Retractationum

in libro septimo de uasis aureis et argenteis in domo magna constitutis sensum Cypriani secutus sum, qui haec accepit in bonis, in malis autem lignea et fictilia, ad illa referens quod dictum est: alia quidem in honorem, ad haec autem quod dictum est: alia uero in contumeliam. sed magis approbo, quod apud Tyconium postea repperi uel aduerti, in utrisque intellegendum quaedam in honore, non sola scilicet aurea et argentea, et rursus in utrisque quaedam in contumelia, non utique lignea et fictilia. [*]( 1 Aug. de haeres. 88. cf. de gest. Pel. 12, 27 3 Eph. 5, 27. Colos. 3, 4 5 Matth. 6, 12 6 De bapt. IIII, 22, 29 7 Retract. I, 25, 63 8 De bapt. VII, 51, 99 9 Cyprian. ep. 54, 3 (II p. 622, 15 sqq.) 11 II Tim. 2, 20 12 Aug. op. inperf. c. Iul. I, 126 sqq. c. Cresc. II, 43, 48. c. Gaud. II, 3, 14. ep. 108, 3, 11 13 Tycon. de sept. reg. r. VII. (Patrol. lat. XVIII p. 63 M.). cf. Aug. ep. 41, 2. Quaest. in Heptat. II, 102 ) [*]( 1 aut] neque B 2 quasi] q. accipiendum BFGN sed quae] atque H 3 appareuit ClD1 nunc] non ClDl enim] autem B propter (alt. p in ras.) C quosdam Hl 4 cotidie C2D2EHMNOPQ 5 demitte 01 6 *uicem (d ras., ui in ras.) G 7 latronis illius M quia] qui v non om. a 8 VII mo(mo m. 2) CD 9 constitutis C. constitutus B cipriani B sequutus EH 10 quia CD1 accipit EOPa bobis GS 11 fictilea D1 illud P2 alia-dictum est om. CDQ1 12 honore JEMOPQR praedictum Q2 in mg. ueru 01 13 contumelia* (s ras.) M, contumelia OP aprobo M tyconium ODIEH, thichonium F, tychonium cet. v 14 auerti Gl utriusque va cat ClDl quaedam] q. in contumeliarrt Q 15 honorem 02RVv soltl Hl scilicit V 16 utrique ClDl contumeliam CHNVv utiquae ClD lignea C1D1R, sola lignea cet. v fictilea D1 )

Hoc opus sic incipit: In eis libris, quos aduersus epistulam Parmeniani.

Libri duo, quorum est titulus: ad inquisitiones Ianuari, multa de sacramentis continent disputata, siue quae uniuersaliter siue partiliter, id est non peraeque in omnibus locis, [*]( 4 non extat 11 Prou. 9, 18 sec. LXX. ) [*]( 1 eius Ql quos] qd H epistulam CID1EHMV, epistolam cet., 2 parmeniam G 3 XLV ex LXV corr. C2, - om. BFPQR, XIX v 4 (10) quid a centurio V donatistas Sl 5 lb .1. 02 in ras. unus om. GH 6 patrem ClDl donati (on in ras.) C multi E crepris V 8 dicta DIE, dicta *(ta ras.) C, dictata cet. v pacis B uelut** (lut in ras. m. 2) C 9 sufragari E breuissime C1D1ER, his breuissime cet. v 10 centurio V 11 sic incipit B dicis] de H eo (0 euan.) C sit R in] in* D, a OPB Vv salemone R, salmone Dl 12 ali$ena C abstinere 01, om. V, abstine te cet. v (cf. Aug. ep. 108, 1. 6.) 13 XLVI ex LXVI corr. C2, om. BFPQ, XX v 14 inquisitionem ClDl (15) ianuari C1D1, ianuarii cet. v 15 titulus est B inquesitiones Cl, inquisitionis D1 16 dia sputa ClDl q; (. m. 2) C 17 siue ClDl, siue-quae cet. v partiliter] particulariter BFOPRS2a, partaliter Q2 s. I., alibi particulariter E per§*que (e in ras.) M, per eaque CDa omnibus locis] omni benedicis H )

In primo ergo, quod de manna dixi: quia unicuique secundum propriam uoluntatem in ore sapiebat, non mihi occurrit, unde possit probari, nisi ex libro Sapientiae, quem Iudaei non recipiunt in auctoritatem canonicam. quod tamen fidelibus potuit prouenire, non illis aduersus deum murmuratoribus, qui profecto alias escas non desiderarent, si hoc eis saperet manna, quod uellent.

Hoc opus sic incipit: Ad ea, quae me interrogasti.

Vt de opere monachorum librum scriberem, illa necessitas conpulit, quod cum apud Carthaginem monasteria esse coepissent, alii se suis manibus transigebant optemperantes apostolo, alii uero ita ex oblationibus religiosorum uiuere [*]( 7 Ep. 54, 3, 4 (p. 163, 10 ed. Goldb.) 9 Sap. 16, 20 20 I Thess. 4, 11 ) [*]( 1 s»eruat (i er.) Cl, saruat Dl, obseruat cet. v aecclesia CD omnia commemorari a 2 inquesita 01 priora H 3 epistula C\'D\'H MSlV, epistola cet. quippe (p pr. in ras.) C 4 admuneratur G sequens] s. liber V 5 multo exp. D2, multus P1 6 multa BClFQxa e 7 priori V ergo] igitur v quia] quoniam a 9 posset V probari (b ex u corr.) C iudei FBV 11 pro∗∗uenire (o m. 2) M, prouire Bl mormoratoribus Cl, murmoratoribus P 12 hoc (c s. Z. m. 2) C eis om. E saperent Dl 15 XLVII ex LXVII C, om. BFPQ, XXI v 16 operae C, o*pere D manachorum F 17 ut] et G conscriberem a post illa add. S2a: me 18 conpolit V quod cum C2, quod (om. cum) C1D1R, cum cet. cartaginem BGQS, karthaginem N, kartaginem EO monast C cepisse 01 19 alius P1 se er. E transigebat C1, transiebant FGN optemperantes OIDPQR, obtemp. cet. 20 apostulo V relegiosorum GID, religiosiorum G )

Hic liber sic incipit: lussioni tuae, sancte frater Aureli.

Iouiniani heresis sacrarum uirginum meritum aequando pudicitiae coniugali tantum ualuit in urbe Romana, ut [*]( 3 Matth. 6, 26. 28 16 Aug. de haeres. c. 82. Hieron. c. Iouin. I, 3 (Patrol. lat. XXIII p. 214) Ambros. ep. 42 (Patrol. lat. XIII p. 1168) ) [*]( 1 ut (t s. l. add.) V aberent ClDl 2 se] sed D2GNQ1SVa implere (im s. I. m. 2) E apostolicum CD*R, euangelium 0, euangelicum cum P, euangelicum cet. v 3 atque-ait Q2 in mg. 4 iam ODIR, om. cet. v laicos] aliquos BD2FGNQ*S, aliquot a inferiorum Cl 5 studiose BEFGNQS exsistere M 6 aecclesia D turbentur F alt. aliis om. B1, aliis aliis V alind aliis 0 7 illud B huc] hoc 01 accidebat M 9 rixantium D1RS2,****** rixantium C, repraehindentium V, reprehendentium cet. v purgantium D2HMOPQVm, repugnantium B studia ClDl 10 hoc D2Ma aurilius Dl 11 ipsius om. 0 ciuitatis (ui m. 2 in ras., is ex es) C screberem Cl, creberem Dl 12 et om. Dl fecit CDl 13 hic-Aureli om. R liber sic om. B scae ClDHM aurelius pi, aurili***» (anus ras.) D 14 XLVIII ex LXVIII corr. C, om. BFPQ, XXII v 15 tit. om. FQ 16 iouiniana Oa hereses NS1 17 pudiciciae BCIFQ uoluit R orbe DlV, orbem P1 romana CDl (c/. Confess. IIII, 14, 21), roma cet. m nonnullus C1, non ullas Ql )

Dixi etiam quodam loco: quod enim est cibus ad salutem [*]( (2)) corporis, hoc est concubitus ad salutem generis, et utrumque non est sine delectatione carnali, quae tamen modificata et temperantia refrenante in usum naturalem redacta libido esse non potest. quod ideo dictum est, quoniam libido non est bonus et rectus usus libidinis. sicut enim malum est male uti bonis, ita bonum bene uti malis, de qua re alias, maxime contra nouos hereticos Pelagianos diligentius disputaui. de Abraham quod dixi:

ex hac oboedientia pater ille Abraham, qui sine uxore non fuit, esse sine unico filio et a se occiso paratus fuit, non satis approbo. magis enim filius si esset occisus, resuscitatione sibi mox fuisse reddendum credidisse credendus est, sicut in epistula legitur, quae est ad Hebreos.

Hic liber sic incipit: Quoniam unusquisque homo humani generis pars est. [*]( \'2 Aug. de ciu. dei XIIII, 21 sqq. 3 De bon. coni. 16, 18 10 Aug. de nupt. et cone. II, 21, 36. c. Iulian. III, 7, 16. V, 16, 60 11 De bon. coni. 23, 31 14 cf. Aug. Serm. II, 1, 1 15 Hebr. 11, 19 ta ) [*](1 post res add. Q2 s. l.: esse magma C diluta R, dilata E, ligata Sl litteris nostris postea Rl 3 est enim Cl, enim (om. est) 0 cybus C 4 corporis DXEB, ∗∗∗∗∗∗∗I corporis C, corporis hominis B, hominis cet. v concubitos H 5 delictatione D1, dilectatione HS, delectione G, dilectione N modoficata Cl 6 esse-libido D1 in ras. et in mg. 7 alt. est om. a 8 usus libidinis CDEPBV, us libidinis H, usus libidinis naturalis BFGNQS, usus M1, usus naturalis libidinis M2 in mg. 9 bonis] bonus Cl bonum] b. est FQ2S2v uti om. Ql maxime alias Ml maximae C 10 contra (tra m. 2 s. I.) C nonos (no m. 2) D pelagionos H, pelagnos Dl 11 pr. habraham ER oboedientia (oboe in ras. m. 2) C, obaedientia V habraham R 12 occiso] octiso E, occidendo M1 s. l., otioso BXF 13 filius CW1, filium cet. v si esset filium B esset occisurus BD2FGQSl, occisurus esset N 14******* resuscitatione C, resurrectione BF sibi om. V sibi mox in ras. M reddendum] credendum 8 crededisse V 15 est] ∗∗∗∗∗∗∗(credendus eras.) B epistula C1D1HMS1 epistola cet. ebreos DlSV 16 unus quis 81 homoipQ Q )