Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

Gonstantius uero. Caeear in Qallia primo proelio ab Alamannis profligato exercitu suo, uix ipse subreptus est; secundo autem secuta est satis secunda uictoria: nam paucis horis sexaginta milia Alamannorum caesa referuntur.

at Maximianus Augustus Quinquegentianos in Africa domuit. porro autem Diocletianus Achilleum obsessum per octo menses apud Alexandriam cepit et interfecit. sed inmoderata uictoria usus Alexandriam direptioni dedit, Aegyptum totam proscriptionibus caedibusque foedauit.

praeterea Galerius Maximianus cum duobus iam proeliis aduersus Narseum conflixisset, tertio inter Gallinicum et Carras congressus et uictus, amissis copiis ad Diocletianum refugit: a quo arrogantissime exceptus est, ita ut per aliquot milia passuum purpuratus ante uehiculum eius cucurrisse referatur.

uerumtamen hac contumelia quasi cote [*]( AVCTORES § 7 et § 8 Eutrop. 9, 23 (§ 8 Alezandriam dir. dedit ab Orosio add.) § 9 Eutrop. 9, 24 (illa duobus iam proeliis..tertio Eutropii exemplar suum ita ut codd. Leyd. et Bert. corruptum male interpretatus scripsit) et (lin. 16 ante) Hier. 2317n § 10 uerumtamen — expediit Orosius ) [*]( 1 adlecti PR || socii (c in ras. m. 2) B || adlectua PR 2 asclipiodotus PB 3 praetorio (o fin. in i m. coaeua corr.) B || pressit P pr*essit (er. a m. 2) B || brittaniamque PBD || decim D 5 alimannis Ra || exercito R1 7 LX milia PB || alamannorum (m pr. s. s. m. I) P -laman noram D || feruntur D || at] ad R1D 8 quinq:gencianus D 9 diucletianus Ra dioclecianus D || per] pro D 10 caepit B || immoderata B3 inmoderate D 11 ad proscriptionibus an marg. uoc. unum adscr. sed erus. P || proscribtionibus Bx 12 gallerios D || maximi*nus (er. a) D 13 adnersum D || tertio inter] terl D 14 gallinicum] PBG, Vs ante corr., X2v, item codd. Leid. et Bert. Eutropii galleni cum D gallenicum VN gaUienicum TO et p. corr. F, gallicinicum W gallicium KM; Callinieun corr. h || carras] D charras PB 15 dioclecianum D || adrogantissime D || exceptus est] R2X2 exceptus PR1Dς, est ante ezc. pro glossa s. s. G3 16 milia* (a tn ras. m. 2) B 17 cote] P m. 2 aut 3 in mg., R2 cute D cutem P1R1. )

491
ad uirtutem usos est, per quam detrita regii fastus rubigine aciem mentis expediit. itaque mox per Illyricum et Мoesiam undique copias contraxit raptimque in hostem reuersus Narseum magnis consiliis uiribusque superauit.

extinotia Persarum copiis ipsoque Narseo in fugam aoto, castra eius innasit, uxores sorores liberosque cepit, immensam uim gazae Persicae diripuit, captiuos quamplurimos Persarum nobilium abduxit. reueraus in Mesopotamiam a Diocletiano plurimo honore susceptus est.

postea per eosdem duces strenue aduersus Carpos Basternasque pugnatum est. Sarmatas deinde uicerunt: quorum copiosissimam captiuam multitudinem per Romanorum finium dispersere praesidia.

Interea Diocletianus in Oriente, Maximianus Heroulius in Occidente uastari ecclesias, adfligi interficique Christianos decimo post Neronem loco praeceperunt: quae persecutio omnibus fere ante actis diuturnior atque immanior fuit, nam per decem annos incendiis ecclesiarum, proscriptionibus innocentum, caedibus martyrum incessabiliter acta est.

sequitur terrae motus in Syria, ex quo apud Tyrum et Sidonem passim [*]( AVCTORES I 10 mox — § 12 Eutrop, 9, 25 § 18 sec. Hier, 2320 d et ibid. col. 3 (decimo post Neronem et per decem annos), fort. etiam lecto Rufini l. 8, ab Qrosio exornata § 14 terrae motus—prostrata sunt Hier. 2320c. ) [*]( EXPILATORES 13 Interea—18 acta est exscripsit Beda Hist. eccl. 1, 6 13 Diocletianus — 14 Christianos, 15 praeceperunt exscripsit Beda D. t. r. a. 4238. ) [*]( 1 robigine P* rubiginS a. ras. B 2 auem (t. e. auuem) D || expetiit R2 || yllyrioum PR 3 [*undique (er. m) D n ad lin. -sus— 4 persa- in marg. -f- m. ant. P 5 octo R1 6 coepit R1 caepit R2D II inmensam PR\' 8 mesopotamlam (I add. m. 1 ex corr. sed inferior pars erasa) D || diocleciano D 9 adnersum D || basternasque (s m rasura m. 1 ex n ut uidetur) D 11 captinorum D H per om. D U dispersise D dispse re R1 18 inter adio|clecianus D 14 eclesias P || affligi B\'D 16 inmanior R1 II decim D 17 edepiarum P || proscribtionibus PR1 19 qua PR || aput P1 )

492
labentibus tectis multa hominum milia prostrata sunt. secundo persecutionis anno Diocletianus ab inuito exegit Maximiano, ut simul purpuram imperiumque deponerent ac iunioribus in rempublicam substitutis ipsi in priuato otio consenescerent. itaque sub una die Diocletianus apud Nicomediam, Maximianus apud Mediolanium potestatem imperii simul cultumque deposuerunt.

Galerius et Constantius Augusti primi Romanum imperium in duas partes diuiserunt: Galerius Maximianus Illyricum Asiam et Orientem, Constantius Italiam Africam et Gallias obtinuit; sed Constantius uir tranquillissimus, Gallia tantum [Hispaniaque] contentus, Galerio ceteris partibus cessit.

Galerius duos Caesares legit: Maximinum, quem in Oriente constituit, et Seuerum, cui permisit Italiam, ipse in Illyrico constitutus. [*]( AVCTORES § 14 secundo — anno Hier. 232V || Diocletianus ab inuito sqq. Hier. 2321a et Eutr. 9, 27 § 15 Eutr. 10, 1 § 16 Galerius — constitutus Eutr. 10, 2 ) [*]( EXPILATORES 1 secundo — 2 anno, 3 purpuram .. deponerent, 5 Dioclet. - 6 depoBuerunt adhibuit Beda D. t. r. 4238 10 sqq.) inde Constantius.. Galliam Hispaniamque regebat, uir Beda Hist. eccl. 1, 8 12 Galerius — 14 constitutus] cf. anonymus Valesianus § 5 ) [*]( 2 dioclecianus D 8 simul om. D 4 repubplicã D II cons*enescerent (eras. c ?) B 5 dioclecianus D || nioo mediam (nico in ras. m. 1) P 6 mediolanium] PRD II simulque cultum (culto D) DVTO || deposuerunt] DVV3MbTW(KO) Hier. h posuerunt PRGMaH NN1X2v 8 uerba galerius-9 diuiserunt (sic) om. m. 1 add. m. 2 in marg. inf. P || constantius (tan s. s. m. 1) R constantu*us (er. n) D 9 diuiserunt] P2RX2 (diuisus Eutr) determinauerunt DGVV3 WN1ςv || galerius** (er. ut uid. &) D U maximi*nus (er. a) D || yUJricum PR illiricum D 10 Hispaniam ante et Gallias add. fsh || galiaa D 11 optinuit P -ubtinuit D II constancius D 12 hiapaniaque deleui; deest apud Eutr. nec ab Oroeio § 16 extr. memoratur II uerba galerio ceteris partibus ceasit om. P\'B, add. s. lin. Ps 18 duo D II ceseris D II maximum B (non PD) 14 promisit D || illirico D yllyricum (ill- Ra) PRb II conati tus D )

493
Constantius uero Augustus summae mansuetudinis et ciuilitatis in Britannia mortem obiit. qui Constantinum filium ex concubina Helena creatum imperatorem Galliarum reliquit.