Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

at uero M. Lucullus, qui Curioni in Macedonia successerat, totam Bessorum gentem bello adpetitam in deditionem recepit.

Eodem tempore Metellus Siciliae praetor cum foedissima illa C. Verris praetura Siciliam adflictam inuenisset, maxime Pyrganione archipirata nefariis praedis et caedibus dilacerante, qui pulsa. classe Romana Syracusanum portum obtinuerat — quem mox nauali terrestrique proelio comminutum Sicilia decedere conpulit.

praeterea Lucullus transgressus Euphraten et Tigrim, apud Tigranocertam urbem cum Mithridate et Tigrane congressus paruissima suorum manu magnum hostium numerum occidit; nam triginta milia hominum in eo bello [*]( AVOTORES § 1-§ 8 Liuius lib. ut uid. 97 §4 Liuius 97 § 5—§ 7 Liuius 98 ) [*]( 2 fabi R* faniia D || commi∗sisse| (sse ex cqrr. add. ?) R commississet D II catuli (11 supra 1 scr. m. 2) R 4 locullus D || sinopen PRD || obsiderat R1 II seleuc∗ us B 5 cleoclares D || haec -res spato q: (t. e. que) psidie causa perant om. sed m. 1, ilico ut uid., in marg. inf. add. D || causa qui praesidii causa L || praeerant (n m. rec. P, m. 2 R) PB 6 adque P1R1 || relinquerunt L 7 imm- R1 8 restincxit (c er.) JB 9 defedenda R1 (corr. 4) 10 at] an D || marcus PRD n qui] que D || cononi R2D || machedonia PR (h er. R) 11 succusserat R* succenserat D II appetitam PR appetita D 13 sicilliae (1 pr. er.) P || cum om. R1 14 g- L gai∗ P gai RD || ueris D || afflictam (f jpr. in ras. m. 3 R) RD || maxime a. r. R 15 perganionem (m del. P) PR purganione D || axohipirati R* II praedia] i predis D 16 qui] que D 17 quem] LPRDςv om. X2Z eum Y, mox eum Z1; cf. Apoi. 5 § 3 || ∗∗t̃restriq: P et terrestri (et add. ante u. m. 2) R || proelium D 18 compulit R\' II eufraten LPR eufratin D 19 tygrim B tigri|jn D || metridate D 21 xxx PR uiginti D )

363
caesa referuntur.

Tigranes uix ceutum quinquaginta equitibus comitatus aufugit diademate et tiara ne agnosceretur abiectis. tunc ad Lucullum totius paene Orientis supplices uenere legati; imminente hieme per Armeniam in Mesopotamiam regressus Nisibin urbem illis tunc locis inclitam expugnauit et cepit.

Isdem diebus piratae per omma sparsi maria et iam non tantum intercipientes nauium commeatus sed etiam insulas prouinciasque uastantes, inpunitate sceleris et auiditate praedae uulgo sese adsociantibus in inmensum augebantur: quos Cn. Pompeius post multam quidem uastationem, quam terra marique diu egerant, mira tamen celeritate conpressit.

Eodem tempore Cretam insnlam per biennium Metellus euertit diuturnoque bello domitam in potestatem redegit legesque Minois Romanis legibus permutauit.

Pompeius postea, successor Luoulli, in minore Armenia iuxta montem Dastracum castra regis obsidione conclusit. rex cum omnibus copiis eruptione per noctem facta, insuper etiam [*]( AVCTORES § 1 Liuius 99 § 2 Liuius 99 et 100 § 3-§ 9 Liuius (100 et) 101 (§ 8 et § 9 cf. Eutrop. 6, 13 et 14) ) [*]( EXPILATORES 7 piratae-9 uastantes, 10 quos-12 conpressit adhibuit Isidorus Orig. 18, 1, 5, qui sic: non solum nauibus commeatus (omisso intercipientee) sed et q. s. ) [*]( 1 uix om. L || CL PB || ∗equitibus suis (sois s. s. m. 2) B. 2 comitatur D || au.fugit (nil eras. uid., sed ob membr, uitium spatium rel.) P || diadematae (ae rad. in e) B || et om. (sed spatio duarum litt. relicto) L || thiara (t ex d corr. in P) PR 3 p∗ene R U subplices D 4 is ante imminente add. fsh || inminente PR1 (mt B3) imminenti D || armenia (sic m. 1 puncto s. 8.) D 5 nisibin] G nisibi (bi et ur seq. in ras. m. 1, i in e m. 4 R) LPB nisi D || illis, om. D || inclitam] B p. r., D inclytam LP et a, ras. B 6 c∗epit B 7 hisdem LPB disdem (• m. 1) D || sparsim D 8 nauι̃ũ D et nauium (et add. m. rec.) P 9 imp- B\' || auiditate (a priorem s. 8. m. 1) B auite D || praede B 10 sese] se D || adsociantibus LPD associantibus R3 adsociantes Z,h || imm- B\' || gn- L gneus .. (er. a) P gneus BD 11 ponpeius D || multam qud4em] multa q;dã (ã ilico m S corr.) D 12 conp̃ssit (cο̃- 3) R 15 minuisso|manis D || ∗∗romanis (1-2 litt. er.) P 16 ponpeius D || armoenia B arminia D 17 deetracum D || astra B* )

364
persequentem bello repellere statuit. Pompeius fugientes persequi intendit.

itaque bellum nocte commissum est. luna tunc orta a tergo Romanis erat. regii longitudinem umbrarum proximitatem hostium rati cuncta in inritum tela fuderunt. Romani ueluti inermes postea adgressi sine labore uicerunt.

namque de exercitu regio XL milia caesa uel capta sunt, Romani uulnerati mille, uix autem quadraginta interfecti.

rex inter tumultus belli fuga lapsus, adiutus etiam beneficio sublustris noctis euasit, relictusque ab omnibus amicis philosophis scriptoribus rerum uel carminum ac medicis solus per deuia equum manu trahens atque ad omnes nocturnos strepitus trepidans, in quoddam castellum deuertit atque inde in Armeniam perrexit.

Pompeius regem insecuturus inter duo flumina, quae ab uno monte diuersis specubus exoriuntur, hoc est Euphraten et Araxen, urbem Nicopolim senibus, lixis et aegris uolentibus condidit.

oranti Tigrani ueniam dedit; exercitum Horodis Albanorum regis praefectosque eius ter proelio uicit; postea epistulas Horodis et munera pro pace cum Albanis instauranda libenter accepit; Artacem regem [*]( 1 psequentem (p g. s. m 1) P persequentis D || bellum D || persequi (i 8. 8. m. 1) R 3 erit D || regii] regi in P et a. ras. B || longitudinem] LPaRDv longitadine PaGh 4 proximitate PaB1 || in om. L || irritum PR 5 inermos Lta || aggressi R3 6 quadraginta D 7 XL PB 8 tumultus belli (tu ex corr. add.) P belli tumultus L || elapsas h || benificio P 9 ab om. D || philosofis PS philophis D 10 scribtoribus L 11 ∗equum B || adque PR1D || trepitus R1 12 quodam D || diuertit PB || adque P1R1 If armoeniam R arminiam D 18 persecuturus L insecuturus (in 8. 8. m. I) B 14 speciebus L 15 eufraten LPRD || araxen] LPB araxe D || liiis] LPRDs, lexis et glossa 8. 8.: i- recuruis ł lassis 0 lassis K2 itemque Fabricius (\' e Gualtheri libro\'), sh male probatum Grubitzio || et] set R1 17 horodis] LPBD, Orodis eorr. v 18 uicit proelio uicit L || horodis] LPRD, Orodis corr. v || pro pace c. a. instauranda] OZh cum albanis instauranda (al banis, 1 ex corr. add. m. 1 P) LPRaDM1 TOHZ, cum albanis pace instauranda (pace pone uersus finem add. m. ut uid. 1 B) Rb ed. Col. fs cum albanis instauranda pace K c. a. pacis instaurandae (instaurande pacis N) M2N 19 artacem] LD arthachem (sed prior h del.) P artachem R; Artocem fh )

365
Hiberiae bello fudit totamque Hiberiam in deditionem accepit.

inde, oum Armeniam Colchos Cappadociam et Syriam ordinatis rebus conposuisset, promouens de Ponto in Parthiam ad Ecbatanam urbem caput Parthici regni quinquagensimo die uenit.