De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. qui nimia levitate cadunt plerumque gravatim,
  2. nec repentis itum cuiusvis cumque animantis
  3. sentimus nec priva pedum vestigia quaeque,
  4. corpore quae in nostro culices et cetera ponunt.
  5. usque adeo prius est in nobis multa ciendum
  6. quam primordia sentiscant concussa animai,
  7. semina corporibus nostris inmixta per artus,
  8. et quam in his intervallis tuditantia possint
  9. concursare coire et dissultare vicissim.
  10. Et magis est animus vitai claustra
  11. et dominantior ad vitam quam vis animai.
  12. nam sine mente animoque nequit residere per artus
  13. temporis exiguam partem pars ulla animai,
  14. sed comes insequitur facile et discedit in auras
  15. et gelidos artus in leti frigore linquit.
  16. at manet in vita cui mens animusque remansit,
  17. quamvis est circum caesis lacer undique membris;
  18. truncus adempta anima circum membrisque remota
  19. vivit et aetherias vitalis suscipit auras;
  20. si non omnimodis, at magna parte animai
  21. privatus, tamen in vita cunctatur et haeret;
  22. ut, lacerato oculo circum si pupula mansit
  23. incolumis, stat cernundi vivata potestas,
  24. dum modo ne totum corrumpas luminis orbem
  25. et circum caedas aciem solamque relinquas;
  26. id quoque enim sine pernicie non fiet eorum.
  27. at si tantula pars oculi media illa peresa est,
  28. occidit extemplo lumen tenebraeque secuntur,
  29. incolumis quamvis alioqui splendidus orbis.
  30. hoc anima atque animus vincti sunt foedere semper.
  31. Nunc age, nativos animantibus et mortalis
  32. esse animos animasque levis ut noscere possis,
  33. conquisita diu dulcique reperta labore
  34. digna tua pergam disponere carmina vita.
  35. tu fac utrumque uno subiungas nomine eorum
  36. atque animam verbi causa cum dicere pergam,
  37. mortalem esse docens, animum quoque dicere credas,
  38. qua tenus est unum inter se coniunctaque res est.
  39. Principio quoniam tenuem constare minutis
  40. corporibus docui multoque minoribus esse
  41. principiis factam quam liquidus umor aquai
  42. aut nebula aut fumus —; nam longe mobilitate
  43. praestat et a tenui causa magis icta movetur,
  44. quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;
  45. quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte
  46. exhalare vaporem altaria ferreque fumum;
  47. nam procul haec dubio nobis simulacra
  48. nunc igitur quoniam quassatis undique vasis
  49. diffluere umorem et laticem discedere cernis,
  50. et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,
  51. crede animam quoque diffundi multoque perire
  52. ocius et citius dissolvi in corpora prima,
  53. cum semel ex hominis membris ablata recessit;
  54. quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,
  55. cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re
  56. ac rarefactum detracto sanguine venis,
  57. qui credas posse hanc cohiberier ullo,
  58. corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?
  59. Praeterea gigni pariter cum corpore et una
  60. crescere sentimus pariterque senescere mentem.
  61. nam vel ut infirmo pueri teneroque vagantur
  62. corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.
  63. inde ubi robustis adolevit viribus aetas,
  64. consilium quoque maius et auctior est animi vis.
  65. post ubi iam validis quassatum est viribus aevi
  66. corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,
  67. claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,
  68. omnia deficiunt atque uno tempore desunt.
  69. ergo dissolui quoque convenit omnem animai
  70. naturam, ceu fumus, in altas auras;
  71. quando quidem gigni pariter pariterque videmus
  72. crescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.
  73. Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum
  74. suscipere inmanis morbos durumque dolorem,
  75. sic animum curas acris luctumque metumque;
  76. quare participem leti quoque convenit esse.
  77. quin etiam morbis in corporis avius errat
  78. saepe animus; dementit enim deliraque fatur,
  79. inter dumque gravi lethargo fertur in altum
  80. aeternumque soporem oculis nutuque cadenti;
  81. unde neque exaudit voces nec noscere voltus
  82. illorum potis est, ad vitam qui revocantes
  83. circum stant lacrimis rorantes ora genasque.
  84. quare animum quoque dissolui fateare necessest,
  85. quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;
  86. nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,
  87. multorum exitio perdocti quod sumus ante.
  88. et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  89. et pariter mentem sanari corpus inani
  90. denique cor, hominem cum vini vis penetravit
  91. acris et in venas discessit diditus ardor,
  92. consequitur gravitas membrorum, praepediuntur
  93. crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,
  94. nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,
  95. et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,
  96. cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini
  97. conturbare animam consuevit corpore in ipso?
  98. at quae cumque queunt conturbari inque pediri,
  99. significant, paulo si durior insinuarit
  100. causa, fore ut pereant aevo privata futuro.
  101. Quin etiam subito vi morbi saepe coactus
  102. ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,
  103. concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,
  104. desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat
  105. inconstanter, et in iactando membra fatigat,
  106. ni mirum quia vis morbi distracta per artus
  107. turbat agens animam, spumans ut in aequore salso
  108. ventorum validis fervescunt viribus undae.
  109. exprimitur porro gemitus, quia membra dolore
  110. adficiuntur et omnino quod semina vocis
  111. eliciuntur et ore foras glomerata feruntur
  112. qua quasi consuerunt et sunt munita viai.
  113. desipientia fit, quia vis animi atque animai
  114. conturbatur et, ut docui, divisa seorsum
  115. disiectatur eodem illo distracta veneno.
  116. inde ubi iam morbi reflexit causa, reditque
  117. in latebras acer corrupti corporis umor,
  118. tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis
  119. paulatim redit in sensus animamque receptat.
  120. haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso
  121. iactentur miserisque modis distracta laborent,
  122. cur eadem credis sine corpore in aperto
  123. cum validis ventis aetatem degere posse?
  124. Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  125. cernimus et flecti medicina posse videmus,
  126. id quoque praesagit mortalem vivere mentem.
  127. addere enim partis aut ordine traiecere aecumst
  128. aut aliquid prosum de summa detrahere hilum,
  129. commutare animum qui cumque adoritur et infit
  130. aut aliam quamvis naturam flectere quaerit.
  131. at neque transferri sibi partis nec tribui vult
  132. inmortale quod est quicquam neque defluere hilum;
  133. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  134. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  135. ergo animus sive aegrescit, mortalia signa
  136. mittit, uti docui, seu flectitur a medicina.
  137. usque adeo falsae rationi vera videtur
  138. res occurrere et effugium praecludere eunti
  139. ancipitique refutatu convincere falsum.
  140. Denique saepe hominem paulatim cernimus ire
  141. et membratim vitalem deperdere sensum;
  142. in pedibus primum digitos livescere et unguis,
  143. inde pedes et crura mori, post inde per artus
  144. ire alios tractim gelidi vestigia leti.
  145. scinditur atque animae haec quoniam natura nec uno
  146. tempore sincera existit, mortalis habendast.
  147. quod si forte putas ipsam se posse per artus
  148. introsum trahere et partis conducere in unum
  149. atque ideo cunctis sensum diducere membris,