Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

praeterea magno dilectu militum in subsidium regiae dispositionis ex tota Graecia habito, ducenta milia peditum et quindecim milia equitum [*]( AVCTORES § 1 et § 2 Iustin. 9, 4 § 1.7-8 exceptis § 1 et Lacedaemonios, § 2 dadum..qui—sinerent (ad quae ultima cf. Iustin. § 9 et 10) Orosianis § 3—4 congregantur Iustin. 9, 5 § 4~8 ) [*]( 1 greaiae R || commǒnem P 2 commǒnibus P || petunt P 3 sese PRD || ionxere PRa (x in ras. B) 4 praelio P || athiensos B 6 numero (num m ras. ex mun fore. ut saepe corr.) P || assiduis (s pr. in ras.) R || tamen] sic tfl PB 6 maohedonum PR1 7 bellis anterioribus] PJRD anterioribuB bellis Lv 8 greciam BD || domenanationis (corr. m. ut trid. 1) D 10 phifilippusi P 11 lacedaemonios] B (e pr. in ras.) lachedemonios P laoedemonios D 12 . egit B 13 pulaos (o ex n corr.) B || eiuibus (clui in ras.) P || trecentos (e pr. ex i corr.) B treoentus (n ex i m. 1) D 14 iudices rectoresque] PRDv, Iustini coddoes rectores iudicesque L || perfecit D || anticum D 15 pressus Ll || infeliciter (e pr. ex i corr.) B 16 delecta R2 delectum D 17 militom P || subsidio L || grecia B graeciae D 18 habito (0 ex u corr.) L habeto (e in i corr.) P habetato D H octa milia PB || xu mil. L xv milia PB || equitum B )

167
absque exercitu Macedonum et infinita gentium barbaria Persicae expeditioni in Asiam missurus instruxit.

tres duces hoc est Parmenionem Amyntam et Attalum praemittendos in Persas legit. et dum suprascriptae copiae de Graecia congregantur, Alexandri — qui erat Olympiadis uxoris suae frater et post a Sabinis in Lucania prostratus est —, quem Epiri regem ob mercedem stupri in eum perpetrati constituerat, nuptias in copulando ei filiam suam Cleopatram celebrare decreuit.

qui cum pridie quam cocideretur interrogatus fuisset, quis finis homini magis esset optandus, respondisse fertur, eam esse optimum, qui uiro forti post uirtutum suarum glorias in pace regnanti sine conflictatione corporis et dedecore animi subitus et celer inopinato ferro potuisset accidere: quod ipsi mox obtigit.

nec ab iratis dis, quos parui semper penderat quorumque aras templa et simulacra subuerterat, quin electissimam ut ipsi uidebatur mortem adipisceretur, potuit [*]( AVCTORES g 4 Alexandri — frater.. quem — decreuit Iustin. 9, 6 § 1 et 8, 6 § 4 sqq.; post—prostratus est: Oros. 3, 11 § 5 eadem de C. Julio Caesare narrantur a Suetonio Iul. 87 et Plutarcho 63 male huc translata ab Oroaio ) [*]( 1 absque exercitu om. D || exercito P || machedonum (um in ras.) P macedonum (oe ex che) R || barbaria] LPR1 barbarie R2D 2 assiam PRa || misurus P missurus ∗∗∗∗∗∗ (missurus iterat. sed eras.) R 3 amyntam (yn in ras.; pro j fuit i) P amintam D || adtalom PR* 4 supracribtae L superscriptae PR || grecia RD 5 alexandro P || olympiadae LD olimpiadę PR || fater D 6 ad a abiniB in mg. \' a samnitibus R (sic recte ipse Orosius 3, 11 § 1) || pyri D 7 constituerat (n s. s. m. 2) P 8 ei] et D || celebrare (pr. e in ras.; fort. fuit ae) R 9 quã∗occideretur R 10 quis fluis homini magis esset om. m. 1, in imo mg. add. m. 2 P || obtandus PaRa 11 obtimum PaRa || glorias] L gloriam PRDv 12 regnantes D || corpore L\' 13 subitus∗∗ & (us & in ras.; ante & cernitur st) P || celer (pr. e in ras.; ex ae ?) R || quod (d in ras.) P 14 optigit L l con ikobtegit (i s. s. m. 1, ł con m. 2) P U dis] L diis PB om. D 15 templa et] templas D || subuerteret D 16 celetussimam R )

168
inpediri.

nam die nuptiarum cum ad ludos magnifice apparatos inter duos Alexandros filium generumque contenderet, a Pausania nobili Macedonum adulescente in angustiis sine custodibus circumuentus occisus est.

Adserant nunc multisque haec uocibus efferant quasi uirorum fortium laudes et facta felicia, quibus amarissimae aliorum calamitates in dulces fabulas cedunt, si tamen numquam. ipsi iniurias, quibus aliquando uexantur, relatu tristiore deplorant.

si uero de propriis querimoniis tantum alios audientes adfici uolunt, quantum ipsi perpetiendo senserunt, prius ipsi non praesentibus praeterita sed gestis gesta conparent et utraque ex auditu uelut alienorum arbitri indicant.

per uiginti et quinque annos incendia ciuitatum, excidia bellorum , subiectiones prouinciarum, caedes hominum, opum rapinas, praedas pecorum, mortuorum uenditiones captiuitatesque uiuorum unius regis fraus ferocia et dominatus agitauit.

sufficerent ista ad exemplum miseriarum insinuata memoriae nostrae gesta per Philippum, etiamsi Alexander ei non successisset in regnum. cuius bella immo sub cuius bellis mundi mala [*]( AVOTORES § 7 Iustin. 9, 6 § 2-4 § 10 uiginti et quinque annos Iustin. 9, 8 § 1 || mortuorum — uiuorum sec. Iustinum 9, 4 § 6 ) [*]( 1 imper P\' impediri P2 inpendere D || padparatos (corr. m. 1) P 3 1nobile P || machedonum PR1 || adolescente P aduliscente D || inter angustias PB 5 adserunt P asserant (pr. s in ras.) B 6 sortium L1 || amarissime (-eme D) BD 7 caedunt PRaD || um quam D 8 tristiciore D 9 quaerimoniis LR 1quaeremoniis (a eras.) P || audienter L || affici (pr. f in ras.) B affici D 11 a praesentibus L || comparent BbD || et om. D 12 uelut] uelut certi v || arbitri (prior i radendo ex r) D || uiginti et quinque] LD (-quae D) et.XXV P .&xx ∙v∙ B 13 ann. L anñ R añ P 15 mortuorum) mortuorum mortes PB || uenditiones captiuitatesque uiuorum om. D 16 ∗∗ferocia (erasae ef) P || sufficerent (su in ras.) P 1? insinuatae PB (ae in a m. 2 P) 18 phifilippum P 19 et cuius D || bello (o in a corr.) R )

169
ordine sequentia suspendo paulisper, ut in hoc loco pro conuenientia temporum Romana subiciam.

Anno ab Vrbe condita CCCCXXVI Caudinas furculas satis celebres et famosas insignis Romanorum fecit infamia. nam cum superiore bello uiginti milia Samnitum Fabio magistro equitum pugnam conserente cecidissent, circumspectiore cura Samnites ac magis instructo apparatu apud Caudinas furculas consederunt;

ubi oum Veturium et Postumium consules omnesque copias Romanorum angustiis locorum armisque clausissent, Pontius dux eorum in tantum abusus est uictoriae securitate, ut Herennium patrem consulendum putaret, utrum occideret clausos an parceret subiugatis: ut uiuos tamen dedecori reseruaret, elegit.

Romanos enim antea saepissime uinci et occidi, numquam autem capi aut ad deditionem cogi potuisse [*]( AVCTORES § 2 Caudinas—infamia Liu. 9, 1 § 1; 2 § 6; Augu- stin. Ciu. D. 3, 17 || nam cum — cecidissent Liu. 8, 30 || circumlpectiore-§ 7 Liu. 9, 1-6 excepta § 4 Orosiana, ) [*]( EXPILATORES 7 apud Caud. furc., 9 angustiis locorum .. claus. compilauit Paulus p. 24 || 10 Pontius — p. 170, 14 consule excerpsit Eutropianis adspersis Paulus p. 24 ) [*]( 1 p P1R (p P1) II conuenientiã R conuenentia (e alt. statim ex t corr.) D || subiciêm (corr. m. 2) P 3 ∙occc mo∙xx∙sexto- L quadrigentisemo uicinaemo serto D || 1caudenas P candenas (e ex i eorr.) R 4. caelebres Ra 5 xx PR || mil. L II samnitum] LPB samnitium Dh || mag. equi. L 6 cecidissentocciderant (eorr. m. 1) P || circumspectiorem L circumspectione (ne in .ras. ex m ?) P 7 infructo (i ex o rasura) R || apparato D II aput (t in d) P II caudenas caňdenas (e ex i) JB 8 v tuco∗ue.riũ R II conss∙ PB 9 armisquae (a sec, eras.) B || clau∗∗sissent (duae litt. eras.) B 10 dux] rex L II iitantum] inter, m (in marg. in tantum) B 11 herennium (dtt. e statim ex inchoato r) D 12 parceret (c expuncta) L 18 elegit] elegit pater P elegit;*** (eras. pat) B || romanus B* II sepissime P\' U numquam autem capi aut] LD nilq capr aut̃̃̃ (quid supra scr. fuerit, incertum est) P1 nũ∗∗quam|aut (quam in ras.) P3 numquã seperosaut (eras. capi aut) B II potuisset L potuisset (. m. 1) D )

170
constabat.

itaque Samnites nictoria potiti uniuersum exercitum Romanum turpiter captum armis etiam uestimentisque nudatum, tantum singulis uilioribus operimentis ob uerecunda corporum tegenda concessis, sub iugum missum seruitioque subiectum, longum agere pompae ordinem praeceperunt.