Naturalis Historia

sed quota haec portio est reputantibus purpuras, conch ylia[*](acchillia F), margaritas[*](margar&as F(saepius))! parum scilicet fuerat in gulas condi maria, nisi manibus, auribus, capite totoque corpore a feminis iuxta virisque gestarentur. quid mari cum vestibus, quid undis fluctibusque cum vellere? non recte recipit haec[*](10 dist. ego) nos rerum natura nisi nudos? esto, sit tanta ventri cum eo societas: quid tergori? parum est[*](sit va. G), nisi qui vescimur periculis etiam vestiamur? adeo per totum corpus anima[*](animae Eazva.B.) hominis quaesita maxime placent[*](cōplacent a).

[*]((13) Sol. 53, 23. — (17) Arrian. h. Ind. 38, 3 (GGm I p. 361). — (18) Pl. VI 72. Ael. XV 8. — (19) Ael. X 13.) Principium ergo columenque omnium rerum pretii margaritae tenent. Indicus maxime has mittit oceanus inter illas beluas tales tantasque, quas diximus, per tot maria[*](4 sq.) venientes, tam[*](iam Fa) longo terrarum tractu[*](tantu .. ardore a) et[*](et d. e ll.v) tantis solis ardoribus . atque Indis quoque in insulas petuntur et admodum paucas. fertilissima est Taprobane et Stoidis[*](Stoidis (B coll. VI 110) H. toidis (tiod- R2) ll. Ven. torois v), ut diximus in circuitu mundi, item Perimula[*](pericula F1R1a.περιμούδαAel.), promunturium Indiae.[*](6, 81) praecipue autem laudantur circa Arabiam in Persico sinu[*](110) maris Rubri.

[*](Isid. Char. ap. Athen. III 93e -94a. (Ael. X 13). Sol. 53, 23–26. Amm. Marc. XXIII 6, 85. 86.) Origo atque genitura conchae sunt[*](sunt (s???t) ego. est ll. v. de dictione cfr. VI 158 (origo)), haut multum ostrearum conchis differentes[*](differentes ego. -nt DF1E1a. -ns rv. -ntis (coni. H) D). has ubi genitalis anni stimulant hora, pandentes se[*](se// R. sed F1a. sese va.S) quadam oscitatione impleri roscido conceptu [*](concentu R2) tradunt, gravidas postea eniti[*](niti R(?)H), partumque concharum

esse margaritas pro qualitate roris accepti. si purus influxerit , candorem conspici; si vero turbidus, et fetum sordescere [*](dist. D); eundem pallere caelo minante. conceptum ex eo quippe constare, caelique[*](caelique eis v(J). -li quietis ll.S) iis maiorem societatem esse quam maris: inde nubilum trahi colorem aut pro claritate matutina serenum. sitempestive satientur, grandescere et partus; si fulguret[*](fulgor et Fa), conprimi conchas ac pro ieiunii modo minui; si vero etiam tonuerit, pavidas ac repente conpressas quae vocant physemata efficere, specie[*](specie TG2(J). -iem ll.v(L)) modo inani inflata[*](inflata G2. -tas DFRJ. -tam Eav) sine corpore; hos esse concharum abortus. sani quidem partus multiplici constant cute, non inproprie callum ut existimari corporis possit. itaque et purgantur[*](et purgantur v. ut pu- Fa. expu- R (DE?)S) a peritis. miror[*](miror Ev(J). -ro rS. -rū Salm.) ipso tantum eas caelo gaudere, sole rufescere[*](rufescere R2S. rubes- F2E2v(D). rufis- r) candoremque per-. dere ut corpus humanum. quare praecipuum custodiunt pelagiae[*](pelago Eava.G), altius mersac quam ut penetrent radii. flavescunt tamen et illae senecta rugisque torpescunt[*](turpescunt coni. H), nec nisi in iuventa constat ille qui quaeritur vigor[*](an nitor?). crassescunt[*](grassescunt FRa) etiam in senecta conchisque[*](concisisque FR1. -siq. a) adhaerescunt nec his evelli[*](auelli R(?)va.D) queunt nisi lima. quibus una tantum est facies et ab ea rotunditas, aversis planities, ob id tympania nominantur. cohaerentes videmus[*](uidimus H Brot.) in conchis hac dote unguenta circumferentibus. cetero in aqua mollis unio, exemptus protinus durescit.

[*](Athen. III 94b. Ael. X 20. Sol. 53, 27. Amm. Marc. ib. 88.) Concha ipsa, cum manum vidit[*](uidet va.S), conprimit sese operitque[*](septimanumque F1a) opes suas, gnara propter illas se peti, manumque, Si praeveniat, acie sua abscidat[*](abscindit va.J), nulla iustiore poena, et aliis munita[*](monita F1a) suppliciis, quippe inter scopulos maior pars invenitur,

in[*](sed in E2va.S(D)) alto quoque comitantibus[*](comitantib. ego. -ntur ll.v) marinis canibus, nec tamen aures feminarum arcentur.[*](Megasth. fr. 23 Mü. ap. Arrian. h. Ind. 8, 11. Ael. XV 8. Sol. 53,27.) quidam tradunt sicut apibus, ita concharum examinibus singulas[*](singulas E2v. -la r) magnitudine et vetustate praecipuas esse veluti duces, mirae ad cavendum sollertiae. has urinantium cura peti, illis captis facile ceteras palantes[*](palantis RS. palen- F1) retibus includi, multo deinde obrutas[*](obrutas ll. v(S). -ta dJ. -tis (coni. Dal.) H. obrui eas D. an obrutas sale uasis (sc. includi)? cfr. XVIII 158) sale in vasis fictilibus; rosa[*](rosea a. erosa va.S) came omni nucleos quosdam corporum, hoc est uniones , decidere in ima.

[*](Ael. X 13 p. med. — (11. 12) Sol.53, 27.— (13.14) cfr. Athen. III 93bd.) Vsu[*](usa Fa) atteri non dubium est coloremque indiligentia mutare[*](mutandos E1. -das E2. -tari dos va.H) . dos omnis in candore, magnitudine, orbe, levore[*](leuore v. leuiore (lebi- DF) ll), pondere, haut promptis[*](promtis E2. -motis r) rebus in tantum, ut nulli duo reperiantur indiscreti: unde nomen unionum Romanae scilicet inposuere deliciae, nam id apud Graecos non est, ne[*](ne RG. nec rv(D)) apud barbaros quidem[*](quidem om. va.G), inventores rei eius[*](rei eius ego. eius ll.v. eis CFW Müller p. 16) , aliud quam margaritae. et in candore ipso magna differentia: clarior in Rubro mari repertis[*](repertus va.H) , in[*](in ego. om. II.v) Indico[*](indico d2T. -cos ll.H. -cus v. (sc. maria reperti)) specularium lapidum squamas[*](squamas ll. v. -ma H) adsimulant[*](adsimulant ego. -lat ll.v), alias magnitudine praecellentes[*](praecellens va. H) . summa laus coloris est exaluminatos [*](exaluminatos Rv. -tus r) vocari. et procerioribus sua gratia est. elenchos[*](elenchos B. -cos ll) appellant fastigata longitudine alabastrorum figura in pleniore m[*](pleniorē orbē C(J). -iore (-ra F) orbe ll.v(S)) orbem desinentes.[*](cfr. Sen. de benef. VII 9, 4.) hos digitis suspendere et binos ac ternos auribus feminarum gloria est, subeuntque[*](que om.R(?) va. D) luxuriae

eius nomina externa[*](externa ego. et tedia (taed- v) ll. v), exquisita perdito[*](perdito nepotatu R (?) H cum Turn. -tione potatu rv. -tiore portatu L) nepotatu, si quidem , cum[*](cum inlisere P. an auriū facete?) id fecere, crotalia appellant, ceu sono quoque gaudeant et collisu[*](collisu v. -so ll) ipso[*](ipsi R) margaritarum; cupiuntque[*](cupiuntque ll.zed. pr. (Brot.) carpuntque J. affectantque v. an strepuntque?) iam et pauperes, lictorem feminae in publico unionem esse dictitantes . quin et pedibus, nec crepidarum tantum obstragulis[*](obstragulis sed v. -lis et F2R2 ((DE?). obstra et F1R1. -staret a), set totis socculis addunt. neque enim gestare iam margaritas , nisi calcent ac per uniones etiam ambulent, satis est.

[*](Iuba fr. 66. 67 Mü. cfr. Androsth. ap. Athen. III 93c. - Alex. pol. fr. 149 Mü.) In nostro mari reperiri solebant crebrius[*](et crebrius a) circa Bosporum Thracium, rufi ac[*](at D2F2E2v. ant E1a. art r. (an e dittogr. natum?)) parvi in conchis quas myas appellant. at in Acarnania quae vocatur pina[*](pina Se XXXII 150. pinna ll.v(D)) gignit, quo apparet non uno conchae genere nasci. namque et Iuba tradit Arabicis concham esse similem[*](simile v. -lill) pectini insecto, hirsutam echinorum modo, ipsum unionem in carne grandini similem[*](simile Fa). conchae non tales ad nos adferuntur. nec in Acarnania autem laudatireperiuntur , enormes[*](enormis FR) et feri[*](fere R2 (om. et G)) colorisque marmorei. meliores circa Actium, sed et hi parvi, et[*](parui et Ev. -uis. et DFR. -ui ad2cum ras.) in Mauretaniae maritimis . Alexander polyhistor et Sudines senescere eos putant coloremque expirare.

[*]((23) Ael. X 13. — Sol. 53, 27. 28. Tac. Agr. 12 extr. Suet. Iul. 47. Ael. XV 8. Amm. Marc. XXIII 6, 88.)Firmum[*](firmū ego. eorum ll. v) corpus esse[*](solidum esse d(?)va.D) manifestum est, quod nullo lapsu franguntur. non autem semper in media carne reperiuntur , sed aliis atque aliis locis, vidimusque iam in extremis etiam marginibus velut e[*](uelut e Fazv(D). -utae E. -uti d. -ut DRG) concha exeuntes et in quibusdam quaternos quinosque. pondus ad hoc aevi semunciae

pauci singulis[*](singulis av. -li r) scripulis[*](scrupulis va.S) excessere. in Britannia parvos atque decolores nasci certum est, quoniam Divus Iulius thoracem, quem Veneri Genetrici in templo eius dicavit, ex Britannicis margaritis factum voluerit intellegi.

[*](Sol. 53, 29.) Lolliam Paulinam, quae fruit Gai principis matrona, ne serio quidem aut sollemni caerimoniarum aliquo apparatu , sed mediocrium[*](mediocrim F. -cri a) etiam sponsalium cena, vidi smaragdis margaritisque[*](zmaragdis RSJ) opertam, alterno textu[*](textu v. -to ll. S) fulgentibus toto capite[*](uncos posui cum Friedländero ind. lect. Regiom. 1867 p. 4) , crinibus [spira], auribus, collo [monilibus][*](manibus B) , digitis. quae[*](digitis quae ego. -tisque ll.D. -tisque quae v)[*](dist. G2) summa quadringentiens HS colligebat, ipsa confestim parata[*](ipsa ... parata (-ti F) DFRaG2 (H). -sam... tam Ev(L)D) mancupationem[*](maucupationem a. nuncu- va.H) tabulis probare. nec dona prodigi principis fuerant, sed avitae opes, provinciarum scilicet spoliis partae. hic est rapinarum exitus, hoc fuit quare M.[*](M. om.R1a) Lollius infamatus regum muneribus in toto oriente interdicta amicitia a Gaio[*](a Gaio (Caio v) S. a g???. (aug???. a) ll) Caesare Augusti[*](Augusti v. -sto ll) filio venenum biberet[*](uoberet F1R1. uoue- a), ut neptis eius quadringentiens HS operta spectaretur[*](sestertio FRD. -rcies a ) ad lucernas ! computet nunc aliquis ex altera parte quantum Curius aut Fabricius in triumphis tulerint, imaginetur illorum fercula, ex[*](et ex E2va.S(D)) altera parte Lolliam, unam imperii mulierculam , accubantem: non illos curru detractos quam in hoc vicisse malit[*](mallit FR) ?[*](Macrob. III 17, 15–18.) nec[*](nec om.a) haec summa luxuriae[*](luxoriae FR (passim)) exempla sunt. duo fuere maximi uniones per omne aevum; utrumque possedit Cleopatra, Aegypti reginarum novissima, per manus orientis regum sibi traditos. haec, cum exquisitis cotidie Antonius saginaretur epulis, superbo simul ac procaci fastu, ut regina meretrix lautitiam eius omnem[*](an omnemque apparatum vel apparatumque omnem?) apparatumque obtrectans,

quaerente eo, quid adstrui magnificentiae posset[*](posset F2RH. -ssit rv), respondit una se cena centiens HS[*](centies HS v ex v. 8 et Macrob. om. ll. D) absumpturam[*](absumpturam F2E2v. adsumt- r).[*]((10) cfr. Vitruv. VIII 3, 19.) cupiebat discere Antonius, sed fieri posse non arbitrabatur. ergo sponsionibus factis postero die, quo iudicium agebatur, magnificam alias cenam, ne dies periret, sed cotidianam[*](cotidianū F1. cott- a), Antonio apposuit inridenti[*](irridente a. inridie- F1) computationemque expostulanti. at illa corollarium id esse et consumpturam[*](an consummatuarm? (cfr. VIII 183)) eam cenam taxationem confirmans solamque se[*](se in ea cena va.H) centiens[*](sectiens (sexi- a) se F1a. se////iens R1) HS cenaturam, inferri mensam secundam iussit. ex praecepto ministri unum tantum vas ante eam posuere aceti, cuius asperitas visque in tabem margaritas resolvit. gerebat auribus cum[*](tum Eava.G(D). at cfr. § 123. XIX 128. 67. XXXIII 83) maxime singulare illud et vere unicum naturae opus. itaque expectante Antonio, quidnam esset actura, detractum alterum mersit ac liquefactum obsorbuit[*](absorbuit va.L(H)). iniecit alteri manum L. Plancus, index sponsionis eius, eum quoque parante[*](parante (Gesner) D. -ti ll.v) simili modo absumere, victumque Antonium[*](homine (-ni a) rato (raro a. irato v) F1ava.H) pronuntiavit omine rato. comitatur[*](cōmittatur F. comitetur va.H) fama unionis eius parem, capta illa tantae quaestionis victrice regina, dissectum, ut esset in utrisque[*](utrisque v. -iusque ll. (cfr. § 130)) Veneris auribus Romae in Pantheo dimidia eorum cena. [*](cfr. Hor. sat, II 3, 239 sq. Val. M. IX 1, 2. Tertull. de pallio 5.) non ferent[*](fecerent R1. -runt R2. ferenti E2. -nt tamen va.S. an ferent ii?) hanc palmam spoliabunturque etiam luxuriae gloria. prior id fecerat Romae in unionibus magnae taxationis Clodius, tragoedi Aesopi[*](aesophi F. eso- Ra) filius, relictus ab eo in amplis opibus heres, ne triumviratu suo nimis superbiat[*](superbi attonitus Fa) Antonius paene histrioni comparatus et quidem nulla sponsione ad hoc producto (quo magis regium[*](regium RdT(?)v. refug- r) fiat), sed ut experiretur in gloriam[*](gloriā ego. -ia ll.V. cfr. in honorem XXXIV 29, in experimentum IX 22.133 al.) palati, quidnam[*](quidnam d2TS. quid F2E2v. quidam (-dē a)r) saperent margaritae[*](margaritae E2v. -ta r). atque ut mire placuere, ne[*](ne R (?)v. om. r) solus hoc sciret, singulos uniones convivis[*](conuiuiis F1Ra) quoque absorbendos dedit.

[*](Fenest. fr. 14 Pet. Aelius fr. inc. sed. 33 van Heusde.Sol. 53, 30.) Romae in promiscuum[*](promiscū ac (a R) FR) ac frequentem usum venisse Alexandria[*](alexandria E2v. -iam (-eā R) r) in dicionem[*](ditionem FRva.S. dedit- aDal.2) redacta[*](redacta v. -tā ll), primum autem coepisse circa[*](circa om.d) Sullana[*](sillana Fa. Syll- va.Brot.) tempora minutas et viles Fenestella tradit, manifesto errore, cum Aelius Stilo circa[*](circa ego. om. ll. v. cfr. X 45. XII 8) lugurthinum[*](Iugurthino bello v) bellum unionum nomen inponi cum[*](inponi cum R2J. inpunicū r. inpositum v(D)) maxime grandibus[*](grandibus Rv. -ius r) margaritis prodat.

Et hoc tamen aeternae prope possessionis est; sequitur heredem, in mancipatum venit ut praedium aliquod: conchylia et purpuras omnis hora[*](hora aDal.1 ora Ev. horas r) atterit, quibus eadem mater luxuria paria paene et[*](et DFEaD. e d. etiam R(?)v. quam Müller stil. p. 141, 25. an ac?) margaritis pretia fecit.