De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. accensi sensus animantem quamque tuentur.
  2. Praeterea quamvis animantem grandior ictus,
  3. quam patitur natura, repente adfligit et omnis
  4. corporis atque animi pergit confundere sensus.
  5. dissoluuntur enim positurae principiorum
  6. et penitus motus vitales inpediuntur,
  7. donec materies omnis concussa per artus
  8. vitalis animae nodos a corpore solvit
  9. dispersamque foras per caulas eiecit omnis;
  10. nam quid praeterea facere ictum posse reamur
  11. oblatum, nisi discutere ac dissolvere quaeque?
  12. fit quoque uti soleant minus oblato acriter ictu
  13. reliqui motus vitalis vincere saepe,
  14. vincere et ingentis plagae sedare tumultus
  15. inque suos quicquid rursus revocare meatus
  16. et quasi iam leti dominantem in corpore motum
  17. discutere ac paene amissos accendere sensus;
  18. nam qua re potius leti iam limine ab ipso
  19. ad vitam possint conlecta mente reverti,
  20. quam quo decursum prope iam siet ire et abire?
  21. Praeterea, quoniam dolor est, ubi materiai
  22. corpora vi quadam per viscera viva per artus
  23. sollicitata suis trepidant in sedibus intus,
  24. inque locum quando remigrant, fit blanda voluptas,
  25. scire licet nullo primordia posse dolore
  26. temptari nullamque voluptatem capere ex se;
  27. quandoquidem non sunt ex ullis principiorum
  28. corporibus, quorum motus novitate laborent
  29. aut aliquem fructum capiant dulcedinis almae.
  30. haut igitur debent esse ullo praedita sensu.
  31. Denique uti possint sentire animalia quaeque,
  32. principiis si iam est sensus tribuendus eorum,
  33. quid, genus humanum propritim de quibus auctumst?
  34. scilicet et risu tremulo concussa cachinnant
  35. et lacrimis spargunt rorantibus ora genasque
  36. multaque de rerum mixtura dicere callent
  37. et sibi proporro quae sint primordia quaerunt;
  38. quando quidem totis mortalibus adsimulata
  39. ipsa quoque ex aliis debent constare elementis,
  40. inde alia ex aliis, nusquam consistere ut ausis;
  41. quippe sequar, quod cumque loqui ridereque dices
  42. et sapere, ex aliis eadem haec facientibus ut sit.
  43. quod si delira haec furiosaque cernimus esse
  44. et ridere potest non ex ridentibus auctus,
  45. et sapere et doctis rationem reddere dictis
  46. non ex seminibus sapientibus atque disertis,
  47. qui minus esse queant ea quae sentire videmus
  48. seminibus permixta carentibus undique sensu?
  49. Denique caelesti sumus omnes semine oriundi;
  50. omnibus ille idem pater est, unde alma liquentis
  51. umoris guttas mater cum terra recepit,
  52. feta parit nitidas fruges arbustaque laeta
  53. et genus humanum, parit omnia saecla ferarum,
  54. pabula cum praebet, quibus omnes corpora pascunt
  55. et dulcem ducunt vitam prolemque propagant;
  56. qua propter merito maternum nomen adepta est.
  57. cedit item retro, de terra quod fuit ante,
  58. in terras, et quod missumst ex aetheris oris,
  59. id rursum caeli rellatum templa receptant.
  60. nec sic interemit mors res ut materiai
  61. corpora conficiat, sed coetum dissupat ollis;
  62. inde aliis aliud coniungit et efficit, omnis
  63. res ut convertant formas mutentque colores
  64. et capiant sensus et puncto tempore reddant;
  65. ut noscas referre earum primordia rerum
  66. cum quibus et quali positura contineantur
  67. et quos inter se dent motus accipiantque,
  68. neve putes aeterna penes residere potesse
  69. corpora prima quod in summis fluitare videmus
  70. rebus et interdum nasci subitoque perire.
  71. quin etiam refert nostris in versibus ipsis
  72. cum quibus et quali sint ordine quaeque locata;
  73. namque eadem caelum mare terras flumina solem
  74. significant, eadem fruges arbusta animantis;
  75. si non omnia sunt, at multo maxima pars est
  76. consimilis; verum positura discrepitant res.
  77. sic ipsis in rebus item iam materiai
  78. intervalla vias conexus pondera plagas
  79. concursus motus ordo positura figurae
  80. cum permutantur, mutari res quoque debent.
  81. Nunc animum nobis adhibe veram ad rationem.
  82. nam tibi vehementer nova res molitur ad auris
  83. accedere et nova se species ostendere rerum.
  84. sed neque tam facilis res ulla est, quin ea primum
  85. difficilis magis ad credendum constet, itemque
  86. nil adeo magnum neque tam mirabile quicquam,