De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. usque adeo fit uti pueris videantur, ubi ipsi
  2. desierunt verti, vix ut iam credere possint
  3. non supra sese ruere omnia tecta minari.
  4. Iamque rubrum tremulis iubar ignibus erigere alte
  5. cum coeptat natura supraque extollere montes,
  6. quos tibi tum supra sol montis esse videtur
  7. comminus ipse suo contingens fervidus igni,
  8. vix absunt nobis missus bis mille sagittae,
  9. vix etiam cursus quingentos saepe veruti;
  10. inter eos solemque iacent immania ponti
  11. aequora substrata aetheriis ingentibus oris,
  12. interiectaque sunt terrarum milia multa,
  13. quae variae retinent gentes et saecla ferarum.
  14. At coniectus aquae digitum non altior unum,
  15. qui lapides inter sistit per strata viarum,
  16. despectum praebet sub terras inpete tanto,
  17. a terris quantum caeli patet altus hiatus,
  18. nubila despicere et caelum ut videare videre,
  19. corpora mirande sub terras abdita caelo.
  20. Denique ubi in medio nobis ecus acer obhaesit
  21. flumine et in rapidas amnis despeximus undas,
  22. stantis equi corpus transversum ferre videtur
  23. vis et in adversum flumen contrudere raptim,
  24. et quo cumque oculos traiecimus omnia ferri
  25. et fluere adsimili nobis ratione videntur.
  26. Porticus aequali quamvis est denique ductu
  27. stansque in perpetuum paribus suffulta columnis,
  28. longa tamen parte ab summa cum tota videtur,
  29. paulatim trahit angusti fastigia coni,
  30. tecta solo iungens atque omnia dextera laevis
  31. donec in obscurum coni conduxit acumen.
  32. In pelago nautis ex undis ortus in undis
  33. sol fit uti videatur obire et condere lumen;
  34. quippe ubi nil aliud nisi aquam caelumque tuentur;
  35. ne leviter credas labefactari undique sensus.
  36. at maris ignaris in portu clauda videntur
  37. navigia aplustris fractis obnitier undis.
  38. nam quae cumque supra rorem salis edita pars est
  39. remorum, recta est, et recta superne guberna;
  40. quae demersa liquore obeunt, refracta videntur
  41. omnia converti sursumque supina reverti
  42. et reflexa prope in summo fluitare liquore.
  43. Raraque per caelum cum venti nubila portant
  44. tempore nocturno, tum splendida signa videntur
  45. labier adversum nimbos atque ire superne
  46. longe aliam in partem ac vera ratione feruntur
  47. At si forte oculo manus uni subdita supter
  48. pressit eum, quodam sensu fit uti videantur
  49. omnia quae tuimur fieri tum bina tuendo,
  50. bina lucernarum florentia lumina flammis
  51. binaque per totas aedis geminare supellex
  52. et duplicis hominum facies et corpora bina.
  53. Denique cum suavi devinxit membra sopore
  54. somnus et in summa corpus iacet omne quiete,
  55. tum vigilare tamen nobis et membra movere
  56. nostra videmur, et in noctis caligine caeca
  57. cernere censemus solem lumenque diurnum,
  58. conclusoque loco caelum mare flumina montis
  59. mutare et campos pedibus transire videmur,
  60. et sonitus audire, severa silentia noctis
  61. undique cum constent, et reddere dicta tacentes.
  62. Cetera de genere hoc mirande multa videmus,
  63. quae violare fidem quasi sensibus omnia quaerunt,
  64. ne quiquam, quoniam pars horum maxima fallit
  65. propter opinatus animi, quos addimus ipsi,
  66. pro visis ut sint quae non sunt sensibus visa;
  67. nam nihil aegrius est quam res secernere apertas
  68. ab dubiis, animus quas ab se protinus addit.
  69. Denique nil sciri siquis putat, id quoque nescit
  70. an sciri possit, quoniam nil scire fatetur.
  71. hunc igitur contra minuam contendere causam,
  72. qui capite ipse suo in statuit vestigia sese.
  73. et tamen hoc quoque uti concedam scire, at id ipsum
  74. quaeram, cum in rebus veri nil viderit ante,
  75. unde sciat quid sit scire et nescire vicissim,
  76. notitiam veri quae res falsique crearit
  77. et dubium certo quae res differre probarit.
  78. invenies primis ab sensibus esse creatam
  79. notitiem veri neque sensus posse refelli.
  80. nam maiore fide debet reperirier illud,
  81. sponte sua veris quod possit vincere falsa.
  82. quid maiore fide porro quam sensus haberi
  83. debet? an ab sensu falso ratio orta valebit
  84. dicere eos contra, quae tota ab sensibus orta est?
  85. qui nisi sunt veri, ratio quoque falsa fit omnis.
  86. An poterunt oculos aures reprehendere, an aures
  87. tactus? an hunc porro tactum sapor arguet oris,
  88. an confutabunt nares oculive revincent?
  89. non, ut opinor, ita est. nam seorsum cuique potestas
  90. divisast, sua vis cuiquest, ideoque necesse est
  91. et quod molle sit et gelidum fervensve videre
  92. et seorsum varios rerum sentire colores
  93. et quae cumque coloribus sint coniuncta necessest.
  94. seorsus item sapor oris habet vim, seorsus odores
  95. nascuntur, seorsum sonitus. ideoque necesse est
  96. non possint alios alii convincere sensus.
  97. nec porro poterunt ipsi reprehendere sese,
  98. aequa fides quoniam debebit semper haberi.
  99. proinde quod in quoquest his visum tempore, verumst.
  100. Et si non poterit ratio dissolvere causam,
  101. cur ea quae fuerint iuxtim quadrata, procul sint
  102. visa rutunda, tamen praestat rationis egentem
  103. reddere mendose causas utriusque figurae,
  104. quam manibus manifesta suis emittere quoquam
  105. et violare fidem primam et convellere tota
  106. fundamenta quibus nixatur vita salusque.
  107. non modo enim ratio ruat omnis, vita quoque ipsa
  108. concidat extemplo, nisi credere sensibus ausis
  109. praecipitisque locos vitare et cetera quae sint
  110. in genere hoc fugienda, sequi contraria quae sint.
  111. illa tibi est igitur verborum copia cassa
  112. omnis, quae contra sensus instructa paratast.
  113. Denique ut in fabrica, si pravast regula prima,
  114. normaque si fallax rectis regionibus exit,
  115. et libella aliqua si ex parti claudicat hilum,
  116. omnia mendose fieri atque obstipa necessu est
  117. prava cubantia prona supina atque absona tecta,
  118. iam ruere ut quaedam videantur velle, ruantque
  119. prodita iudiciis fallacibus omnia primis,
  120. sic igitur ratio tibi rerum prava necessest
  121. falsaque sit, falsis quae cumque ab sensibus ortast.
  122. Nunc alii sensus quo pacto quisque suam rem
  123. sentiat, haud quaquam ratio scruposa relicta est.
  124. Principio auditur sonus et vox omnis, in auris
  125. insinuata suo pepulere ubi corpore sensum.
  126. corpoream quoque enim vocem constare fatendumst
  127. et sonitum, quoniam possunt inpellere sensus.
  128. Praeterea radit vox fauces saepe facitque
  129. asperiora foras gradiens arteria clamor,
  130. quippe per angustum turba maiore coorta
  131. ire foras ubi coeperunt primordia vocum.
  132. scilicet expletis quoque ianua raditur oris.
  133. haud igitur dubiumst quin voces verbaque constent
  134. corporeis e principiis, ut laedere possint.
  135. nec te fallit item quid corporis auferat et quid
  136. detrahat ex hominum nervis ac viribus ipsis
  137. perpetuus sermo nigrai noctis ad umbram
  138. aurorae perductus ab exoriente nitore,
  139. praesertim si cum summost clamore profusus.
  140. ergo corpoream vocem constare necessest,
  141. multa loquens quoniam amittit de corpore partem.
  142. Asperitas autem vocis fit ab asperitate
  143. principiorum et item levor levore creatur;
  144. nec simili penetrant auris primordia forma,
  145. cum tuba depresso graviter sub murmure mugit
  146. et reboat raucum retro cita barbita bombum,
  147. et iam Dauliades natae hortis ex Heliconis
  148. cum liquidam tollunt lugubri voce querellam.
  149. Hasce igitur penitus voces cum corpore nostro
  150. exprimimus rectoque foras emittimus ore,
  151. mobilis articulat nervorum daedala lingua,
  152. formaturaque labrorum pro parte figurat.
  153. hoc ubi non longum spatiumst unde illa profecta
  154. perveniat vox quaeque, necessest verba quoque ipsa
  155. plane exaudiri discernique articulatim;
  156. servat enim formaturam servatque figuram.
  157. at si inter positum spatium sit longius aequo,
  158. per multum confundi verba necessest
  159. et conturbari vocem, dum transvolat auras.
  160. ergo fit, sonitum ut possis sentire neque illam
  161. internoscere, verborum sententia quae sit;
  162. usque adeo confusa venit vox inque pedita.
  163. Praeterea verbum saepe unum perciet auris
  164. omnibus in populo missum praeconis ab ore.
  165. in multas igitur voces vox una repente
  166. diffugit, in privas quoniam se dividit auris
  167. obsignans formam verbis clarumque sonorem.
  168. at quae pars vocum non auris incidit ipsas,
  169. praeter lata perit frustra diffusa per auras.
  170. pars solidis adlisa locis reiecta sonorem
  171. reddit et inter dum frustratur imagine verbi.
  172. Quae bene cum videas, rationem reddere possis
  173. tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola
  174. saxa paris formas verborum ex ordine reddant.
  175. palantis comites com montis inter opacos
  176. quaerimus et magna dispersos voce ciemus.
  177. sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,
  178. unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi
  179. verba repulsantes iterabant dicta referri.
  180. haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenere
  181. finitimi fingunt et Faunos esse locuntur,
  182. quorum noctivago strepitu ludoque iocanti
  183. adfirmant volgo taciturna silentia rumpi
  184. chordarumque sonos fieri dulcisque querellas,
  185. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  186. et genus agricolum late sentiscere, quom Pan
  187. pinea semiferi capitis velamina quassans
  188. unco saepe labro calamos percurrit hiantis,
  189. fistula silvestrem ne cesset fundere musam.
  190. cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,
  191. ne loca deserta ab divis quoque forte putentur
  192. sola tenere. ideo iactant miracula dictis
  193. aut aliqua ratione alia ducuntur, ut omne
  194. humanum genus est avidum nimis auricularum.
  195. Quod super est, non est mirandum qua ratione,
  196. per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,
  197. haec loca per voces veniant aurisque lacessant,
  198. conloquium clausis foribus quoque saepe videmus;
  199. ni mirum quia vox per flexa foramina rerum
  200. incolumis transire potest, simulacra renutant;
  201. perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,
  202. qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.
  203. praeterea partis in cunctas dividitur vox,
  204. ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una
  205. dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis
  206. saepe solet scintilla suos se spargere in ignis.
  207. ergo replentur loca vocibus abdita retro,
  208. omnia quae circum fervunt sonituque cientur.
  209. at simulacra viis derectis omnia tendunt,
  210. ut sunt missa semel; qua propter cernere nemo
  211. saepe supra potis est, at voces accipere extra.
  212. et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum
  213. vox optunditur atque auris confusa penetrat
  214. et sonitum potius quam verba audire videmur.
  215. Hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatum
  216. plusculum habent in se rationis, plus operai.
  217. principio sucum sentimus in ore, cibum cum
  218. mandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquai
  219. siquis forte manu premere ac siccare .
  220. inde quod exprimimus per caulas omne palati
  221. diditur et rarae per flexa foramina linguae,
  222. hoc ubi levia sunt manantis corpora suci,
  223. suaviter attingunt et suaviter omnia tractant
  224. umida linguai circum sudantia templa;
  225. at contra pungunt sensum lacerantque coorta,
  226. quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.
  227. deinde voluptas est e suco fine palati;
  228. cum vero deorsum per fauces praecipitavit,
  229. nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus;
  230. nec refert quicquam quo victu corpus alatur,
  231. dum modo quod capias concoctum didere possis
  232. artubus et stomachi tumidum servare tenorem.
  233. Nunc aliis alius qui sit cibus ut videamus,
  234. expediam, quareve, aliis quod triste et amarumst,
  235. hoc tamen esse aliis possit perdulce videri,
  236. tantaque in his rebus distantia differitasque est,
  237. ut quod aliis cibus est aliis fuat acre venenum;
  238. est itaque ut serpens, hominis quae tacta salivis
  239. disperit ac sese mandendo conficit ipsa.
  240. praeterea nobis veratrum est acre venenum,
  241. at capris adipes et cocturnicibus auget.
  242. id quibus ut fiat rebus cognoscere possis,