Historiae Adversum Paganos

Orosius, Paulus

Orosius, Paulus, Historiae Adversum Paganos

interea [*]( AVCTORES § 10 effusa tempestas q. incubuit sec. Vergil. Aen. 7, 222 sq. et Georg. 2, 310 sq. § 12—14 et § 15 magnitudinem et namque Iustin. 6, 3 § 1.8.4-6.9.10 ) [*]( 1 centum s. lin. add. m. 2 P || triremis L tri∗∗∗eres ( fort. eras. m; in marg. trimes m. 1) R || sescenta] L sexoenta D DC·ta P ·DC· ∗ R || lm. P m R || modium frumenti acceperunt] D framenti modiorum acceperunt (or del. m.1) L modium frumenti P1 modiorum frumenti acceperunt P2 modium (in modiorum corr.) acoeperunt frur menti B 2 sociis in ras. m. 1 R H magna∗ (m eras.) P || contraxerxe (altero x eraso) L || subaidia∗ (m erds.) P 3 cui] cum D || agesilaum (i ex e corr., um in ras.) P 4 ldifficili morerum B || statum | in statu corr. L statu om. D 5 q P1 q** P2 || umq (sed q in uãq mut. P) PB 6 coi∗∗ere (i in ras. al. m.) B coire L cohebere P1 co∗epere P\' || aceruissimis P 7 p̃liis P || molto P uelut (t ex d eorr.) PB ueluti D 8 con on (on s. s. al. m.) B 9 per] RD pera (a del.) L pre P1 p∗∗ P* || magno (a in ras.) P || stipendium L 10 clasem P* || hostilis L 11 effussa (priore s del.) P || quecumquae D 12 lacedemonii PR lacedemoniae D || uero al. m. a. s. R 14 ageselaum P (um in ras.), R (se in si corr.;, agesilaum autem ed. 1510 sh || cum s. line add. L cum∗∗ R 15 assiam (priore a del.) PR asia D || patrie P1 patrię P* )

139
Pisander , dux apud Spartam per Agesilaum regem relictus, maximam munitissimamque tunc classem instruxerat, motus aemulatione uirtutis Agesilai, ut, illo pedestrem expeditionem agitante, ipse quoque nauali discursu oram maritimam peruagaretur.

Conon uero suscepto negotio duplioem curam inpendebat debens sociis sollicitudinem, patriae fidem, ut huic exhiberet naturam, illis praeberet industriam: in hoc propensior ciuibus, quod quieti libertatique eorum alieni sanguinis discrimen inpenderet et pugnaret aduersus insolentissimos hostes periculo regis, praemio patriae.

conserunt itaque nauale certamen Persae Conone, Spartani Pisandro duce; milites remiges ipsique ductores uno pariter in mutuam caedem ardore rapiuntur.

magnitudinem atque atrocitatem belli istius inclinatos ex hoc semper in posterum Lacedaemoniorum status [*]( 1 pisander] L ed. 1542 in mg., Fabr., h pissander P piṇ̇sanjer (corr. al. m.) R lisandar D lisander K pysander G1 8. s. alibι·lysander G3 Lysander ed. 1510 et (in textu) 1542 || apud (pnd in ras. ampl.) P || agesilaum (i ex e corr.) P 2 minutissimamque (minn in muni corr. m. 2) PR || clasem P 3 aemulationej LPR (aemula in ras. P, in marg. i admiratione m. 1 R) aemnlationis D || slagelai P 4 agitamte Pa || ora PR || maritima PR 5 suecepto] PRD susceptum Lh || negotio] PR negucio D negotium LA || duplicem] PRD duplici Lh || curam] PRD cura Lh || inpendebat] LPRD intendebat h ex coni. ut 4, 23 § 9 6 sociis (di in ras.) P sotiis R || solicitadisem P* || hexiberet P 7 lacllis P 8 quod] quodP || tliber.atique P 9 et om. LD || aduersum D || entiinsolitissimos (corr. m. 2) P 10 premio P || con∗∗∗serunt (in ras. ser fuit) P 11 persi (i in ras.) P || et spartani P ∗∗spartani R || pissandro PRD pysandro (corr. m. 2b) Q lysandro Patauinus s. XI, ed. 1510 et 1542 12 motuam (in marg. pau) P) || cedem P 13 magnitudine PR, edd. 1510. 1542 Fabr. || atrocitate PR, edd. 1510.1542 Fabr. || ipsius D 14 lacedemoniorum PRD )

140
prodit: namque ex illo fluere ac sublapsa retro referri Spartanorum spes uisa, donec adsurgendo aegre ae misere recidendo confecta et potestate careret et nomine.

Atheniensibus uero haec eadem pugna initium recuperandae potentiae sicut Lacedaemoniis amittendae fuit. primi igitur Thebani, auxilio Atheniensium fulti, superiore clade saucios ac trepidos adgrediuntur, multa animati fiducia propter uirtutem atque industriam Epaminondae ducis sui, cum quo sibi facile obtinere posse imperium totius Graeciae uidebantur.

fit itaque terrestre proelium, Thebanis minimo negotio uincentibus. uincitur enim etiam hoc conflictu Lysander et occiditur; Pausanias quoque dux alter Lacedaemoniorum insimulatus proditioni sin exilium traditur;

Thebani autem uiotoria potiti, collecta uniuersi exercitus manu, Spartam contendunt, putantes se uacuam [*]( AVCTORES § 15 ex illo - spes sec. Vergil. Aen. 2, 169 sq. § 16—§ 20 Iustin. 6, 4 § 1-9.11-13 exceptis inprimis § 19 periculo-inpulsi et inexercitati-qualicumque, § 20 Thebanos-adgreditur Orosianis ) [*]( 1 prodit namque] LD prona..namque (in ras. exceptis amque) P item addito est post semper ed. 1510 proruitlprona Namque (prona add. ante uers. m. multo posterior) R, (item ed. 1542; proruit Namque Fabr.) II retro sublapsa Fabr. h (uideZicet ex Vergilio) II refferri (priore f del.) P ferri L || spartanorum spes] LPBD (sparthaDoram PR) spes Spart. v 2 uisa est B || adsurgendo aegre ac (0 aegre a in ras.) P adsurgendu,megro (uirgula, inserta et megro statim in aegre corr.) D II recedendo PaRa repcidendo LD 4 uero s. lin. add. m. fort. 1 L II haec] sic h\' P ħ B II initium (in ex m corr.) P II recuperandę (ę ex e corr.) P 5 lacedemoniis PR II amittendę (ę ex e corr.) P || primum PB II auxilio∗ (1 litt. eras.) P 6 athenensium P II clade (c in ras.) P II vsacios R II adgrediuntur (ad in ag corr.) B 7 adque LB* ad D 8 epominonde L epaminonde D epaminnndae (epa in hqpa corr. m. 2) P aphaminnnde B II d∗ucis (a eras. ?) B II sni om. m. 1 P II uoq; B II obtenere P 9 greciae R creciae D 10 pręlium P || enim etiam] LD etiam PBfh 11 hoc̃flictu in hoc conflictu corr. m. 2 P II lisander (li in ras.) P pisander (p raon eine ras.) B 12 lacedemoniorum R H insimulatus (tus in ras.) P || proditionis...... (nis in ras.) P 18 traditur L || aatem] ail in ras. m. 2 P, m. 1 R II uictoria (u in ras.) P II collecta (alt. 1 ex b ut uid.) D 14 sparthani PB || potantes L || sese (alterum se del. m. 1) P )

141
praesidio ciuitatem nullo intraturos negotio, cuius iam omnes paene copias cum ipso rege delessent atque ab omnibus sociis destitutos uiderent.

Lacedaemonii periculo ciuitatis inpulsi habito inexercitati militis qualicumque dilectu obuiam hosti procedunt. sed uictis semel aduersum uictores obsistendi nec uirtus nec animus erat.

oum igHur oaedes tantum unius paene partis ageretur, repente rex Agesilaus arcessitus ex Asia inprouisus bello superuenit; Thebanos iam successu duplicis uictoriae laetiores segnioresque adgreditur nec difficile superat, maxime cum adhuc apud ipeum paene integrae uires haberentur. ipse tamen Agesilaus grauiter uulneratur.

at uero Athenienses eum conperissent insperata Lacedaemonios uictoria subleuatos, pristinae seruitutis, de qua tunc respirare uix coeperant, trepidi metu exercitum contrahunt eumque Boeotiis in auxilium adiungunt, commissum Iphicrati duci, qui adulescens admodum, uixdum annos uiginti natus, infirmitatem aetatis maturitate animi muniebat.

Conon quoque, uir quidem [*]( AVCTOBES § 21—§ 24 Iustin. 6, 5 § 1-4.6-10 ) [*]( 1 ciuitatem (cia in ras. 1) D || intraturos] intramaros (uidelicet r i. e. m et T confusis) L || omnee} oum omnes P || paenae D pene B 3 lacedemonii PRD || habitu L babeto (e in i corr.) P 4 inexer- citati] PbR ineiercitato L inezercitatu D inexercitate P* || qualicumque LPB (n prior in ras. in P) qualecumque D || delectu (-to D) RbD 6 tantum unius] Lh unius tantum PBD || pene R 7 ageselauB1\'-IIaceersitus(accarinras.)P caṛcersitus RIIasaia PRa || inprouisos D 8 iã∗ (~ al. m.) R U duplici L 9 laciores D || segnioresquae R* || aggreditur Rb 10 p*ene R penae I PB || intoegrae P 11 ageselaus P* || ad RaD 12 athenenees P athenen sis D || com P || comperissent LBbD || laced∗emonios (eras. 0 a) B 13 tc (i. e. tunc) in ras. P 14 cae|∗∗∗perant P ceperant R ceperant memores D || exercitum (m in rds. ampliort) P || b\' contraunt P || boeotiis in ras. P boe∗tiis (eras. o) R berociis D 15 auxiliom P* || madiungunt D || commisum Pa || ificrati LPR || poet duci uacat uersus dim. spatium; proximus olim sic incepit: Miricratis ducis ; sed M erasa est, reliqua ddeta lincis P || adolescens (-isc- D) PD U xx PB 17 animae D || muebat P* U quidem in marg. add. m. 2 P )

142
Atheniensis, dux autem Persici exercitus, audito Agesilai reditu ad populandos Lacedaemoniorum agros reuertitur. ita Spartani, strepitu circumsonantium undique hostium clausi atque exterriti, ultima propemodum desperatione tabuerunt.

sed Conon postquam uasta hostilis soli populatione satiatus est, Athenas pergit, in maximo gaudio ciuium ipse tristis, quippe cum uideret urbem populo quondam cultuque ornatissimam, nunc miserabili ruinarum ac desolationis squalore confectam.

itaque magnum pietatis miserationisque monumentum in reparatione eius operatus est. namque eam a Lacedaemoniis exinanitam Lacedaemoniorum praedis repleuit, Persis incendentibus concrematam Persis aedificantibus reformauit.

interea Artaxerxes rex Persarum, sicut principio dictum est, uniuersis Graeciae populis per legatos, ut ab armis discederent et paci adquiescerent, imperauit: non quia misericorditer fessis consuleret, sed ne se in Aegypto bellis occupato aliqua in regnum suum temptaretur inruptio.