Carmen Apologeticum
Commodianus
Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.
- Et, priusquam ueniant, recolligit se sub antra.
- Estote prudentes, quod imminet ante uidete
- Et, priusquam ueniant clades, prouidete saluti.
- Ignauia pueris opus est, non certe robustis:
- Si decet hoc rudibus, non conuenit aeuo maturis.
- Quae quidem pars hominum non sit moderata, uetusta
- Sic erit ut perna minime salfacta: putrescat.
- Nemo petram subicit, nisi solus ignis ad escam:
- Saxei sic homines mollescunt sero gehenna.
- Clamamus. in uacuum surdis referenda procellis
- Et lumen offerimus caecis sine causa praebentes.
- Stat miles ad missam: unus audit, et excutit alter [*]( i 73 Matth. 7, 9? 74 Ezech. 11, 19? )[*]( 64 qterite M snnt] ft M. 65 ante doctus duae litterae (in?) erasae . tempestates B M se MP1 (de clausula — u̲ \'̲ u̲ cf. u. 52; 193; 423; 567; 890; Instr. 18, 3); sese Psυ antra M; antro Wilh. Meyer (cf. Instr. I 33, 7); antrum P1 (8. u. l.) υ 68 clades] post a una littera (n?) erasa 69 Ignauia] Ignoeci Lb pueri .. robusti B; cf. Ienaer Literaturzeit. 1877 p. 796 extr. 76 decet M (post t rasura unius litterae — f? —) P1 (cf. Boensch. It. et Vulg. p. 439 sq.); licet υ euo M 71 Quae (Quum P1 Lb) quidem pars hominum non sit moderata, uetusta P1 Lb Ld; Qui quidem pars hominum non sit moderata uetustas Mj Quam quidem partem h. n. s. moderata (moderat R, errore typogr., ut uidetur) uetustas P3 (Duebner?) B; Quam quidem partem hominum non si moderat uetustas, HHgenfeld 72 Sic erit ut perna minimę salfacta pntrescat M (non puerascit, ut P2 falso adnotat); Sic erit ut perna minime salfacta (sal facta Pi): putrescet (putrescit Lb) P1 P3 LbR; Sic erit ut perna nimis salfacta; petrascit Zd 73 Nemo petram subicit nisi solus ignis ad escam (adescat Ld) MP1 Ld; N. p. s., nisi solius ignis, ad escam LbR; N. pernam s. n. solidus ignis ad escam Hilgenf. 74 saxeis M . gehennę M 75 processis Hilgenf. 76 prebentes M 77 missam υ; missa MP1; iussa P3 Lb (iussa) unus, audit Lb )
- Nec accipit corde monita, sed perditus errat.
- Quis modo delinquit (iudices estote de istis!),
- Qui monet aut ille, qui non uult dicto parere ?
- Spero, reus non est, qui Caesaris dictus obaudit,
- Contrarius autem perdit suam uitam superbus.
- Interdum quod meum est, qui prius erraui, demonstro
- Rectum iter uobis, qui adhuc erratis inanes.
- Vos tamen eligite, arbitrio uestro placentes,
- Quis uelit uenenum aut suauia pocula uitae!
- Bonum et malum est in ista natura creatum,
- Vt homo post -fata probetur quis Deo dignus.
- Adgredere iam nunc, quisquis es, perennia nosse:
- Disce, Deus qui sit uel cuius nomine adsit!
- Est Deus omnipotens, unus, a semetipso creatus,
- Quem infra reperies magnum et humilem ipsum.
- Is erat in uerbo positus, sibi solo notatus, [*](78 accipit MR (coniecturâ); accepit P1P2 (cod.!) LbLd corde monita scripsi (cf. u. 16 corde sopiti; Instr. 119, 15 si corde uiges; 27, 19 si corde retractes; Ouid. Met. 3, 689 Excute .. corde metum); eosde (tres priores litteras etiam cor legi posse testatur Knο̇ell; cf. u. 584) munita M; eosdem monitus R; easdem monitas Ld; eos monitas P3; eadem monita P1 Hanssen; eadem minus Lb 79 modum P1 delinquit R; relinquid M; relinquet Pl (s. u. Z.); delinquet Lb Ld; deliquit P* 80 monet MP1; monetur Ld; paret Lb; mouet B dictus P2R (cf. u. 15); dictos M Ld; dicto sabaudit Lb; dictis ob. Guil. Hartel 82 contrarius M P1 R (= contumax; cf. u. 721); contrarios P3Ld suam uitam LbB (cf. u. 784; Matth. 10, 39; interpr. palat. past. Herm. sim. IX. 26, 3 sibi soli uiuentes uitam suam perdunt); sua uita MP1Ld superbos P3Ld 83 erraui M (PJ falso: es sciui; cf. S. 107 p. 798); et sciui PlB; resciui LbLd 86 qui B 88 post fata scripsi (cf. S. l. c.); post facta M (P* falso: facit); prout facit P1; post factam P3υ probetur M (post facta probetur iam Lb et Huemer suspicati erant); approbetur Pl (s. u. I.) v 89 post es littera t erasa 90 qui M (cf. u. 117; 381; Kuehner ausf. Gramm. p. 481 sq.); quis P1υ nomine Mv; nominis P1 92 repperies M 93 his M solo Mv; soli P1 )
- Qui pater et filius dicitur et spiritus sanctus. \'
- Sed ex quo decreuit mundum conponere signis, :
- Ignem interposuit metuendum angelis ipsis.
- Quos tamen distribuit minoris potentiae factos,
- Vt regerent caelos et terram et subdita terrae.
- Hunc ergo nec ipsi nuntii dinoscere possunt,
- Qualis sit aut quantus, nisi quod praecepta sequuntur.
- Est honor absconsus nobis et angelis ipsis,
- Quod Dei maiestas, quid sit, sibi conscia sola est.
- Relucet inmensa super caelos et sine fine;
121
122