Carmen Apologeticum

Commodianus

Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.

  1. Exultet terra, iocundentur insulae multae.
  2. Sic et patriarchae Iacob benedictio uera
  3. Paruit in gentes: Hic erit spes gentium, inquit.
  4. Sub caelo non aliud nomen est nisi Christi praelatum
  5. In cuius nomine crediderunt gentes ubique.
    6. [*]( 291 sq. Esai. 11, 10 293 Esai. 55, 4 (Cypr. p. 56, 2 H.) 295 sqq. Pial. 96, 1; 96, 10 sq. (cf. Cypr. p. 98, 7 H.; Tertull. Marc. 3 c. 21; Iuatin. Tryph. c. 73; Roensch. comment. ad hanc locum) 297 sq. Gen. 49, 10 299 sq. Act. 4, 12 )[*]( 287 noater] nr M psilis////set (erasae litterae es) M nouam legem P* 289 in P1υ (cf. u. 300); om. M gentes initio omissum in M m. 1. add. 290 Crederent JP* in nota ad u. 295 (300) per- tinente; Credere M (P* falso: credidere); Credidere υ, Crediderunt P\' omnino MP1R; omnes Ld Credidere; omnino R; credidere omnes. Ld quod MLbR; Quid Ld; om. P1 Esaias? Ld 291 Exurget M; Eisurget P1υ 1f M 292 signo M (cf. Cyprtest. II 22 inscript. : Quod in hoc signo crucis salus sit omnibus, qui in frontibus notentur. De passiuo tuentur cf. Georg. HW s. u. tueo); signa P1 (s. u. I.) υ 213 alter $ (= dixit) M (alter retinui, quamquam Roensch in commentario p. 244 recte monuit insequentem quoque locum eiusdem Esaiae prophetae esse; Commodianus ipse uidetur errasse); alter (cecinii) P1; aliter (uel alibi) cecinit R; ait terrarum Ld - Exultet terra M; Exultent terrae P* (s. u. I.) v; cf. 8.107 p. 799 297 et patriarchae v; et patriarcha M; patriarcha P\' 297 sq. Iacob: cBenedictio uera .. gentes, hic .. gentium-, inquit P1 inquid M 200 celo M praelatum Hilgenfeld Ld; prelator M; praelator Ps (quasi praeferatur aut proferatur\') Lb (omisso est); prae- . statum R 300 crederent P1 > )
    135
  6. Non ita suademur credere pro tempore clauso, ,
  7. Sed propter futurum tempus, in aeterno uiuentes.
  8. Haec speranda nobis spes est, sempiterno frunisci,
  9. Non ista, quae fragilis cito mutat gaudia nostra.
  10. Sint licet diuitiae prae oculis laute fruendae,
  11. Excluderis illis substituta morte caduca;
  12. Aut si persenera[ne]ris, horrescis ipse uiuendo,
  13. Aut si ualetudo fuerit mala, quo tibi uita?
  14. Tormentum est totum, quo(d) uiuimus isto sub aeuo;
  15. Hinc adeo nobis est spes in futuro quaerenda:
  16. Hoc Deus hortatur, hoc. lex, hoc passio Christi,
  17. Vt resurrecturos nos credamus in nouo saeclo.
  18. Sic Dei lex clamat: fieret cum humilis Altus,
  19. Cederet infernus, ut Adam leuaretur a morte,
  20. Descendit in tumulum Dominus suae plasmae misertus
  21. Et sic per occulta inaniuit fortia mortis.
  22. Obrepsit Dominus ueteri latroni celatus
  23. Et pati se uoluit, quo magis prosterneret ipsum.
    24. [*]( 311 Hebr. 2, 14 )[*]( 301 clauso scripsi. (cf. u. 411 historia clausa; Horat. carm. II 4, 24 claudere luatrum); quasso MP1; casso v; fortasse scribendum passo, ut u. 62 pando cum P1R posuimus pro quando; cf. Lucret. 6, 359 tempora se neris .. pandunt; adde quod Diez, Etymol. Woerterb.* p. 238, passare a pandere originem ducere putat 303 Hec M speranda MPILd; quaerenda LbR sempiterno frunisci M (P1 falso: franisci) Ld; sempiterna frunisci R; (sempiterno) fruenda P*; idem tamen in excursu (Ps) frunisci ueram lectionem esse putat 304 fragilis P1v, fragili M nostra P3; ni M; uita P1 305 laute M; lautae Ld, nescio an recte 306 caduca M (cf. Horat. carm. II 13, 11; III 4, 44); caduco R; caducus Ld 307 WT si (= Aut si) MR; Vt si P1; Si Ld perseueraueris M; perseueraris RHanssen; persenueris Wilh. Meyer, Abh. p. 292 torpescis R 308 quo MPLd; quid R 308 sq. uita I Tormentum P1 301 quod v; quo M; qua P1 310 nobist Hanssen querenda M 312 resur recturos M III 0 ho∈ M1; nou M2 sclo M 314 Cęderet M 315 Descendit Plv; Discendit M plasme M misertus P1v; miserius M 317 celatos M )
    136
  24. Ille quidem audax et semper saeuus ut hostis,
  25. Dum sperat in hominem saeuire, uictus a Summo est.
  26. Per quod prius hominem prostrauerat morti malignus,
  27. Ex ipso deuictus; unde nobis uita prouenit.
  28. Adam degustato pomo mori iussus obi<u>it;
  29. Cuius de peccato morimur sic et omnis itemque.
  30. Sed iterum dixit Dominus: De ligno uitali
  31. Si sumpserit ille, in aeternum uiuat honestus.
  32. Mors in ligne fuit et ligno uita latebat,
  33. Quo Deus pependit Dominus, uitae nostrae repertor.
  34. Hoc lignum uitae Dominus praedixerat esse,
  35. Vt, qui credit ei, sic sit quasi sumat abinde.
    36. [*]( 323 sq. Bom. 5, 12 325 sq. Gen. 3, 22 330 Ioh. 3, 15 )[*]( 311 seuus M 320 seoire M 320 sq. est. Per quod P1; est, Per quod v 321 morti M (cf. Yerg. Aen. 12, 464 sternere tnorti); morte P1 (s. u. Z.) 323 pomo P\'v; homo M obi(u)it P\'R; obiit P1; abiit M; abiuit Ld (coU. u. 1056 in umbra mortis abibunt) extremo huiw uersus uocabulo in M additum est signum , quo per- tinet imo margine: :, sub quo signo uersum 824 initio omissum m. 1. (?) add. 324 morimur sic et omnis itemque scripsi (ef. Instr. I 35, 4; de item et idem inter se confusis cf. u. 583; de aduerbio cum adiectiuo particula copulatiua coniuncto cf. Verge Aen. 11, 673 praeoipites pariterque ruunt; de et .. que compositis cf. u. 623; ceterum ambigo, an et = auch, que = und zwar sit; cf. u. 154 perit ipse priorque); morimur sic & omnis Idemque M; morimnr; sic uiuuset omnis. I Idem P1; \'Sic eius(!) omnis ib. ̓ (= in cod.) P\'; moritur filius eius omnis. j Idem JR; morimur: sic est iussus omnis; I Idem Lb; morimur . stirpis eius omnes. I Idem Ld; morimur similiter omnes Hanssen 325 Sed iterum $ (= dixit) diIs M; (Idem) sed iterum Dominus P1; (Idem) sed iterum Domini v; (Idem) sed iterum donum Lb; idem in adnotatione haec temptat: sic est iussus omnis (sc. mori); sed idem iterum, si sumpserit ille donum (cf. Rom. 5, 15) de ligno uitali, (iussus est, ut) in aeternum uiuat honestus (i. e. iustificatus; cf. Rom. 5, 21) ante de ligno interpunctio uulgo omittitur 326 ille M Ld; illum P1; inde B (uulgo ante ille uel inde interpungitur) uiuat MP1; uiuet P2v 327 et ligno MP1; et in ligno v 328 uite .. reppertor M 321 predixerat M esse M (cf. u. 335; P* falso: iste); ipse P1v 330 credet ei Wilh. Meyer (cf. u. 669); credet (ipsi) Hanssen; credft et M; credit et P1 (8. u. I.) Ld; creditet Ebert (Abh. d. h. saechs. Gesellsch. d. Wissensch. phil.-hist. Cl. V p. 391); crediderit PSR (cf. u. 664) sic sit MP3R Hanssen Ebert; sitit P1; scit, is Ld )
    137
  36. Et sumit et gustat suauiter Dei summi praecepta
  37. Et discedit, quoniam potior resurgit, a morte.
  38. Qui credit in Christo, de ligno uitae degustat,
  39. Quo fuit suspensus Dominus, (a) Moyse praedicto.
  40. Hunc ipsum Esaias humilem denuntiat esse
  41. Et nimis deiectum, fuerit quasi serui figura:
  42. Et uidimus illum, nec erat praeclarae figurae,
  43. In plaga depositus homo, sciens omnia ferre.
  44. Hic dolet pro nobis et peccata nostra reportat,