Carmen Apologeticum
Commodianus
Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.
- Lex nobis est data, dicunt, uos unde uenistis?
- Si nobis obsistunt, putant et resistere Summo, [*](533 sq. Esai. 43, 18 sq. (Apoe. 21, 5; II Cor. 5, 17) 536 Gen. 49, 10? 537 sq. Gen. 25, 23 )[*]( 529 ppt M 130 illo et M (cf. u. 41); illo sed P1; illis sed c; ceterum Ld praefat. Instr. p. VIII restituit genuinam lectionem uenire R celo M 531 populum .. firmum P1υ; populus .. firmns M (non firmum ut P1 8. u. l. Bcribit) nomine] litteras ne in M m. \'1. 8. I. scripsit 532 luna P* (8. u. l.) v; Iuztaque B; Iusta M; ct. Instr. II 26, 5 prophetias MP1 υ; idem KnoeUio M habere uidebatur, P2: \'propbeticas ib.\' (= in cod.) conpleuit M 533 noua facio omnia P1 (s. u. l.); omnia, quod deesae apud Cyprianum, test. 1,12 p. 47, 10 H. (excepto uno cod. B) iam Roensch monuerat, Ld delcuit; idem ne in M quidem Knoell repperisse uidetur 535 hec M profecta P1υ; propheta M 536 credidimus scripsi (cf. u. 300); credimus MP1υ dicto MP1 (cf. u. 518; 522); ex dicto v Moysi M; Moysis P1 (s. u. I.) v 537 predixerat M 538 precellere M 539 nequitie M 140 Lex scripsi; (h)ex M (prima littera h in rasura); Haec P1υ data ΜΡυ; data lex P3 Lb υ; Haec lex nobis date est Hansaen nobis M2 P1 υ; nonis M1 541 putant et resistere summo M ( post summo inuenitur signum Q, quo indicatur uersum finiri; cf. u. 423) P1; reputent se resistere Summo B; putant et resistere posse Lb; patet et resistere istos Ld; sed cf. Ienaer Literaturzeit. ann. 1877 p. 797. Iidem (Lb et Ld) a Summo nouum uersum ordiuntur )
- Qui uoluit nobis bonus esse * * ?,,
- Nec illud respiciunt ceruicosi, setis (e)rectis,.
- Quod semper innocuos cruciarunt lege uitata.
- Sic Deo fecerunt, quod erant consueti, crudeles,
- Et filios sese audent adhuc dicere Summi.
- Iam qualiter (iterum) resurrexit, supra notaui,
- Non de uoce mea, sed diota prophetica dixi.
- Praedixerat autem discipulis cuncta de sese,
- Qualiter a populo pateretur Petro negante;
- Et quia de tumulis resurgeret tertio die,
- Dixerat et ipsud, et conpleuit omnia dicta.
- At ubi surrexit, uenit ad apostolos ipse
- Et stetit illis in medio: Pax uobis, inquit.
- Inter quos discipulos non adfuit unus orantes;
- Cui cum referrent, discredere coepit et addit:
- Si prius non digitum misero, ubi claui fuerunt
- Aut ubi percussus de lancea, non ego credo. [*]( 542 Matth. 20,15 543 ef. 229; 261 553 lob. 20,19 sqq. )[*]( 542 Qui uoluit nobis bonus (omnibus) esse! Nec illud R; (Summo,) qui uoluit nobis bonus esse. Nec illud Ld Lb; Wilh. Meyer (AM. p. 305) post esse posuit lacunae signa et nec illud, quo uulgo u. 542 (538) finitur, ad insequentem uersurn transfert, neque hiat in M, ut Knoell testatur, inter illud et respiciunt litterarum series 543 Nec illud respiciunt ceruicosi setis erectis scripsi; Nec illud respiciunt ceruicosisetis rectis M; Respiciunt (ipsi) (Lb; om. reliqui) ceruicosi, caeci et erecti. (erecti; R) P1 Lb R; Respiciunt (serui) ceruicosi setis erectis Ld 544 Quod Wilh. Meyer; Quid M; Qui P1υ innocuos P1υ; innouos M lege uitata M Lb (cf. Instr. 135,1 ut Dei praecepta uitaret); lege uetati P1υ; P2 in u. 543 sq. obscurius haec adnotat: Tu, si lubet, aliter haec codicis legito: Ceruicosis et is rectis quid semper in nouo. cruciarunt lege uitata 547 qualiter (iterum) Ld coll. u. 569 rursus remeauit; 829 redit iterum, aliis similibus; iterum om. M; qualiter Dominus LbR; qualiter ille Ps resurrexerit Lb 549 Predixerat M 551 sq. die, Dixerat et scripsi; die. Dixerat, et P1υ 552 ipsud & M (cf. Instr. II 25, 9; P3: \'Haud immerito taeduit insuisi (!) codicis: ipsu det\'); ipse dein P1 R; ipse Deus Ld conpleuit M 153 Ad M surrei M 554 inquid M 555 quos M; om. P1 (s. u. I.) v 556 cepit M 558 ego Mx om.; add. M1 )
- Tunc die Dominica rursus remeauit ad illos
- Et stetit illis in medio: Pax uobis, inquit.
- Et statim adgreditur Thomam incredulum illam:
- Accede propius et contange corpus ut ante.
- Non ego sum umbra, mortuorum qualis habetur:
- Vestigium umbra non facit; considera uulnus.
- Extendit palmas; at ille tangere coepit
- Et manum in latere, fuerat quo lancea fixa, .
- Misit et exinde prostrauit se precando:
- Tu Deus et Dominus uere meus! Contra quem ille:
- Haec quia uidisti, cresdidisti, sed illi felices
- Posteri, qui credunt audito nomine tantum.
- Quadraginta dies cum illis ex ordine fecit,
- Edocuit illis multa, quae saeclo uenirent.
- Post cuius ascensum miracula multa fecerunt,
- De uerbo curabant infirmos in nomine Christi.
- Qui si talis erat, qualem isti perfidi dicunt,
- Fortia non fierent testium de uerbo per illum.
- Ascendit in caelos, sicut et scriptura canebat:
- Excipite regem, principes, caelorum in altis! [*]( 570 Ioh. 20, 29; 81 578 Psal. 23, 7 sqq. )[*]( 560 inquid M 562 proprias M 515 Eitendit palmas ad M; Extendit palmae. Ast P\'; (uulnus,) | Eztende palmas! At B; Kxtendit palmas et Ld; sed cf. Ienaer Literaturseit. ann. 1877 p. 797 566 quo seripsi; quod M P1υ fixa M (cf. Instr. I 23, 5; S. 107 p. 761 extr.); fixum P1υ 567 se MP1 (cf. u. 66); sese P2υ 118 Tn df & dSf uere meou contra qaem ille M; om. P1υ; cf. quae adnotaui in u. 416 569 credidisti P1υ, credidis M 172 Edoovit M; Et docuit Pl (a. u. I.) v eaeclo P3 c; sęculo MP1 573 fecerunt M; faerant P1 (s. u. I.) υ 574 nom M quale llll (f erasum) M 577 celoe M sic M scribtura M 178 principes, caelorum in P* (cf. Cypr. test. II, 29 p. 97, 11; 13 H.); principes caelorum, in P3 υ )
- Quid amplius opus est recitare cuncta de lege?
- Sufficiunt ista rudibus, bono corde tuenda.
- Quod si nec ipsi uolunt scire Deum ista legendo,
- Ipsi sibi reputent, quo uenerint, illo quo nolunt.
- Vergilius legitur, Cicero aut Terentius item;
- Nil nisi cor faciunt, ceterum de uita siletur.
- Quid iuuat in uano saecularia prosequi terris,
- Et scire de uitiis regum, de bellis eorum?
- Insanumque forum cognoscere iure peritum,
- Quod iura uacillant, praemio ni forte regantur?
151
152
153