclarum insigne cruentum
  87. sub pedibus vulgi magnum lugebat honorem;
  88. nam cupide conculcatur nimis ante metutum.
  89. res itaque ad summam faecem turbasque redibat,