Pro A. Cluentio

nunc, quoniam ad omnia quae abs te dicta sunt, T.(Titi) Atti[*](T. om. Sa), de Oppianici damnatione respondi, confiteare[*](confitearis a) necesse est te opinionem multum fefellisse, quod existimaris me causam A.(Auli) Cluenti non facto eius sed lege defensurum. nam hoc persaepe dixisti tibi sic renuntiari, me habere in animo causam hanc praesidio legis defendere. itane est? ab amicis imprudentes videlicet[*](imprud. videlicet Ss, Quintil. v. 13. 47: videlicet imprud. Mm) prodimur, et est nescio quis de eis[*](iis (is M) Mb: his sya nobis Mm, Quintil.: nostros aa) quos amicos nobis arbitramur qui nostra consilia ad adversarios[*](adversarium Quintil.) deferat. quisnam hoc tibi[*](hoc tibi Sa, Quintil.: tibi hoc Mm) renuntiavit, quis tam improbus fuit? cui ego autem[*](autem om. aa (contra Quintil.)) narravi? nemo, ut opinor, in culpa est[*](est Quintil.: est et Sa: est sed Mm); nimirum tibi istud[*](istud Quintil.: istunc (-tuc m) Mm) lex ipsa renuntiavit. sed num tibi ita defendisse videor ut tota in causa mentionem ullam legis fecerim[*](legis fecerim Sa: fecerim legis Mm), num secus hanc causam defendisse[*](defendisse Manutius: defendissem Mma) ac si lege habitus teneretur? certe, ut hominem confirmare oportet, nullus est locus a me purgandi istius invidiosi criminis praetermissus.

quid ergo est? quaeret fortasse[*](fortassis Sa) quispiam displiceatne[*](displicetne a) mihi legum praesidio capitis[*](capitis Sa: a capite Mm) periculum propulsare. mihi vero, iudices, non displicet, sed utor instituto meo. in hominis honesti prudentisque iudicio non solum meo consilio uti consuevi sed multum etiam eius quem defendo et consilio et voluntati obtempero. nam ut haec ad me causa delata est, qui leges eas ad quas adhibemur et in quibus versamur nosse deberem, dixi habito statim eo: '

Qui coisset quo quis condemnaretur