Naturalis Historia

Troianis[*](troiani VGd.) temporibus iam erat honos ei[*](ei v. et ll.); hos certe flores Homerus tris laudat[*](laudatur VG.) loton[*](crocon dREv. a. D.), crocum, hyacinthum.

[*](Th. de od. 5. C. VI 16, 6. 7. 9, 4. 14, 5. 16, 5. 1. (18, 9). 17, 1. de od. 12.) Omnium autem odoramentorum atque adeo herbarum

differentia est in colore et odore et suco. odorato[*](odoratus VGd. -atis T.) sapor raro ulli non amarus, e contrario dulcia raro[*](ulli—raro om.VGd.) odorata ; itaque et vina mustis odoratiora[*](itaque—odoratiora om.VGd.) et silvestria magis omnia sativis. quorundam odor suavior e longinquo, propius [*](proprius VGVen.) admotus hebetatur, ut violae.[*](C. VI 14,11. 17,2. 3. 4. 5. 14, 8. 18, 1. 3. (H. VI 8, 5).) rosa[*](rosae d.) recens a longinquo olet, sicca propius[*](proprius VGVen.). omnis autem verno tempore[*](tepore f.) acrior et matutinis; quidquid ad meridianas[*](meridias d.) horas dies[*](dies ll. G. S. diei v.) vergit, hebetatur[*](hebebatur VG.). novella quoque vetustis minus[*](minus dv. nimis r.) odorata; acerrimus tamen odor omnium aetate[*](aetate U 452 e Theophr. aestate dv. a. D. aete VG. et e r.) media. rosa et crocum odoratiora, cum serenis diebus leguntur, et omnia in calidis quam in frigidis[*](quam frigidis d.); in Aegypto tamen minime odorati flores, quia nebulosus et roscidus aer est a multo[*](mamulto R. Nilo v. a. S.) flumine[*](famine V2RE. (est tam multo flamine coni. S. sed fortasse a multo flumine delendum est; cfr. Theophr. et Plin. V 58).). quorundam suavitati gravitas inest.[*](Th. C. VI 14, 2. 10. (18, 7). 14, 1. 2. 9. 11, 4.) quaedam, dum[*](cum REv. a. H.) virent[*](uenirent RE.), non olent propter umorem nimium, ut buceras[*](buceras U 453 coll. XXIV 184 et Theophr. buceros ll. v. a. D.), quod est fenum[*](foenum Vv. a. H.) Graecum. aquatis[*](aquatis coni. J. -tus ll. J. acutus v.) odor non omnino[*](omnino ego. omnium ll. v. omni modo coni. J. (omnium non U l. l.).) sine suco est, ut[*](ut om.RE.) violae, rosae, croco; quae vero ex aquatis[*](aquatis VGdEJ. -ticis T. acutis Rv.) carent suco[*](suco carent Vv. a. S.), eorum omnium odor gravis, ut in lilio utriusque generis. habrotonum et amaracum acres habent odores. quorundam flos tantum iucundus, reliquae partes ignavae, ut violae ac rosae.[*](Th. C. VI 14, 7. (17, 6). 14, 9. 10. de od. 12. 13. C. VI 9, 1. 17, 8.) hortensium[*](hortensiorum H.) odoratissima quae sicca, ut ruta, menta, apium, et quae in siccis nascantur[*](nascuntur dv. a. G.). quaedam vetustate odoratiora, ut cotonea, eademque decerpta quam in suis radicibus. quaedam non nisi defracta aut ex adtritu olent, alia non nisi detracto cortice, quaedam vero non nisi usta, sicut tura[*](ut tura d.) murraeque. flores triti omnes[*](omnes triti dT.) amariores quam intacti[*](intacti V2dEv. in- tanti r.).[*](Th. C. VI 14, 11. 17, 7. 3. 9. (cfr. Plin. XII 110).) aliqua arida diutius odorem continent , ut melilotos[*](melilotus Vd.). quaedam locum ipsum odoratiorem faciunt, ut iris, quin et arborem totam, cuiuscumque radices adtingat[*](attingat d. -get rS. -git G. -gunt v.). hesperis noctu magis olet, inde nomine invento. animalium nullum odoratum, nisi si[*](si om.Rv. a. G.) de pantheris quod[*](quod G. quam quod ll. quicquam v.) dictum est[*](est dBas. est si VGRv. est sic E.) credimus.

[*](8, 62)

[*](Geop. XI 21. Th. H. IV 5, 2. C. VI 18, 12. H. IX 7, 4. Diosc. I 1. Nicand. ther. 43.) Illa quoque non omittenda differentia est, et odoratorum [*](odoramentorum dRE1v. a. D. cfr. U 453.) multa nihil[*](nihil RE2v. nihi E1. in his rT.) adtinere[*](pertinere Vdv. a. S.) ad coronamenta, ut irim atque saliuncam[*](salluricam R.), quamquam nobilissimi[*](nobilissimis R. -simi sit v. a. G.) odoris utramque[*](utraque dv. a. G.). sed iris radice tantum[*](tantum radice tantum R.) commendatur, unguentis nascens et[*](et VGdBas. ut r. aut v.) medicinae . laudatissima in Illyrico, et ibi quoque non in maritimis , sed[*](sed VGdv. et r.) in silvestribus Drinonis[*](irinonis V. Drilonis B e Nicandri ther. 43. cfr. III 144.) et Naronae, proxima in Macedonia, longissima haec et candicans et exilis[*](exilis dG. ex illis rv.).[*](Diosc. I 1.) tertium locum habet Africana, amplissima inter omnes gustuque amarissima. Illyrica quoque[*](quoque ll.v. an Illyricaque?) duorum generum est: raphanitis [*](dist. ego coll. Diosc.) a similitudine, quae et[*](et quae H.) melior[*](mollior VG.), rhizotomos[*](rhizotomos Rv. rhyzothomos E. rhizotomo rS.). subrufa optima, quae sternumenta[*](sternutamenta dRv. a. H.) tractatu[*](tractatu dTS. -tum VG. tractu r. tactu v.) movet. caulem habet cubitalem, erectum[*](erectum TG. -tis r. et rectum v.); floret versicolori[*](uersicolori Gronov. -ris VdT. -culoris G. diuersi coloris r v. a. S.) specie, sicut arcus

caelestis, unde et nomen. non inprobatur et Pisidica. [*](Th. H. IX 8, 7. de od. 32. Diosc. I 1. 66. Th. H. IX 7, 4.)effossuri[*](effossuri GdTS cfr. XXV 145. et fossuri (fosuri E) rv.) tribus ante mensibus mulsa aqua circumfusa hoc veluti[*](hac uelut in RE.) placamento terrae blandiuntur, circumscriptam[*](circumscripta Bas.) mucrone gladii orbe[*](gladi orbe GBas. -dio orbe V. -dio re d. -diorue R. -dioue Ev.) triplici cum[*](cum S. et cum ll. v. desunt fortasse aliqua.) legerunt[*](legerunt RS. -int rv. addunt cum RE. eam v. a. S. an tum?), protinus in caelum adtollunt. natura est[*](natura est Ev. -rae VGR. -ra d.) fervens, tractataque[*](tracta quae VG.) pusulas ambusti modo[*](modi VG.) facit. praecipitur ante omnia, ut casti legant. teredines non sicca modo, verum[*](uerum etiam in dT.) et in terra celerrime sentit[*](sensit RE.). —Optimum antea irinum[*](rinum VG.) Leucade et Elide ferebatur[*](ferebatur v. a. C. afferebatur vet. Dal.)— iam pridem enim et seritur—, nunc e[*](e REv. et r.) Pamphylia, sed Cilicium[*](Cilicium G. cilicum VdREVerc. filicum G. elicum v.) maxime laudatur atque e[*](e Tv. om. r Verc.) septentrionalibus.—

[*](Diosc. I 7.) Saliunca folio[*](folio TH. folia r. foliosa v.) quidem subbrevi[*](subbreui VGdTH. sed breui r. sed breuis v.) et quod[*](quae v. a. H. excidit fortasse post folio adiectivum aliquod, ut lato (quidem, sed breui).) necti non possit, radici numerosae cohaeret, herba verius quam flos, densa veluti manu pressa breviterque caespes sui generis. Pannonia hanc gignit et Norici Alpiumque aprica, urbium Eporedia[*](Eporedia H. (eporre- v). eporidia ll.), tantae suavitatis[*](an feracitatis?), ut metallum[*](mel Atticum Cor- narius.) esse coeperit .[*](Th. H. I 10, 2. IX 19, 2. Diosc. IV 123. III 114.) vestibus interponi eam gratissimum, sicut[*](sic d. sic et v. a. S.) apud Graecos polium herbam[*](herba V.), inclutam[*](inclyta d.) Musaei et Hesiodi laudibus ad omnia utilem praedicantium superque cetera ad famam etiam ac dignitates, prorsusque miram, si modo, ut tradunt, folia eius mane candida, meridie purpurea, sole occidente caerulea aspiciuntur[*](aspiciuntur Vv. -icitur GE. adspicitur r.). duo genera eius: campestre

maius[*](campestre maius om.VGd.); silvestre[*](siluestre dv. -tri r.), quod minus est[*](dist. ego coll. Diosc.), quidam teuthrion[*](teuthrion VdB. theutrion R. teutrion r Ven. D.) vocant. folia canis hominis[*](hominum RS.) similia, a radice protinus, numquam palmo altiora.