Carmen Apologeticum

Commodianus

Commodianus. Commodiani Carmina. Dombart, Bernhard, editor. Corpus scriptorum ecclesiasticorum Latinorum, Volume 15, 1887.

  1. Quis po(te)rit ferre aut na<u>f<ra>gia tanta <uitare)?
  2. Quid misera mater faciet tunc paruolo dulci ?
  3. Aut si pater natum piet, quid profic <i> et illi?
    4. [*]( 1029 Psal. 1, 4? )[*]( 102f (Atque disturbantur m)uri sicut puluis in auras scripsi; - uri sicut puluis in auras. M (ut Sedlmayer et KnoeTl testantur; pro uri Pitra ituri, Phillipps ri legebant; de ceteris consensus est; priora huius uersus uocabula partim in dextro, partim in sinistro margine abscissa); (Et fundamenta mundi) ituri sicut puluis in auras P1 v; (Et rumpunt montes ru)turi s. p. i. a. Lb- 1030 Saxa uolant uer ///////////////| t..ta domor M (post uolant litteras ue et lineolam insequentem primus indagauit Knoell; idem illic uentis scriptum fuisse ingeniose suspicatus est; nos addidimus nudantur); Saxa nolant (scissis rupibus et) tecta domorum P*v 1031 Vastant M p(f)τernιτ̍̎ M; contremet P2; prosternitur P1v; prostemit Phillipps (Ps) omnis] s in M prope ewmuit 1030 sq. domorum, I Vastantur patriae, prosternitur scripsi (patriae = ciuitates uel terrae; cf. Mommsenii indicem editioni Iordanis subiunctum et Phil. Thielmanni commentat. \'Ueber Sprache und Kritik des lat. Apolloniusromans\' p. 32); domorum: I Vastantur patriae, prost. ? P4; domorum I Vastantur, patriae prost. v 1032 ///////τ//////////| osculũ uestigio tradat* M; (Vt uix, ubi sit puluis)culum uestigio tradat P4; (Vt uix, ubi fuerat frust)ulum uestigio tradat R; (Vt uix, ubi fuerit, pl)ueculum u. tr. Ld 1633 Tot crepitus tantos fragores (tantasque) ruinas v; Tot crepits tantus fragor est /////////////\'//| ruinas M; Tot crepitus, tantum fragorem (totque) ruinas P* 1034 poterit Pv; po..rit M; potuit P\' naufragia P1v; na////f/////gia M tanta ////////////////////| M; post tanta P4 suppleuit: deftere; Lb: telluris; R: durare; Ld: tueri; ego malim: uitare 1036 A7t si pat natQ I pia quid pfica illi M (extremam partem uocabuli natum, quam Pitra coniectura suppleuerat, Knoell ex ipso codice eruit; idem, nisi notas eius perperam intellego, perspexit inter natum et piet nihil excidisse; de piandi uerbo cf. Instr. II 24, 14 Nec non et de lucro mercis su(m)is te piare); Aut si pater nat(um ra)piet, qui (quid v) proficiet illi? P*v; Aut si pater na iet, quid proficiet illi P5 (cod.); Etsipater ...piet quid proficet illi Phillipps (PS). )
    184
  4. Vae refugis Domini, uae et sine Christo n<e>fa<n>dis,
  5. Quorum et laeta(n)tes iudicantur <et> pie flentes!
  6. Pla(nget prae)terea mugitibus tota natura,
  7. Donec cesset furia (tandem conp)leta caelestis.
  8. Tunc mensibus septem remundabitur terra per ignem
    9. [*]( 1037 Vae refuges dfli uaε& eine xpo n.(f)a. I dis M (Sedimayer nota- uerat uate//// et nll/lllla I dis; ueriora perspexit KnoeU; idem nefandis ultimo loco scriptum fuisse ingeniose coniecit); ........ refugia Domini ...... sine Christo ... P* (cod.) ; Quid (Vae LbLd) refugee (refugis Ld) Domini (Domino Lb), uates sine Christo, (discordee?) P1 Lb Ld; \'Idem (= Phillipps): uae refuges\' P5; VM refugis Domini! Vates sine Christo (docentes) B 1038 Qaor & leτ̂a.ęęſ iudicantur pie flentes* M (tertio loco letantes genuinam codicis lectionem esse primus uidit Knoell; de ligatura te (= te) ct. Wattenb., lat. Pcalaeogr.3 p. 61; sedlmayer notauerat leτa////orſ; ante pie, quamquam eius rei in cod. nutium est indicium, excidisse aliquid suspicor; interposui et); Quorum et laeta sors iudicantur pie flentes P1 (cod.) Phillipps (P5); Quorum et laeta sors iudica(ba)tur (iudicabitur LbLd) (nunc) pro se flentes P\' LbLd; Quorum iudica(ba)tur et laeta sors (nunc) pro se flentes JR 103t Pla(nget f prae)terea mugitibuB tota natura scripsi; Plax//////////////|ter ea mugitib.. .τ̂a..τ̂.ra M (ter legi ita codice Knodl affirmat; Sedlmayer tes scripserat; de a in ea dubitauit Knoell; idem ex uestigiis sub finem cognoscere sibi uidebatur scripturam: mugitib; totanatura); ......... mngitibus ......... P* (cod.)\'; \'apographum meum: pla ... ter ... mugitibus, mediomontanus edxtor (=n Phill.) prolixius: pla[agen?]tes ex mugitibus\' P5; Plang(unt) ex mogitibus, (prostratique ter)ra P*; Plang(unt) ex mugitibus <seseque prostemunt in ter)ra v 1040 Donec cesset furia (tandem conp)leta caelestis scripsi (cf Ezech. 7, 8 com- plebo furorem meum; Apocai. 16, 1); Donec cesset fnria . ar//ll... | leta celestis· M (uerba Donec cesset furia testantur Sedlmayer et Knoell; post furia sex fere litterae euanuerunt, quarum altera KnoeUio a fuisse, tertia ad similitudinem n litterae accessisse uidebatur); ....... laeta coelestia ...... P5 (cod.); Donet c... et f... ri... laeta coelestis Phiilipps (P5); Dum <illuces>cet (frat)ri(bus aula) laeta coelestis P1v 1041 Tunc mensibus septem remundabitur terra per ignem scripsi (de ? remundare cf. Georg. HW\'; Ital. rimondare); (Tu)nc men(f)bt VII (fe) mundabιτ̍̎ ter. a///̰/.. I ns M (cum pleraque iam Sedlmayer rectius cognouisset, Knoell fe (re?) ante mundabit(ur) et sub finem p ig ante nẽnd partim oculorum partim ingenii acumine indagauit); Tum ......... mundabit ....... P* (cod.); Tunc <lux uitae) uirum mundabit aet(er)na (super)uae P4v; \'Alia coniectabat cl. censor (?) : Tunc (mentes) uiram mandabit aet(er)na .... ne\' P5 )
    185
  9. Et qui f(uit> humilis ueniens de caelo uidetur.
  10. Cum illo descendent angeli claritatis aeternae,
  11. Rumpen<tur) et tumuli, exurgent corpora iusta;
  12. Quae rapiunt nubes et portant <obui)a(m Ch)risto
  13. In a(e)ra; Dominum <ex>cipiunt sancti uiuentes.
  14. Suscitat e(t) illos), ut uideant gloriam eius,
    15. [*]( 1042 sqq. I Thess. 4, 15 sq.; Matth. 25, 31 1047 sq. loh. 19, 37; Zach. 12, 10 )[*]( (a?) 1042 k qui f.. humilis ueni.ns de celo uidetur M ( post f litterae uit excidere potuerunt, ut KnoeUio uidebatur; idem primus post humilis litteras ne fuisse uidit; guae sequwntur ni.ns a Sedlmayero primo eruta); ............ de coelo uidetur P\' (cod.); Et qui (fuit) humilis, (Deus) nunc de coelo uidetur P4v; \'apographum nostrum dumtaxat haec : humiliter ... de coelo uidetur; idem (PhtllippB) supplebat: Et quis(quis) humilis ... de c. u.\' P* 1043 CQ illo escend.n. angeli claritatis ęterne M; Quum illo descendunt angeli ......... P* (cod.); Cum illo descendent angeli (cl)aritatis aeternae P1v; \'idem (Phill.) forte minus bene: Descend(an)t angeli (c)aritatis aet(er)nae\' P* 1044 Rũp... I & tumuli exurgent corpora iu(f)ra M (post RSp KnoeUio & uel en et deinde unam litteram codex ab initio habuisse uidebatur; ultimum uocabulum iusta fuisse et Sedlmayer et KnoeU testantur); Rumpuntur et tumuli exsurgent corpora P* (cod.); Rumpentur et tumuli exsurgent corpora lu<te>a; (lu(to), v) P1v; Rumpe(n)t et tumuli exsurge(n)t corp(or)a lu..a Phillipps (P5) 1045 Quae rapiunt nubes et portant obuiam Christo scripsi (cf. S. 107 p. 800); que rapiunt (m). I bes & porranx f ...a.po M (priore uersus parte Sedlmayer, sub finem KnoeU genuinae lectionis religuias eruerunt); ........ et portant ....... P1 (cod.); Quae (maculant (maculat v) ta)bes, et portant (in tartara saeui) Pv; Quos ....bes et portant Phillipps (P) 1046 In aera; Dominum excif piunt (cf. u. 578; 964) sancti uiuentes scripsi (cf. S. l. c.); In a.ra dSm c. cipiunt scι̃ | uiuentes M (media uersus parte ueram lectionem Sedlmayer primus uidit, nisi quod lineolam (c) ante cipiunt ex codice addidit Knoell); ..... Viuentes P (cod.); In(ferni custodes. Hic eruntludaei) uiuentes: P4v; \'Vix capitis et caudae frustula superant in codice(!) et in editis, unde magnus ariolandi campus; nec enim nisi dubitando uoculam legit Philippus: In\' P6 1047 Suicitate illoll ut uideant giam eius ) Jf; suscitati .....I...... uidebunt gloriam eius P1 (cod.); Suacitab(it) illos, ut uideant gloriam eius P4v )
    186
  15. Quem cruce fixerunt; sed denuo reddet in imis.
  16. Vae miser<is> illis ! Testis est necatus ab illis.
  17. Quod poenis ipsorum prouidi dolo t * *
  18. * * nius sistic * * i
  19. Haec non de inuidia canimus, sed fixa uidemus.
  20. Cum iusti laetantur, <illi> in inferno cremantur;