De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen Amoris,
  2. hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
  3. stillavit gutta et successit frigida cura;
  4. nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
  5. illius et nomen dulce obversatur ad auris.
  6. sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
  7. absterrere sibi atque alio convertere mentem
  8. et iacere umorem coniectum in corpora quaeque
  9. nec retinere semel conversum unius amore
  10. et servare sibi curam certumque dolorem;
  11. ulcus enim vivescit et inveterascit alendo
  12. inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit,
  13. si non prima novis conturbes volnera plagis
  14. volgivagaque vagus Venere ante recentia cures
  15. aut alio possis animi traducere motus.
  16. Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem,
  17. sed potius quae sunt sine poena commoda sumit;
  18. nam certe purast sanis magis inde voluptas
  19. quam miseris; etenim potiundi tempore in ipso
  20. fluctuat incertis erroribus ardor amantum
  21. nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
  22. quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
  23. corporis et dentes inlidunt saepe labellis
  24. osculaque adfigunt, quia non est pura voluptas
  25. et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
  26. quod cumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
  27. sed leviter poenas frangit Venus inter amorem
  28. blandaque refrenat morsus admixta voluptas.
  29. namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
  30. restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
  31. quod fieri contra totum natura repugnat;
  32. unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
  33. tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
  34. nam cibus atque umor membris adsumitur intus;
  35. quae quoniam certas possunt obsidere partis,
  36. hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
  37. ex hominis vero facie pulchroque colore
  38. nil datur in corpus praeter simulacra fruendum
  39. tenvia; quae vento spes raptast saepe misella.
  40. ut bibere in somnis sitiens quom quaerit et umor
  41. non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
  42. sed laticum simulacra petit frustraque laborat
  43. in medioque sitit torrenti flumine potans,
  44. sic in amore Venus simulacris ludit amantis,
  45. nec satiare queunt spectando corpora coram
  46. nec manibus quicquam teneris abradere membris
  47. possunt errantes incerti corpore toto.
  48. denique cum membris conlatis flore fruuntur
  49. aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus
  50. atque in eost Venus ut muliebria conserat arva,
  51. adfigunt avide corpus iunguntque salivas
  52. oris et inspirant pressantes dentibus ora,
  53. ne quiquam, quoniam nihil inde abradere possunt
  54. nec penetrare et abire in corpus corpore toto;
  55. nam facere inter dum velle et certare videntur.
  56. usque adeo cupide in Veneris compagibus haerent,
  57. membra voluptatis dum vi labefacta liquescunt.
  58. tandem ubi se erupit nervis coniecta cupido,
  59. parva fit ardoris violenti pausa parumper.
  60. inde redit rabies eadem et furor ille revisit,
  61. cum sibi quod cupiant ipsi contingere quaerunt,
  62. nec reperire malum id possunt quae machina vincat.
  63. usque adeo incerti tabescunt volnere caeco.
  64. Adde quod absumunt viris pereuntque labore,
  65. adde quod alterius sub nutu degitur aetas,
  66. languent officia atque aegrotat fama vacillans.
  67. labitur interea res et Babylonia fiunt
  68. unguenta et pulchra in pedibus Sicyonia rident,
  69. scilicet et grandes viridi cum luce zmaragdi
  70. auro includuntur teriturque thalassina vestis
  71. adsidue et Veneris sudorem exercita potat.
  72. et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae,
  73. inter dum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt.
  74. eximia veste et victu convivia, ludi,
  75. pocula crebra, unguenta, coronae, serta parantur,
  76. ne quiquam, quoniam medio de fonte leporum
  77. surgit amari aliquid, quod in ipsis floribus angat,
  78. aut cum conscius ipse animus se forte remordet
  79. desidiose agere aetatem lustrisque perire,
  80. aut quod in ambiguo verbum iaculata reliquit,
  81. quod cupido adfixum cordi vivescit ut ignis,
  82. aut nimium iactare oculos aliumve tueri
  83. quod putat in voltuque videt vestigia risus.
  84. Atque in amore mala haec proprio summeque secundo
  85. inveniuntur; in adverso vero atque inopi sunt,
  86. prendere quae possis oculorum lumine operto.
  87. innumerabilia; ut melius vigilare sit ante,
  88. qua docui ratione, cavereque, ne inliciaris.
  89. nam vitare, plagas in amoris ne iaciamur,
  90. non ita difficile est quam captum retibus ipsis
  91. exire et validos Veneris perrumpere nodos.
  92. et tamen implicitus quoque possis inque peditus
  93. effugere infestum, nisi tute tibi obvius obstes
  94. et praetermittas animi vitia omnia primum
  95. aut quae corporis sunt eius, quam praepetis ac vis.
  96. nam faciunt homines plerumque cupidine caeci
  97. et tribuunt ea quae non sunt his commoda vere.
  98. multimodis igitur pravas turpisque videmus
  99. esse in deliciis summoque in honore vigere.
  100. atque alios alii inrident Veneremque suadent
  101. ut placent, quoniam foedo adflictentur amore,
  102. nec sua respiciunt miseri mala maxima saepe.
  103. nigra melichrus est, inmunda et fetida acosmos,
  104. caesia Palladium, nervosa et lignea dorcas,
  105. parvula, pumilio, chariton mia, tota merum sal,
  106. magna atque inmanis cataplexis plenaque honoris.
  107. balba loqui non quit, traulizi, muta pudens est;
  108. at flagrans, odiosa, loquacula Lampadium fit.
  109. ischnon eromenion tum fit, cum vivere non quit
  110. prae macie; rhadine verost iam mortua tussi.
  111. at nimia et mammosa Ceres est ipsa ab Iaccho,
  112. simula Silena ac Saturast, labeosa philema.
  113. cetera de genere hoc longum est si dicere coner.
  114. sed tamen esto iam quantovis oris honore,
  115. cui Veneris membris vis omnibus exoriatur;
  116. nempe aliae quoque sunt; nempe hac sine viximus ante;
  117. nempe eadem facit et scimus facere omnia turpi
  118. et miseram taetris se suffit odoribus ipsa,
  119. quam famulae longe fugitant furtimque cachinnant.
  120. at lacrimans exclusus amator limina saepe
  121. floribus et sertis operit postisque superbos
  122. unguit amaracino et foribus miser oscula figit;
  123. quem si iam ammissum venientem offenderit aura
  124. una modo, causas abeundi quaerat honestas
  125. et meditata diu cadat alte sumpta querella
  126. stultitiaque ibi se damnet, tribuisse quod illi
  127. plus videat quam mortali concedere par est.
  128. nec Veneres nostras hoc fallit; quo magis ipsae
  129. omnia summo opere hos vitae poscaenia celant,
  130. quos retinere volunt adstrictosque esse in amore,
  131. ne quiquam, quoniam tu animo tamen omnia possis
  132. protrahere in lucem atque omnis inquirere risus
  133. et, si bello animost et non odiosa, vicissim
  134. praetermittere et humanis concedere rebus.
  135. Nec mulier semper ficto suspirat amore,
  136. quae conplexa viri corpus cum corpore iungit
  137. et tenet adsuctis umectans oscula labris;
  138. nam facit ex animo saepe et communia quaerens
  139. gaudia sollicitat spatium decurrere amoris.
  140. nec ratione alia volucres armenta feraeque
  141. et pecudes et equae maribus subsidere possent,
  142. si non, ipsa quod illarum subat, ardet abundans
  143. natura et Venerem salientum laeta retractat.
  144. nonne vides etiam quos mutua saepe voluptas
  145. vinxit, ut in vinclis communibus excrucientur,
  146. in triviis cum saepe canes discedere aventis
  147. divorsi cupide summis ex viribus tendunt,
  148. quom interea validis Veneris compagibus haerent?
  149. quod facerent numquam, nisi mutua gaudia nossent,
  150. quae iacere in fraudem possent vinctosque tenere.
  151. quare etiam atque etiam, ut dico, est communis voluptas.
  152. Et commiscendo quom semine forte virilem
  153. femina vim vicit subita vi corripuitque,
  154. tum similes matrum materno semine fiunt,
  155. ut patribus patrio. sed quos utriusque figurae
  156. esse vides, iuxtim miscentes vulta parentum,
  157. corpore de patrio et materno sanguine crescunt,
  158. semina cum Veneris stimulis excita per artus
  159. obvia conflixit conspirans mutuus ardor,
  160. et neque utrum superavit eorum nec superatumst.
  161. fit quoque ut inter dum similes existere avorum
  162. possint et referant proavorum saepe figuras,
  163. propterea quia multa modis primordia multis
  164. mixta suo celant in corpore saepe parentis,
  165. quae patribus patres tradunt a stirpe profecta.
  166. inde Venus varia producit sorte figuras,
  167. maiorumque refert voltus vocesque comasque;
  168. quandoquidem nihilo magis haec de semine certo
  169. fiunt quam facies et corpora membraque nobis.
  170. et muliebre oritur patrio de semine saeclum
  171. maternoque mares existunt corpore creti;
  172. semper enim partus duplici de semine constat,
  173. atque utri similest magis id quod cumque creatur,
  174. eius habet plus parte aequa; quod cernere possis,
  175. sive virum suboles sivest muliebris origo.
  176. Nec divina satum genitalem numina cuiquam
  177. absterrent, pater a gnatis ne dulcibus umquam
  178. appelletur et ut sterili Venere exigat aevom;
  179. quod plerumque putant et multo sanguine maesti
  180. conspergunt aras adolentque altaria donis,
  181. ut gravidas reddant uxores semine largo;
  182. ne quiquam divom numen sortisque fatigant;
  183. nam steriles nimium crasso sunt semine partim,
  184. et liquido praeter iustum tenuique vicissim.
  185. tenve locis quia non potis est adfigere adhaesum,
  186. liquitur extemplo et revocatum cedit abortu.
  187. crassius hinc porro quoniam concretius aequo
  188. mittitur, aut non tam prolixo provolat ictu
  189. aut penetrare locos aeque nequit aut penetratum
  190. aegre admiscetur muliebri semine semen.
  191. nam multum harmoniae Veneris differre videntur.
  192. atque alias alii complent magis ex aliisque
  193. succipiunt aliae pondus magis inque gravescunt.
  194. et multae steriles Hymenaeis ante fuerunt
  195. pluribus et nactae post sunt tamen unde puellos
  196. suscipere et partu possent ditescere dulci.
  197. et quibus ante domi fecundae saepe nequissent
  198. uxoris parere, inventast illis quoque compar
  199. natura, ut possent gnatis munire senectam.
  200. usque adeo magni refert, ut semina possint
  201. seminibus commisceri genitaliter apta
  202. crassaque conveniant liquidis et liquida crassis.
  203. atque in eo refert quo victu vita colatur;
  204. namque aliis rebus concrescunt semina membris
  205. atque aliis extenvantur tabentque vicissim.
  206. et quibus ipsa modis tractetur blanda voluptas.
  207. id quoque permagni refert; nam more ferarum
  208. quadrupedumque magis ritu plerumque putantur
  209. concipere uxores, quia sic loca sumere possunt
  210. pectoribus positis sublatis semina lumbis.
  211. nec molles opus sunt motus uxoribus hilum.
  212. nam mulier prohibet se concipere atque repugnat,
  213. clunibus ipsa viri Venerem si laeta retractat
  214. atque exossato ciet omni pectore fluctus;
  215. eicit enim sulcum recta regione viaque
  216. vomeris atque locis avertit seminis ictum.
  217. idque sua causa consuerunt scorta moveri,
  218. ne complerentur crebro gravidaeque iacerent,
  219. et simul ipsa viris Venus ut concinnior esset;
  220. coniugibus quod nil nostris opus esse videtur.
  221. Nec divinitus inter dum Venerisque sagittis
  222. deteriore fit ut forma muliercula ametur;
  223. nam facit ipsa suis inter dum femina factis
  224. morigerisque modis et munde corpore culto,
  225. ut facile insuescat secum te degere vitam.
  226. quod super est, consuetudo concinnat amorem;
  227. nam leviter quamvis quod crebro tunditur ictu,
  228. vincitur in longo spatio tamen atque labascit.
  229. nonne vides etiam guttas in saxa cadentis
  230. umoris longo in spatio pertundere saxa?
  1. Quis potis est dignum pollenti pectore carmen
  2. condere pro rerum maiestate hisque repertis?
  3. quisve valet verbis tantum, qui fingere laudes
  4. pro meritis eius possit, qui talia nobis
  5. pectore parta suo quaesitaque praemia liquit?
  6. nemo, ut opinor, erit mortali corpore cretus.
  7. nam si, ut ipsa petit maiestas cognita rerum,
  8. dicendum est, deus ille fuit, deus, inclyte Memmi,
  9. qui princeps vitae rationem invenit eam quae
  10. nunc appellatur sapientia, quique per artem
  11. fluctibus et tantis vitam tantisque tenebris
  12. in tam tranquillo et tam clara luce locavit.
  13. confer enim divina aliorum antiqua reperta.
  14. namque Ceres fertur fruges Liberque liquoris
  15. vitigeni laticem mortalibus instituisse;
  16. cum tamen his posset sine rebus vita manere,
  17. ut fama est aliquas etiam nunc vivere gentis.
  18. at bene non poterat sine puro pectore vivi;
  19. quo magis hic merito nobis deus esse videtur,
  20. ex quo nunc etiam per magnas didita gentis
  21. dulcia permulcent animos solacia vitae.
  22. Herculis antistare autem si facta putabis,
  23. longius a vera multo ratione ferere.
  24. quid Nemeaeus enim nobis nunc magnus hiatus
  25. ille leonis obesset et horrens Arcadius sus,
  26. tanto opere officerent nobis Stymphala colentes?
  27. denique quid Cretae taurus Lernaeaque pestis
  28. hydra venenatis posset vallata colubris?
  29. quidve tripectora tergemini vis Geryonai
  30. et Diomedis equi spirantes naribus ignem
  31. Thracia Bistoniasque plagas atque Ismara propter
  32. aureaque Hesperidum servans fulgentia mala,
  33. asper, acerba tuens, immani corpore serpens
  34. arboris amplexus stirpes? quid denique obesset
  35. propter Atlanteum litus pelagique severa,
  36. quo neque noster adit quisquam nec barbarus audet?
  37. cetera de genere hoc quae sunt portenta perempta,
  38. si non victa forent, quid tandem viva nocerent?
  39. nil, ut opinor: ita ad satiatem terra ferarum
  40. nunc etiam scatit et trepido terrore repleta est
  41. per nemora ac montes magnos silvasque profundas;
  42. quae loca vitandi plerumque est nostra potestas.
  43. at nisi purgatumst pectus, quae proelia nobis
  44. atque pericula tumst ingratis insinuandum!
  45. quantae tum scindunt hominem cuppedinis acres
  46. sollicitum curae quantique perinde timores!
  47. quidve superbia spurcitia ac petulantia? quantas
  48. efficiunt clades! quid luxus desidiaeque?
  49. haec igitur qui cuncta subegerit ex animoque
  50. expulerit dictis, non armis, nonne decebit
  51. hunc hominem numero divom dignarier esse?
  52. cum bene praesertim multa ac divinitus ipsis
  53. iam mortalibus e divis dare dicta suerit
  54. atque omnem rerum naturam pandere dictis.
  55. Cuius ego ingressus vestigia dum rationes
  56. persequor ac doceo dictis, quo quaeque creata