De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. relicuas tamen esse vias in mente patentis,
  2. qua possint eadem rerum simulacra venire;
  3. per multos itaque illa dies eadem obversantur
  4. ante oculos, etiam vigilantes ut videantur
  5. cernere saltantis et mollia membra moventis
  6. et citharae liquidum carmen chordasque loquentis
  7. auribus accipere et consessum cernere eundem
  8. scenaique simul varios splendere decores.
  9. usque adeo magni refert studium atque voluntas,
  10. et quibus in rebus consuerint esse operati
  11. non homines solum sed vero animalia cuncta.
  12. quippe videbis equos fortis, cum membra iacebunt,
  13. in somnis sudare tamen spirareque semper
  14. et quasi de palma summas contendere viris
  15. aut quasi carceribus patefactis edere voces
  16. venantumque canes in molli saepe quiete
  17. iactant crura tamen subito vocisque repente
  18. mittunt et crebro redducunt naribus auras.
  19. ut vestigia si teneant inventa ferarum,
  20. expergefactique secuntur inania saepe
  21. cervorum simulacra, fugae quasi dedita cernant,
  22. donec discussis redeant erroribus ad se.
  23. at consueta domi catulorum blanda propago
  24. discutere et corpus de terra corripere instant,
  25. iactant crura tamen subito vocisque repente
  26. mittunt et crebro redducunt naribus auras
  27. ut vestigia si teneant inventa ferarum
  28. expergefactique secuntur inania saepe
  29. proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
  30. et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
  31. tam magis in somnis eadem saevire necessust.
  32. at variae fugiunt volucres pinnisque repente
  33. sollicitant divom nocturno tempore lucos,
  34. accipitres somno in leni si proelia pugnas
  35. edere sunt persectantes visaeque volantes.
  36. porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
  37. magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque,
  38. reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
  39. tollunt clamorem, quasi si iugulentur ibidem.
  40. multi depugnant gemitusque doloribus edunt
  41. et quasi pantherae morsu saevive leonis
  42. mandantur, magnis clamoribus omnia complent.
  43. multi de magnis per somnum rebus loquuntur
  44. indicioque sui facti persaepe fuere.
  45. multi mortem obeunt. multi, de montibus altis
  46. ut quasi praecipitent ad terram corpore toto,
  47. exterruntur et ex somno quasi mentibus capti
  48. vix ad se redeunt permoti corporis aestu.
  49. flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
  50. adsidet et totum prope faucibus occupat amnem.
  51. puri saepe lacum propter si ac dolia curta
  52. somno devincti credunt se extollere vestem,
  53. totius umorem saccatum corporis fundunt,
  54. cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
  55. tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
  56. semen, ubi ipsa dies membris matura creavit,
  57. conveniunt simulacra foris e corpore quoque,
  58. nuntia praeclari voltus pulchrique coloris,
  59. qui ciet inritans loca turgida semine multo,
  60. ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
  61. fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent.
  62. Sollicitatur id in nobis, quod diximus ante,
  63. semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
  64. namque alias aliud res commovet atque lacessit;
  65. ex homine humanum semen ciet una hominis vis.
  66. quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
  67. per membra atque artus decedit corpore toto,
  68. in loca conveniens nervorum certa cietque
  69. continuo partis genitalis corporis ipsas.
  70. inritata tument loca semine fitque voluntas
  71. eicere id quo se contendit dira lubido,
  72. incitat inritans loca turgida semine multo
  73. idque petit corpus, mens unde est saucia amore;
  74. namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam
  75. emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
  76. et si comminus est, hostem ruber occupat umor.
  77. sic igitur Veneris qui telis accipit ictus,
  78. sive puer membris muliebribus hunc iaculatur
  79. seu mulier toto iactans e corpore amorem,
  80. unde feritur, eo tendit gestitque coire
  81. et iacere umorem in corpus de corpore ductum;
  82. namque voluptatem praesagit muta cupido.
  83. Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen Amoris,
  84. hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
  85. stillavit gutta et successit frigida cura;
  86. nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
  87. illius et nomen dulce obversatur ad auris.
  88. sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
  89. absterrere sibi atque alio convertere mentem
  90. et iacere umorem coniectum in corpora quaeque
  91. nec retinere semel conversum unius amore
  92. et servare sibi curam certumque dolorem;
  93. ulcus enim vivescit et inveterascit alendo
  94. inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit,
  95. si non prima novis conturbes volnera plagis
  96. volgivagaque vagus Venere ante recentia cures
  97. aut alio possis animi traducere motus.
  98. Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem,
  99. sed potius quae sunt sine poena commoda sumit;
  100. nam certe purast sanis magis inde voluptas
  101. quam miseris; etenim potiundi tempore in ipso
  102. fluctuat incertis erroribus ardor amantum
  103. nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
  104. quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
  105. corporis et dentes inlidunt saepe labellis
  106. osculaque adfigunt, quia non est pura voluptas
  107. et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
  108. quod cumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
  109. sed leviter poenas frangit Venus inter amorem
  110. blandaque refrenat morsus admixta voluptas.
  111. namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
  112. restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
  113. quod fieri contra totum natura repugnat;
  114. unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
  115. tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
  116. nam cibus atque umor membris adsumitur intus;
  117. quae quoniam certas possunt obsidere partis,
  118. hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
  119. ex hominis vero facie pulchroque colore
  120. nil datur in corpus praeter simulacra fruendum
  121. tenvia; quae vento spes raptast saepe misella.
  122. ut bibere in somnis sitiens quom quaerit et umor
  123. non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
  124. sed laticum simulacra petit frustraque laborat
  125. in medioque sitit torrenti flumine potans,
  126. sic in amore Venus simulacris ludit amantis,
  127. nec satiare queunt spectando corpora coram
  128. nec manibus quicquam teneris abradere membris
  129. possunt errantes incerti corpore toto.
  130. denique cum membris conlatis flore fruuntur
  131. aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus
  132. atque in eost Venus ut muliebria conserat arva,
  133. adfigunt avide corpus iunguntque salivas
  134. oris et inspirant pressantes dentibus ora,
  135. ne quiquam, quoniam nihil inde abradere possunt
  136. nec penetrare et abire in corpus corpore toto;
  137. nam facere inter dum velle et certare videntur.
  138. usque adeo cupide in Veneris compagibus haerent,
  139. membra voluptatis dum vi labefacta liquescunt.
  140. tandem ubi se erupit nervis coniecta cupido,
  141. parva fit ardoris violenti pausa parumper.
  142. inde redit rabies eadem et furor ille revisit,
  143. cum sibi quod cupiant ipsi contingere quaerunt,
  144. nec reperire malum id possunt quae machina vincat.
  145. usque adeo incerti tabescunt volnere caeco.
  146. Adde quod absumunt viris pereuntque labore,
  147. adde quod alterius sub nutu degitur aetas,
  148. languent officia atque aegrotat fama vacillans.
  149. labitur interea res et Babylonia fiunt
  150. unguenta et pulchra in pedibus Sicyonia rident,
  151. scilicet et grandes viridi cum luce zmaragdi
  152. auro includuntur teriturque thalassina vestis
  153. adsidue et Veneris sudorem exercita potat.
  154. et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae,
  155. inter dum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt.
  156. eximia veste et victu convivia, ludi,
  157. pocula crebra, unguenta, coronae, serta parantur,
  158. ne quiquam, quoniam medio de fonte leporum
  159. surgit amari aliquid, quod in ipsis floribus angat,
  160. aut cum conscius ipse animus se forte remordet
  161. desidiose agere aetatem lustrisque perire,
  162. aut quod in ambiguo verbum iaculata reliquit,
  163. quod cupido adfixum cordi vivescit ut ignis,
  164. aut nimium iactare oculos aliumve tueri
  165. quod putat in voltuque videt vestigia risus.
  166. Atque in amore mala haec proprio summeque secundo
  167. inveniuntur; in adverso vero atque inopi sunt,
  168. prendere quae possis oculorum lumine operto.
  169. innumerabilia; ut melius vigilare sit ante,
  170. qua docui ratione, cavereque, ne inliciaris.
  171. nam vitare, plagas in amoris ne iaciamur,
  172. non ita difficile est quam captum retibus ipsis
  173. exire et validos Veneris perrumpere nodos.
  174. et tamen implicitus quoque possis inque peditus
  175. effugere infestum, nisi tute tibi obvius obstes
  176. et praetermittas animi vitia omnia primum
  177. aut quae corporis sunt eius, quam praepetis ac vis.
  178. nam faciunt homines plerumque cupidine caeci
  179. et tribuunt ea quae non sunt his commoda vere.
  180. multimodis igitur pravas turpisque videmus
  181. esse in deliciis summoque in honore vigere.
  182. atque alios alii inrident Veneremque suadent
  183. ut placent, quoniam foedo adflictentur amore,
  184. nec sua respiciunt miseri mala maxima saepe.
  185. nigra melichrus est, inmunda et fetida acosmos,
  186. caesia Palladium, nervosa et lignea dorcas,
  187. parvula, pumilio, chariton mia, tota merum sal,
  188. magna atque inmanis cataplexis plenaque honoris.
  189. balba loqui non quit, traulizi, muta pudens est;
  190. at flagrans, odiosa, loquacula Lampadium fit.
  191. ischnon eromenion tum fit, cum vivere non quit
  192. prae macie; rhadine verost iam mortua tussi.
  193. at nimia et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho,
  194. simula Silena ac Saturast, labeosa philema.
  195. cetera de genere hoc longum est si dicere coner.
  196. sed tamen esto iam quantovis oris honore,
  197. cui Veneris membris vis omnibus exoriatur;
  198. nempe aliae quoque sunt; nempe hac sine viximus ante;
  199. nempe eadem facit et scimus facere omnia turpi
  200. et miseram taetris se suffit odoribus ipsa,
  201. quam famulae longe fugitant furtimque cachinnant.
  202. at lacrimans exclusus amator limina saepe
  203. floribus et sertis operit postisque superbos
  204. unguit amaracino et foribus miser oscula figit;
  205. quem si iam ammissum venientem offenderit aura
  206. una modo, causas abeundi quaerat honestas
  207. et meditata diu cadat alte sumpta querella
  208. stultitiaque ibi se damnet, tribuisse quod illi
  209. plus videat quam mortali concedere par est.
  210. nec Veneres nostras hoc fallit; quo magis ipsae
  211. omnia summo opere hos vitae poscaenia celant,
  212. quos retinere volunt adstrictosque esse in amore,
  213. ne quiquam, quoniam tu animo tamen omnia possis
  214. protrahere in lucem atque omnis inquirere risus
  215. et, si bello animost et non odiosa, vicissim
  216. praetermittere et humanis concedere rebus.
  217. Nec mulier semper ficto suspirat amore,
  218. quae conplexa viri corpus cum corpore iungit
  219. et tenet adsuctis umectans oscula labris;
  220. nam facit ex animo saepe et communia quaerens
  221. gaudia sollicitat spatium decurrere amoris.
  222. nec ratione alia volucres armenta feraeque
  223. et pecudes et equae maribus subsidere possent,
  224. si non, ipsa quod illarum subat, ardet abundans
  225. natura et Venerem salientum laeta retractat.
  226. nonne vides etiam quos mutua saepe voluptas
  227. vinxit, ut in vinclis communibus excrucientur,
  228. in triviis cum saepe canes discedere aventis
  229. divorsi cupide summis ex viribus tendunt,
  230. quom interea validis Veneris compagibus haerent?
  231. quod facerent numquam, nisi mutua gaudia nossent,
  232. quae iacere in fraudem possent vinctosque tenere.
  233. quare etiam atque etiam, ut dico, est communis voluptas.
  234. Et commiscendo quom semine forte virilem
  235. femina vim vicit subita vi corripuitque,