Naturalis Historia

[*]((6) Ar. I 5 init.; P IV 13, 697a 25. 18. — (13) Ar. VIII 2 init.; P ib. 16. 17.) Ora ballaenae habent in frontibus ideoque summa aqua[*](aque (aquae ad) anatantes (ann- a) FRda. aqua adna- zva. G) natantes in sublime nimbos efflant. spirant autem confessione omnium et paucissima alia in mari, quae internorum viscerum pulmonem habent, quoniam sine eo spirare animal nullum putatur. nec piscium branchias habentes[*](habentes v. -tis ll.S) anhelitum reddere ac[*](reddere ac v. redditur ac ll. -turos coni. J) per vices recipere existimant quorum haec opinio est, nec multa alia genera etiam branchiis carentia , in qua sententia fuisse[*](fuiss& F.an fuisse et?) Aristotelem video et multis persuasisse doctrina[*](doctrina DFRTS. -nam Eazv(D). -nae B) insignibus[*](insignibus U 189. indig- DF. -gni////s R. -gnius J. indaginibus Eav(D). cfr. n. luc. p. 95).[*]((19) cfr. Cic. ND II 27.) nec me protinus huic opinioni eorum accedere haut dissimulo, quoniam et pulmonum vice alia[*](aliis va.S) possint[*](possint aD. -ssunt R2S. possint (-ssunt R1v) alia rv) spirabilia[*](spirabilias Fa. -ralia R2. sper- R1) inesse viscera ita volente natura, sicut et[*](et E2v(D). om. rS) pro sanguine est multis alius umor. in aquas quidem penetrare[*](penetrale FRa (item 20)) vitalem hunc halitum quis miretur, qui etiam reddi ab his eum cernat et in terras quoque, tanto spissiorem naturae partem[*](partem Ev. artem r) , penetrare argumento animalium quae semper defossa vivunt, ceu talpae?[*]((1. 2) Ar. VIII 2, 589b 9. — (3) cfr. Pl. II 109.) accedunt apud me certe efficacia[*](efficatia ut E2in ras. (v). effici aut (haut a) r) ut credam, etiam[*](etiam om.ava. G) omnia in aquis spirare naturae suae sorte, primum saepe adnotata piscium aestivo calore quaedam anhelatio et alia[*](alias in coni. Dal.) tranquillo velut oscitatio, ipsorum[*](ipsarum DFR)

quoque, qui[*](que qui d2 (recte?). qui d1) sunt in adversa opinione, de[*](de E2v. sed r) somno piscium confessio[*](confessio v. -sso ll) — quis enim sine respiratione somno locus?—, praeterea bullantium aquarum sufflatio lunaeque effectu concharum quoque corpora augescentia. super omnia est quod esse auditum et odoratum piscibus non erit dubium, ex aēris utrumque[*](utrique Fa) materia. odorem quidem non aliud quam infectum aëra intellegi possit[*](posse Rva. H). quam ob rem de his opinetur ut cuique libitum erit.[*](Ar. I 5 init.; P IV 13, 697a 16. Ael. V 4. (cfr. Sol. 12, 5). — (11) Ar. VI 12, 566b27. Ael. IX 50.) branchiae non sunt ballaenis nec delphinis . haec duo genera fistula[*](fistula ego. -lae ll. -lis v) spirant, quae ad pulmonem pertinet[*](pertinet ego. -nent ll.v) , ballaenis a fronte, delphinis a dorso[*](dorso (DE?)v. -su ll) . et vituli marini, quos vocant phocas[*](focas FR2a. foras R1), spirant ac dormiunt in terra; item testudines, de quibus mox plura.

[*](35 sq.)