De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. suavis amicitiae quemvis efferre laborem
  2. suadet et inducit noctes vigilare serenas
  3. quaerentem dictis quibus et quo carmine demum
  4. clara tuae possim praepandere lumina menti,
  5. res quibus occultas penitus convisere possis.
  6. hunc igitur terrorem animi tenebrasque necessest
  7. non radii solis neque lucida tela diei
  8. discutiant, sed naturae species ratioque.
  9. Principium cuius hinc nobis exordia sumet,
  10. nullam rem e nihilo gigni divinitus umquam.
  11. quippe ita formido mortalis continet omnis,
  12. quod multa in terris fieri caeloque tuentur,
  13. quorum operum causas nulla ratione videre
  14. possunt ac fieri divino numine rentur.
  15. quas ob res ubi viderimus nil posse creari
  16. de nihilo, tum quod sequimur iam rectius inde
  17. perspiciemus, et unde queat res quaeque creari
  18. et quo quaeque modo fiant opera sine divom.
  19. Nam si de nihilo fierent, ex omnibus rebus
  20. omne genus nasci posset, nil semine egeret.
  21. e mare primum homines, e terra posset oriri
  22. squamigerum genus et volucres erumpere caelo;
  23. armenta atque aliae pecudes, genus omne ferarum,
  24. incerto partu culta ac deserta tenerent.
  25. nec fructus idem arboribus constare solerent,
  26. sed mutarentur, ferre omnes omnia possent.
  27. quippe ubi non essent genitalia corpora cuique,
  28. qui posset mater rebus consistere certa?
  29. at nunc seminibus quia certis quaeque creantur,
  30. inde enascitur atque oras in luminis exit,
  31. materies ubi inest cuiusque et corpora prima;
  32. atque hac re nequeunt ex omnibus omnia gigni,
  33. quod certis in rebus inest secreta facultas.
  34. Praeterea cur vere rosam, frumenta calore,
  35. vites autumno fundi suadente videmus,
  36. si non, certa suo quia tempore semina rerum
  37. cum confluxerunt, patefit quod cumque creatur,
  38. dum tempestates adsunt et vivida tellus
  39. tuto res teneras effert in luminis oras?
  40. quod si de nihilo fierent, subito exorerentur
  41. incerto spatio atque alienis partibus anni,
  42. quippe ubi nulla forent primordia, quae genitali
  43. concilio possent arceri tempore iniquo.
  44. Nec porro augendis rebus spatio foret usus
  45. seminis ad coitum, si e nilo crescere possent;
  46. nam fierent iuvenes subito ex infantibus parvis
  47. e terraque exorta repente arbusta salirent.
  48. quorum nil fieri manifestum est, omnia quando
  49. paulatim crescunt, ut par est semine certo,
  50. crescentesque genus servant; ut noscere possis
  51. quicque sua de materia grandescere alique.
  52. Huc accedit uti sine certis imbribus anni
  53. laetificos nequeat fetus submittere tellus
  54. nec porro secreta cibo natura animantum
  55. propagare genus possit vitamque tueri;
  56. ut potius multis communia corpora rebus
  57. multa putes esse, ut verbis elementa videmus,
  58. quam sine principiis ullam rem existere posse.
  59. Denique cur homines tantos natura parare
  60. non potuit, pedibus qui pontum per vada possent
  61. transire et magnos manibus divellere montis
  62. multaque vivendo vitalia vincere saecla,
  63. si non, materies quia rebus reddita certast
  64. gignundis, e qua constat quid possit oriri?
  65. nil igitur fieri de nilo posse fatendumst,
  66. semine quando opus est rebus, quo quaeque creatae
  67. aeris in teneras possint proferrier auras.
  68. Postremo quoniam incultis praestare videmus
  69. culta loca et manibus melioris reddere fetus,
  70. esse videlicet in terris primordia rerum
  71. quae nos fecundas vertentes vomere glebas
  72. terraique solum subigentes cimus ad ortus;
  73. quod si nulla forent, nostro sine quaeque labore
  74. sponte sua multo fieri meliora videres.
  75. Huc accedit uti quicque in sua corpora rursum
  76. dissoluat natura neque ad nihilum interemat res.
  77. nam siquid mortale e cunctis partibus esset,
  78. ex oculis res quaeque repente erepta periret;
  79. nulla vi foret usus enim, quae partibus eius
  80. discidium parere et nexus exsolvere posset.
  81. quod nunc, aeterno quia constant semine quaeque,
  82. donec vis obiit, quae res diverberet ictu
  83. aut intus penetret per inania dissoluatque,
  84. nullius exitium patitur natura videri.
  85. Praeterea quae cumque vetustate amovet aetas,
  86. si penitus peremit consumens materiem omnem,
  87. unde animale genus generatim in lumina vitae
  88. redducit Venus, aut redductum daedala tellus
  89. unde alit atque auget generatim pabula praebens?
  90. unde mare ingenuei fontes externaque longe
  91. flumina suppeditant? unde aether sidera pascit?
  92. omnia enim debet, mortali corpore quae sunt,
  93. infinita aetas consumpse ante acta diesque.
  94. quod si in eo spatio atque ante acta aetate fuere
  95. e quibus haec rerum consistit summa refecta,
  96. inmortali sunt natura praedita certe.
  97. haud igitur possunt ad nilum quaeque reverti.
  98. Denique res omnis eadem vis causaque volgo
  99. conficeret, nisi materies aeterna teneret,
  100. inter se nexus minus aut magis indupedita;
  101. tactus enim leti satis esset causa profecto,
  102. quippe ubi nulla forent aeterno corpore, quorum
  103. contextum vis deberet dissolvere quaeque.
  104. at nunc, inter se quia nexus principiorum
  105. dissimiles constant aeternaque materies est,
  106. incolumi remanent res corpore, dum satis acris
  107. vis obeat pro textura cuiusque reperta.
  108. haud igitur redit ad nihilum res ulla, sed omnes
  109. discidio redeunt in corpora materiai.
  110. postremo pereunt imbres, ubi eos pater aether
  111. in gremium matris terrai praecipitavit;
  112. at nitidae surgunt fruges ramique virescunt
  113. arboribus, crescunt ipsae fetuque gravantur.
  114. hinc alitur porro nostrum genus atque ferarum,
  115. hinc laetas urbes pueris florere videmus
  116. frondiferasque novis avibus canere undique silvas,
  117. hinc fessae pecudes pinguis per pabula laeta
  118. corpora deponunt et candens lacteus umor
  119. uberibus manat distentis, hinc nova proles
  120. artubus infirmis teneras lasciva per herbas
  121. ludit lacte mero mentes perculsa novellas.
  122. haud igitur penitus pereunt quaecumque videntur,
  123. quando alit ex alio reficit natura nec ullam
  124. rem gigni patitur nisi morte adiuta aliena.
  125. Nunc age, res quoniam docui non posse creari
  126. de nihilo neque item genitas ad nil revocari,
  127. ne qua forte tamen coeptes diffidere dictis,
  128. quod nequeunt oculis rerum primordia cerni,
  129. accipe praeterea quae corpora tute necessest
  130. confiteare esse in rebus nec posse videri.
  131. Principio venti vis verberat incita corpus
  132. ingentisque ruit navis et nubila differt,
  133. inter dum rapido percurrens turbine campos
  134. arboribus magnis sternit montisque supremos
  135. silvifragis vexat flabris: ita perfurit acri
  136. cum fremitu saevitque minaci murmure pontus.
  137. sunt igitur venti ni mirum corpora caeca,
  138. quae mare, quae terras, quae denique nubila caeli
  139. verrunt ac subito vexantia turbine raptant,
  140. nec ratione fluunt alia stragemque propagant