De Rerum Natura
Lucretius
-
- quone vides citius debere et longius ire
- multiplexque loci spatium transcurrere eodem
- tempore quo solis pervolgant lumina caelum?
- Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,
- quam celeri motu rerum simulacra ferantur,
- quod simul ac primum sub diu splendor aquai
- ponitur, extemplo caelo stellante serena
- sidera respondent in aqua radiantia mundi.
- iamne vides igitur quam puncto tempore imago
- aetheris ex oris in terrarum accidat oras?
- quare etiam atque etiam mitti fateare necessest
- corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
- perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,
- frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undis
- aequoris, exesor moerorum litora circum,
- nec variae cessant voces volitare per auras.
- denique in os salsi venit umor saepe saporis,
- cum mare versamur propter, dilutaque contra
- cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.
- usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter
- fertur et in cunctas dimittitur undique partis
- nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,
- perpetuo quoniam sentimus et omnia semper
- cernere odorari licet et sentire sonare.
- Praeterea quoniam manibus tractata figura
- in tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quae
- cernitur in luce et claro candore, necessest
- consimili causa tactum visumque moveri.
- nunc igitur si quadratum temptamus et id nos
- commovet in tenebris, in luci quae poterit res
- accidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?
- esse in imaginibus qua propter causa videtur
- cernundi neque posse sine his res ulla videri.
- Nunc ea quae dico rerum simulacra feruntur
- undique et in cunctas iaciuntur didita partis;
- verum nos oculis quia solis cernere quimus,
- propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnes
- res ibi eam contra feriant forma atque colore.
- et quantum quaeque ab nobis res absit, imago
- efficit ut videamus et internoscere curat;
- nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque
- qui inter se cumque est oculosque locatus,
- isque ita per nostras acies perlabitur omnis
- et quasi perterget pupillas atque ita transit.
- propterea fit uti videamus quam procul absit
- res quaeque. et quanto plus ante agitatur
- et nostros oculos perterget longior aura,
- tam procul esse magis res quaeque remota videtur.
- scilicet haec summe celeri ratione geruntur,
- quale sit ut videamus, et una quam procul absit.
- Illud in his rebus minime mirabile habendumst,
- cur, ea quae feriant oculos simulacra videri
- singula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.
- ventus enim quoque paulatim cum verberat et cum
- acre fluit frigus, non privam quamque solemus
- particulam venti sentire et frigoris eius,
- sed magis unorsum, fierique perinde videmus
- corpore tum plagas in nostro tam quam aliquae res
- verberet atque sui det sensum corporis extra.
- praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsum
- tangimus extremum saxi summumque colorem
- nec sentimus eum tactu, verum magis ipsam
- duritiem penitus saxi sentimus in alto.
- Nunc age, cur ultra speculum videatur imago
- percipe: nam certe penitus remmota videtur.
- quod genus illa foris quae vere transpiciuntur,
- ianua cum per se transpectum praebet apertum,
- multa facitque foris ex aedibus ut videantur;
- is quoque enim duplici geminoque fit visus.
- primus enim citra postes tum cernitur ,
- inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,
- post extraria lux oculos perterget et
- alter, et illa foris quae vere transpiciuntur.
- sic ubi se primum speculi proiecit imago,
- dum venit ad nostras acies, protrudit agitque
- qui inter se cumquest oculosque locatus,
- et facit, ut prius hunc omnem sentire queamus
- quam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,
- continuo a nobis in eum quae fertur imago
- pervenit, et nostros oculos reiecta revisit
- atque alium prae se propellens volvit,
- et facit ut prius hunc quam se videamus, eoque
- distare ab speculo tantum semota videtur.
- quare etiam atque etiam minime mirarier est par
- ---
- illis quae reddunt speculorum ex aequore visum,
- binis quoniam res confit utraque.
- Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,
- in speculis fit ut in laeva videatur eo quod
- planitiem ad speculi veniens cum offendit imago,
- non convertitur incolumis, sed recta retrorsum
- sic eliditur, ut siquis, prius arida quam sit
- cretea persona, adlidat pilaeve trabive,
- atque ea continuo rectam si fronte figuram
- servet et elisam retro sese exprimat ipsa.
- fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem
- nunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.
- Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
- quinque etiam aut sex ut fieri simulacra .
- nam quae cumque retro parte interiore latebunt,
- inde tamen, quamvis torte penitusque remota,
- omnia per flexos aditus educta licebit
- pluribus haec speculis videantur in aedibus esse.
- usque adeo speculo in speculum translucet imago,
- et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat,
- inde retro rursum redit et convertit eodem.
- Quin etiam quae cumque latuscula sunt speculorum
- adsimili lateris flexura praedita nostri,
- dextera ea propter nobis simulacra remittunt,
- aut quia de speculo in speculum transfertur imago,
- inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quod
- circum agitur, cum venit, imago propterea quod
- flexa figura docet speculi convertier ad nos.
- Indugredi porro pariter simulacra pedemque
- ponere nobiscum credas gestumque imitari
- propterea quia, de speculi qua parte recedas,
- continuo nequeunt illinc simulacra reverti;
- omnia quandoquidem cogit natura referri
- ac resilire ab rebus ad aequos reddita flexus.
- Splendida porro oculi fugitant vitantque tueri.
- sol etiam caecat, contra si tendere pergas,
- propterea quia vis magnast ipsius et alte
- per purum simulacra feruntur
- et feriunt oculos turbantia composituras.
- Praeterea splendor qui cumque est acer adurit
- saepe oculos ideo quod semina possidet ignis
- multa, dolorem oculis quae gignunt insinuando.
- lurida praeterea fiunt quae cumque tuentur
- arquati, quia luroris de corpore eorum
- semina multa fluunt simulacris obvia rerum,
- multaque sunt oculis in eorum denique mixta,
- quae contage sua palloribus omnia pingunt.
- E tenebris autem quae sunt in luce tuemur
- propterea quia, cum propior caliginis
- ater init oculos prior et possedit apertos,
- insequitur candens confestim lucidus ,
- qui quasi purgat eos ac nigras discutit umbras
- illius; nam multis partibus hic est
- mobilior multisque minutior et mage pollens.
- qui simul atque vias oculorum luce replevit
- atque pate fecit, quas ante obsederat
- ATER, continuo rerum simulacra secuntur,
- quae sita sunt in luce, lacessuntque ut videamus.
- quod contra facere in tenebris e luce nequimus
- propterea quia posterior caliginis
- crassior insequitur, qui cuncta foramina complet
- obsiditque vias oculorum, ne simulacra
- possint ullarum rerum coniecta moveri.
- Quadratasque procul turris cum cernimus urbis,
- propterea fit uti videantur saepe rutundae,
- angulus optusus quia longe cernitur omnis
- sive etiam potius non cernitur ac perit eius
- plaga nec ad nostras acies perlabitur ictus,
- per multum quia dum simulacra feruntur,
- cogit hebescere eum crebris offensibus .
- hoc ubi suffugit sensum simul angulus omnis.
- fit quasi ut ad turnum saxorum structa tuantur;
- non tamen ut coram quae sunt vereque rutunda,
- sed quasi adumbratim paulum simulata videntur.
- Umbra videtur item nobis in sole moveri
- et vestigia nostra sequi gestumque imitari,
- si credis privatum lumine posse
- indugredi, motus hominum gestumque sequentem;
- nam nihil esse potest aliud nisi lumine cassus
- id quod nos umbram perhibere .
- ni mirum, quia terra locis ex ordine certis
- lumine privatur solis qua cumque meantes
- officimus, repletur item quod liquimus eius,
- propterea fit uti videatur, quae fuit umbra
- corporis, e regione eadem nos usque secuta.
- semper enim nova se radiorum lumina fundunt
- primaque dispereunt, quasi in ignem lana trahatur.
- propterea facile et spoliatur lumine terra
- et repletur item nigrasque sibi abluit umbras.
- Nec tamen hic oculos falli concedimus hilum.
- nam quo cumque loco sit lux atque umbra tueri