Carmen Apologeticum

Commodianus

Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.

  1. Sumptus est in carnem, quem regio nulla capebat.
  2. Hic Deus omnipotens, Dominus suae conditionis, .
  3. Cum sit inuisibilis, facit se uideri quibusdam.
  4. Qui formatur modo, (modo) se diffundit in auras,
  5. Cuius nec initium nec finem quaerere fas est.
  6. Hic sine initio semper est Deus et sine fine,
    7. [*]( 116 Esai. 40, 12 119 Ezod. 3, 2 aqq. )[*]( 110 Detransfiguratur M (P1 falso: detransfiguratas); Sed transfigaratur P1; Sed transfiguratus P3R; Deus transfiguratus Lb uultustendere M 111 prebet M angelis MDuebner v; angelus P* 112 probatur Pv; probat M 114 unum MPlLb; unus v inmenso lumine solas Mpa; in immenso lumine (namine?) solas P*; in immenselumine solas B; in imm. 1. potens Lb; in immenso lumine; solet (Inde pugillo eto.) Ld (ceterae editiones ante solas nullam, post solas maiorem interpunctionem habent) 115 Vbi MP1 R; om. Ld; P* ab Vbi, cuius loco Coi substituere conatur, interrogationem orditur ocali P3 Lb S aut oculi MLd 117 ad tamen M qui M (cf. u. 90); quid P. («. u. Z.} υ 118 Numine P3υ; Nomine MPl uersus 115 sqq. L udwig ita scribit, ut 115 post 118 (uel 120; cf. praefat. eius p. X-V) inseratur, quam inuersionem improbat Wilh. Meyer, Abh. p. 805 120 capjebat Huemer 121 Hic MP1R (cf. u. 289); Sic Ld 122 facit scripsi; fecit Lbv; faciet MP1 123 formatnr M; formatus P1 (s, u. I.) Lb Ld; formam induerat R modo (modo) Lb Hanssen; modo Mv se MP1R; Bese PsLb Ld diffandit M; difiadit P1 (I. u. I.) υ -124 finem quaerere Plv; quirere finem M 124 sq. est. Hic P1; est, Hic Lbv )
    124
  7. Qui, prius quam faceret caelum, ferebatur in aeuum;
  8. Quicquid tenet caelum, prospicit ubique de caelo
  9. Et penetrat totum oculis et auribus audit.
  10. Huic ergo placuit carnalem mundi tenorem,
  11. Vt exaltaretur sola sempiterna maiestas.
  12. Nam, quod erat ante, referre nunc ardua res est;
  13. Sit licet descriptum, non sit nobis cura de illis.
  14. Cum haec, quae uidemus, non possumus tangere tota,
  15. Quis poterit scire, quid sit trans Oceani finem?
  16. Et caelum uidemus, sed illic quid intus agatur,
  17. Nullo datur scire, donec fiat exitus aeui.
  18. Sufficiat tantum de futuro nosse promissa;
  19. Ad illa tendamus cupidi, tota mente deuoti.
  20. Sicut auis Phoenix meditatur a morte renasci,
  21. Dat nobis exemplum, post funera surgere posse;
  22. Hoc Deus omnipotens uel maxime credere suadet,
  23. Quod ueniet tempus defunctorum uiuere rursum;
  24. Sit licet nunc puluis, iaceant licet ossa nudata,
  25. Integratur homo, [ut] fuerat qui mortuus, olim,
  26. Et gratia maior tunc erit (quam) istius aeui,
    27. [*]( 127 Psal. 13, 2; 52, 3 al. 145 I Cor. 15, 43; Phil. 3, 21 )[*]( 12% celum M 127 Quicquid P1; Quitqaid M; Quique υ oelum M 129 mundi tenorg M (= carnalem esse mundi tenorem; de omissa copula esse uideu. 792 et indicem, quem Petschenig editioni Victoria Vit. adiunxit, p. 156; cf. deinde Instr. II 39, 9 tenore mutato; Verg. Georg. 2, 336 sq.); mundo teneri Plv 131 Nam M P1R; Iam Ld sine nota 132 describtom M 132 sq. de illis. Cum Ld; de illis, Cum P1R 133 qae M 133 sq. tota, Quis Ld; tota. Quis PIB 134 fiDe M 135 celum M 136 naUo M (cf. u. 93; 106; Instr. II22,13); nulli P1 (8. u. I.) υ uersus 138—140 in Munci- olibus litteris scripti 139 APIS FENIX M 142 defanctoram M Pl Ld; defancttm Ub; defuncto (defuDctos) P3; defancto R 143 Sit licet MLb (coniectura) R; Scilicet P1 (8. u. Z.); Sint licet Ld 143 sq. nudata. Integratur Ld 144 ut fuerat MPlB; ut del. Ld; ut erat Lb 145 tunc M; hinc P1 (8. u. I.) B; dehinc P3; huic Ld erit MP1; gratia erit R; aderit Ld quam addidi; om. M editt. M; cf. Wattenb. lat. Palaeogr. p. 50 sq. 143 sq. aeui. Non v )
    125
  27. Non dolor nec lacrimae tunc erunt in corpore nostro,
  28. Non caro recipiet ferrum, non pustula surget.
  29. Hoc Deus instituet, ut sit illi gloria maior. ,
  30. Hic fecerat primum hominem, ut esset aeternus,
  31. Sed ruit in mortem neglectis ille praeceptis.
  32. Propter quae storias tantas Deus esse parauit,
  33. Vt inuentiones diabuli detergeret omnes. I
  34. Rectorem in terra dederat Deus angelum istum:
  35. Qui, dum inuidetur homini, perit ipse priorque.
  36. Interea iustos per ipsos cernit ad actus,
  37. Et facinerosum Cain in gehenna reservat.
  38. In scelere coepit uersari gens omnis humana,
  39. Nec respicientes, quis esset creator eorum.
  40. Quod Deus excelsus indigne pertulit illud,
    41. [*](148 Apoc. 21, 4 152 Eph. 6, 11; 16; I Ioh. 3, 8 154 Sap. 2, 24 (Cypr. de zel. et liu. C. 4) )[*]( 146 nec M; aut P1 (s. u. I.) v lacrime M 147 postula M 148 institnet M Lb Ld; instituit P1 R 150 necglectis M 151 propter quae storias scripsi (cf. Woelfflin. Arch. III p. 146); propter questorias M; pr. quaestorias P1; pr. quae scorias Duebner (coll. Verge Gir. 249); propterea scrupeas R; propter quae curas (postmodo pr. grassationes) Lb (ut Ld adnotat); pr. quae quaestorias Ld (ex recentiore Boenschii coniectura) esse] sibi (postea ipse) Lb. 152 inuentiones diabuli M; inu. diaboli P* (s. u. I.); adinuentiones zaboli R detegeret R om̃f M 153 Actorem R 154 inuidetur MLd (idem haec affert exempla: fhuic inuisae (sunt) Parcae solemnem celebrare diem* C. Inscr. Rh. Bramb. 1052 et Becker. Inscr. Mogunt. 247); inuidet Lb; insidiatur R; sed cf. u. 361 155 ipsos M (P falso: ipsas; cernit per ipsos = secernit; cf. Instr. 126, 33 sqq.; S. 107 p. 757; Alexandret excurs. ad Sibyll. p. 522 sqq.); ipsum Plv ad actus scripsi (= adiudicium extremum; cf. Instr. I 27, 1; II 21, 12; S. p. 784); adactos MP1; abactos Psυ 155 sq. abactos. Et R 158 facinerosum P3υ; facinerosa M; facinora P1 in m. 1. s. I. scripsit 157 cepit M x x gens omnis Lbv; omnis gens M (signis s. I. additis iustus uerborum ordo restituitur); omnis gens P1 (s. u. I.) 159 pertulit illud. M; pertulit illud; P1; pertulit; illam v )
    126
  41. Delere proponit uniuersa paene creata.
  42. * Dicitur et legitur Noe liberatus ab aqua,
  43. Ceteri diluuio perierunt in caelesti.
  44. Hinc, sicat initio, paulatim terra repletur.