Carmen Apologeticum

Commodianus

Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.

  1. Per quos et di nostri conculcantur neque coluntur.
  2. At ille suppletus furia precibusque senatus
  3. Vehiculo publico rapit ab oriente prophetas.
  4. Qui satis ut faciat illis uel certe Iudaeis,
  5. Immolat hos primum et sic ad ecclesias exit.
  6. Sub quorum martyrio decima pars conruit urbis
  7. Et pereunt ibi homines septem milia plena.
  8. Illos autem Dominus quarto die tollit in auras,
  9. Quos illi uetuerant sepultura condi iacentes;
    10. [*]( 859 sq. Apoc. 11, 13 861 Apoc. 11, 11 862 Apoc. 11, 8 sq. )[*]( .843 Clusam B rora madescet M; m primo omissum m. 1. add. Et flumina quoque Ld; Flamina quoque MP1; Flumina quoque ille P3R 845 sterilis terra P\' (s. u. I.) v; steriilis terra Bterelis M sudat M (cr. Enn. Beet. lutr. XII, L. Muell. terra sudat sanguine; Verge Aen. 2, 682 Budarit sanguine Jitus); sudant P1 (s. u. l.) v 846 famis MP1 v 847 faciat M; faciet P* (8. u. I.) v 849 in om. Hanssen 850 Heliam Mv ; Helyam P1 (8. u. l.) 851 confertim MP1; confestim Lbv 852 precibus Neronem P3 Lb 854 di S Hanssen; dii MP1 Ld 855 At ille scripsi ; Ad illo M; Est ille P\' («. u. I.) B; Et ille P3 Ld; Ad illa (= πϱὸςταυ̃τα) Wtih. Meyer oppletas B pcibusque M 857 iadeis M 858 ecclesiam Eberi p. 396 859 quarum B cruit M 860 (in)ibi Hanssen VII. M 862 aetaerant M; uetuerunt P\' («. u. I.) v sepultura Ld; sepulture M; sepulturae P1 B, )
    171
  10. Suscitanturque solo inmortales facti de morte,
  11. Quos inimici sui suspiciunt ire per auras.
  12. Territi nec sic sunt, sed magis intra crudescunt
  13. Ad populum Christi execrantes odio toto.
  14. Indurauit enim Altissimus corda nefanda,
  15. Sicut Pharaoni prius indurauerat aures.
  16. Hic ergo rex durus et iniquus, Nero fugatus,
  17. Pelli iubet populum Christianum ipsa de urbe,
  18. Participes autem duo sibi Caesares addit,
  19. Cum quibus hunc populum persequatur diro furore.
  20. Mittunt et edicta per iudices omnes ubique,
  21. Vt genus hoc hominum faciant sine nomine Christi.
  22. Praecipiunt quoque simulacris tura ponenda
  23. Et, ne quis lateat, omnes coronati procedant.
  24. In ista historia si fidelis ire negauit,.
  25. Feliciter erit: sin uero, de turba fit unus.
    26. [*]( 863 sq. Apoc. 11, 12 868 cf. 714 869 ct Sibyll. 4, 135 )[*]( 863 Suscitantarque scripsi; Ss (= Sus)citatqe M; Suscitatque P1 (s. u. Z.) v inmortales M facti MP1 ; factos Lbv 864 inimici uix P1 865 ft M 866 execrantes M totos R 867 Indurau M corda nefanda scripsi; corde Qefanda M; corde nefandos Pl (s. u. l.) v 868 Sic faraoni prh M 869 rex in M initio omissum m. 1. (?) 8. I. add. 870 poput christiafi M .871 aut M Caesares addit P1 v ; cesaris audit M 872 popuJ persequat M 873 oms M 874 nom M 875 Precipiunt .. simnlachris M tura M; thura P1v 876 om̃s M 877 In ista hystoria (historia Pl) MP1 (cf. Woelfflin. Arch. III p. 233); In ista histori(c)a Banssen §. 21, p. 44, qui suspicatur Commodianum dixisse historicus pro histrionicus uel hiatricus, colI. Instr. II16, 22; In looa histnca Lb; In ista scoria Ps (Duebner?); In ista histricosa B (idem postea scribendum putabat: In ista histronica coll. stronicis = histrionicis in Gl. Maii VI p. 546 et Gl. Paris. ed. Hildebr. p. 276, adn. 283); In histrionica (sc. corona) Ld, qui in praefat. Instructionum p. LXIl Boenschi coniecturam in ista histronica praefert 878 Felicit M un+ M )
    172
  26. Nulla dies pacis tunc erit nec oblatio Christo,
  27. Sed crnor ubique manat, quem describere uincor;
  28. Vincunt enim lacrimae, deficit manus, corda tremescunt,
  29. Quamquam sit martyribus aptam tot funera ferre;
  30. Per mare, per terras, per insulas atque latebras
  31. Scrutanturque diu, exsecratos uictima(m) ducunt.
  32. Haec Nero tunc faciet, triennii tempore toto
  33. Et anno dimidio statuta tempora conplet
  34. Pro cuius facinore ueniet uindicta letalis,
  35. Vt urbs et populus ille cum ipso tradatur,
  36. Tollatur imperium, quod fuit inique repletum,
  37. Quod per tributa mala diu macerabat omnes.
  38. Exurget iterum in istius clade Neronis
    39. [*]( 879 Dan. 9, 27 (de pascha comput. Cypr. append. p. 261, 17 sq. 262, 7 H.) 885 Apoc. 11, 11 (Cypr. append. p. 262, 5 H) )[*]( 879 tunc erit in M initio omissa m. 1. 8. I. scripsit ; in uocabulo tunc litteras un m. 2. add. 881 defic M treniescant M; tremiscant P1 (8. u. I.) v 881 sq. tremiscnnt, Quamquam Ebert p. 397; tremiscunt. — Quamquam P1; tremiscunt: Quamquam v 883 per insoias f ante atque M* 8. I. add.; atque p sin go las latebras Mi; uocabula p singolae, si Knoelli notam recte intellego, erasa sunt 884 Sorutatque M; de que postposito cf. u. 900; 977 et quae adnotauimus in u. 734 exsecratos nictimam scripsi (= Christianos, qui immolationem*l exsecrantur, ad mortem ducunt); \'exsecratos nictima M Wilh. Meyer, Abh. p. 294; execratas uictimas Pl (s. u. I.) v 885 Hec M tunc M; tum P1 (8. u. I.) Ld; cum Ebert (p. 397) Lb; dum R post faciet cum JEberto comma posui v. omissum 881 statutaque Wilh. Meyer, Abh. p. 298 conplet M . 881 sq. dimidio — statuta .. complet — Pro Ld 887 lethalis P1 R 888 Vrbs P1 (s. u. I.) v; urbis M poptf M 889 iniquo jR 890 Qd M macerabat MP1 (cf. quae adnotauimus in u. 66); macerauerat P3 v 811 Exurget M in ifti (= istius) M (P\' falso: \'in histis cod.\'); hostis in P1 ; istis in JR; ista in Ld cla≣de M (u post a erasum) )[*]( *) Victimam interdum immolationem significare docet Roensch It. et Vulg. p. 327 (cf. Petschenigi indic. ad Vict. Vito p. 173), qua cum re conuenit, quod apud Cypr. p. 133, 11 et 560, 18 H. in codd. LH oues uictimae scriptum est pro oues occisionis. )
    173
  39. Rex ad oriente(m) cum quattuor gentibus inde,
  40. Inuitatque sibi quam multas gentes ad urbem,
  41. Qui ferant auxilium, licet sit fortissimus ipse,
  42. Inplebitque mare nauibus cum milia multa,
  43. Et si quis occurrerit illi, mactabitur ense;
  44. Captiuatque prius Tyrum et Sidona subactas,
  45. Nam inde finitimae gentes terrore fatiscunt.
  46. Hinc lues, hinc bella, hinc fames, hinc nuntia dura
  47. Miscenturque simul, quo fiat turbatio mentis.
  48. Interea fremitum dat tuba de caelo repente,
  49. (895) Cuius omni loco sonitus praecordia turbat.
  50. Videbitur et tunc ignea quadriga per astra