De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. corporis illius, quod nostri cernere sensus
  2. iam nequeunt, id ni mirum sine partibus extat
  3. et minima constat natura nec fuit umquam
  4. per se secretum neque post hac esse valebit,
  5. alterius quoniamst ipsum pars primaque et una,
  6. inde aliae atque aliae similes ex ordine partes
  7. agmine condenso naturam corporis explent;
  8. quae quoniam per se nequeunt constare, necessest
  9. haerere unde queant nulla ratione revelli.
  10. sunt igitur solida primordia simplicitate,
  11. quae minimis stipata cohaerent partibus arte.
  12. non ex illorum conventu conciliata,
  13. sed magis aeterna pollentia simplicitate,
  14. unde neque avelli quicquam neque deminui iam
  15. concedit natura reservans semina rebus.
  16. Praeterea nisi erit minimum, parvissima quaeque
  17. corpora constabunt ex partibus infinitis,
  18. quippe ubi dimidiae partis pars semper habebit
  19. dimidiam partem nec res praefiniet ulla.
  20. ergo rerum inter summam minimamque quod escit,
  21. nil erit ut distet; nam quamvis funditus omnis
  22. summa sit infinita, tamen, parvissima quae sunt,
  23. ex infinitis constabunt partibus aeque.
  24. quod quoniam ratio reclamat vera negatque
  25. credere posse animum, victus fateare necessest
  26. esse ea quae nullis iam praedita partibus extent
  27. et minima constent natura. quae quoniam sunt,
  28. illa quoque esse tibi solida atque aeterna fatendum.
  29. Denique si minimas in partis cuncta resolvi
  30. cogere consuesset rerum natura creatrix,
  31. iam nihil ex illis eadem reparare valeret
  32. propterea quia, quae nullis sunt partibus aucta,
  33. non possunt ea quae debet genitalis habere
  34. materies, varios conexus pondera plagas
  35. concursus motus, per quas res quaeque geruntur.
  36. Quapropter qui materiem rerum esse putarunt
  37. ignem atque ex igni summam consistere solo,
  38. magno opere a vera lapsi ratione videntur.
  39. Heraclitus init quorum dux proelia primus,
  40. clarus ob obscuram linguam magis inter inanis
  41. quamde gravis inter Graios, qui vera requirunt;
  42. omnia enim stolidi magis admirantur amantque,
  43. inversis quae sub verbis latitantia cernunt,
  44. veraque constituunt quae belle tangere possunt
  45. auris et lepido quae sunt fucata sonore.
  46. Nam cur tam variae res possent esse, requiro,
  47. ex uno si sunt igni puroque creatae?
  48. nil prodesset enim calidum denserier ignem
  49. nec rare fieri, si partes ignis eandem
  50. naturam quam totus habet super ignis haberent.
  51. acrior ardor enim conductis partibus esset,
  52. languidior porro disiectis disque supatis.
  53. amplius hoc fieri nihil est quod posse rearis
  54. talibus in causis, ne dum variantia rerum
  55. tanta queat densis rarisque ex ignibus esse.
  56. Id quoque: si faciant admixtum rebus inane,
  57. denseri poterunt ignes rarique relinqui;
  58. sed quia multa sibi cernunt contraria quae sint
  59. et fugitant in rebus inane relinquere purum,
  60. ardua dum metuunt, amittunt vera viai
  61. nec rursum cernunt exempto rebus inane
  62. omnia denseri fierique ex omnibus unum
  63. corpus, nil ab se quod possit mittere raptim,
  64. aestifer ignis uti lumen iacit atque vaporem,
  65. ut videas non e stipatis partibus esse.
  66. Quod si forte alia credunt ratione potesse
  67. ignis in coetu stingui mutareque corpus,
  68. scilicet ex nulla facere id si parte reparcent,
  69. occidet ad nihilum ni mirum funditus ardor
  70. omnis et e nihilo fient quae cumque creantur;
  71. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  72. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  73. proinde aliquid superare necesse est incolume ollis,
  74. ne tibi res redeant ad nilum funditus omnes
  75. de nihiloque renata vigescat copia rerum.
  76. Nunc igitur quoniam certissima corpora quaedam
  77. sunt, quae conservant naturam semper eandem,
  78. quorum abitu aut aditu mutatoque ordine mutant
  79. naturam res et convertunt corpora sese,
  80. scire licet non esse haec ignea corpora rerum.
  81. nil referret enim quaedam decedere, abire
  82. atque alia adtribui mutarique ordine quaedam,
  83. si tamen ardoris naturam cuncta tenerent;
  84. ignis enim foret omnimodis quod cumque crearet.
  85. verum, ut opinor, itast: sunt quaedam corpora, quorum
  86. concursus motus ordo positura figurae
  87. efficiunt ignis mutatoque ordine mutant
  88. naturam neque sunt igni simulata neque ulli
  89. praeterea rei quae corpora mittere possit
  90. sensibus et nostros adiectu tangere tactus.
  91. dicere porro ignem res omnis esse neque ullam
  92. rem veram in numero rerum constare nisi ignem,
  93. quod facit hic idem, perdelirum esse videtur.
  94. nam contra sensus ab sensibus ipse repugnat
  95. et labefactat eos, unde omnia credita pendent,
  96. unde hic cognitus est ipsi quem nominat ignem;
  97. credit enim sensus ignem cognoscere vere,
  98. cetera non credit, quae nilo clara minus sunt.
  99. quod mihi cum vanum tum delirum esse videtur;