Naturalis Historia

Cummim[*](cum F1. gummim aBrot. -mi (optimum) v) optimam esse ex[*](ex om.M. et a) Aegyptia spina convenit, vermiculatam, colore glauco, puram, sine cortice, dentibus adhaerentem. pretium eius in libras X III. deterior ex amygdalis amaris et ceraso, pessima[*](pessima e (ex v) S. -mae M. -me Rs. persimę a. -symae FE ) e prunis.[*](Diosc. V 1. I 141. — (14) Th. III 14, 1 extr. IX 1, 2. Diosc. I 112 extr. — (16) Diosc. III 89. Pl. XXIV 128.) fit[*](fit MRsD2S. filii F1. -lis D1. folii F2Ea. fuit d. fluit v) et[*](et om.M) in[*](in ll. S. ex v) vitibus infantium[*](infantibus FEa) ulceribus aptissima, et aliquando in olea[*](inuolea FEa. ex olea C) dentium dolori, ulmo etiam in Coryco[*](cryco Rs. corico FEva.Bas. cortico a. (ἐν ταῖς κωρυκίσιTh.)) monte Ciliciae ac iunipiro ad nihil utiles[*](utiles ll.S. -le av. -lis Brot.), ex ulmi vero cummi et culices ibi[*](dist. Fels p. 48) nascuntur. fit et e[*](et eo F1. et ea F2. et ex va.S) sarcocolla — ita vocatur arbor et[*](et om. va.S) cummis — utilissima pictoribus ac medicis, similis pollini turis et ideo candida[*](etiam ideo candido Rs) quam rufa melior. pretium eius quod supra.

Nondum palustria attingimus[*](attigimus va.S(D)) nec[*](sed (pro nec) M. et Dzi.) frutices amnium;

prius tamen quam digrediamur ab Aegypto, et papyri[*](papyri MRsav. -piri r passim) natura dicetur, cum chartae[*](carte F. pa- Ea) usu maxime humanitas vitae constet, certe[*](certe MRsS. om. r. et v) memoria.[*]((5) Isid. VI 12, 1. 13, 3. — (Paus. IX 31, 4). — Isid. VI 9, 1. (8, 18). — (9) Hcm. ζ 169.) et hanc Alexandri[*](alexandrea nisi M. -dri in Asia coni. Dzi.) Magni victoria repertam[*](reperta FEa) auctor est M. Varro, condita in[*](cundita in Rs. conditam F1Ea) Aegypto Alexandria[*](alexandrea Rs). antea[*](ante ea RsS) non fuisse chartarum usam: in palmarum foliis primo scriptitatum [*](scripsitatum M (item § 88). -ptatum Rs 1), dein quarundam arborum libris. postea publica monumenta plumbeis voluminibus, mox et privata linteis confici coepta aut ceris[*](ceris MRsD2v. cedis r. schedis zcodd. B); pugillarium enim usum fuisse etiam ante Troiana tempora invenimus apud Homerum, illo vero prodente[*](dist. H. de ellipsi cfr. III 129 et Müller stil. p. 79 § 30) ne terram[*](terra Eava.C(H)) quidem[*](quidaeRs. -dam F1) ipsam[*](ipsam (sc. fuisse) MRSJ. -sa rH. -sa (-sam C) tota (-am C) fuisse v(S)), quae nunc Aegyptus[*](ae- gyptus ap(p)elletur RsSJ), intellegitur , cum in Sebennytico[*](Sebennytico B. -nnut- M2Dzi. -nniut- M1. -ntnyt- Rs 3. -bant nyt- Rs. -beninst- DF. -benist- av. -benunst- E.cfr. V 49. 64) et Saite[*](et Saite S. -tae M. & fāite Rs. est altem (-ter D2) r. est a. saltem v) eius nomo[*](nomo del.F2) omnis[*](omnis MRsG2(S). nonnis r. -isi (P)H. nominis v) charta nascatur,[*](Hom. δ 354 sq. cfr. Sen. NQ VI 26, 1. Pl. II 201. XXV 12. — (16) cfr. Isid. VI 11, 1. Pl. II 201. XXV 12. — (16) cfr. Isid. VI 11, 1.) postea adaggeratam[*](adaggerata H Brot.) Nilo, si quidem a Pharo insula, quae nunc Alexandriae[*](alexandreae F) ponte iungitur[*](igitur E1. gigni- F1), noctis dieique velifico navigi cursu terram afuisse[*](afuisse MJ. ari fu- Rs. abfu- S. fu- rv) prodidit. mox aemulatione circa bibliothecas[*](bybliothecas RsDzi.) regum Ptolemaei[*](ptolemaei Mv. -lomei RsF2E2 (item infra). -lomeo ei r) et Eumenis[*](eumeni F2), supprimente [*](subprimente M. sup:im- F2. supram- F1Ea) chartas Ptolemaeo, idem Varro membranas Pergami tradit[*](tradit MRSS. -didit rv) repertas. postea promiscue[*](primiscue Rs 1. perm- a. -cuę FE) repatuit[*](repatuit M. pat- rv, cfr. luc. p. 93) usus rei qua constat inmortalitas hominum.

[*](Th. IV 8, 3. cfr. Strabo XVII 799 extr. 800 init. — (7) cfr. Theopomp. ap. Athen. XV 676d. Plut. Ages. 36.) Papyrum ergo nascitur in palustribus[*](palustri a M. -stri delta (δproα) Dzi.) Aegypti aut[*](ait M. ut a) quiescentibus Nili aquis, ubi evagatae stagnant duo cubita non excedente altitudine gurgitum[*](gur///gitū Rs. -ghithum F. gyrgytum M), bracchiali[*](bracchiali RsF2S. brach- rv) radicis[*](radicis MFdv. -ces Ea. -ce Rs (D?)) obliquae [*](obliquae Ev. -que r) crassitudine, triangulis[*](trianguli lateribus non de amplius Rs) lateribus, decem non amplius cubitorum longitudine[*](longitudinem in MF) in gracilitatem[*](gragilitate (graci- Rs 3) Rs) fastigatum, thyrsi modo 5 cacumen includens, nullo semine aut usu[*](usū Rs) eius alio quam floris[*](florē Rs. foris E) ad deos coronandos. radicibus incolae pro ligno utuntur , nec ignis tantum gratia, sed ad[*](ad D(?)v. & FEa.om. r) alia[*](ali// M) quoque utensilia vasorum. ex ipso quidem papyro navigia texunt et e libro vela[*](et a libro uala Rs) tegetesque[*](tegates que FE. (alac.)), nec non et vestem, etiam[*](etiam ML. ē tam Rs. et quam r. atque zv) stragula[*](stragula MRs 3v(S). -lam RsL. strangula r) ac funes. mandunt quoque crudum decoctumque, sucum tantum devorantes .[*](73: Th. IV 8, 4. Diosc. I 115. Herod. II 96. 92. cfr. Lucan. IV 136. Pl. VI 82.) nascitur et in Syria circa quem odoratus[*](que moderatus F. -tur Ea) ille calamus lacum[*](latū Rs), neque aliis usus est quam inde funibus rex Antigonus[*](anti cognumin Rs) in navalibus[*](nabalibus F. nauall- Rs 1E1) rebus, nondum sparto[*](spara to Rs 1) communicato. nuper et in Euphrate[*](eufrate FEa) nascens[*](nescens Rs) circa Babylonem[*](babilonem RsF) papyrum intellectum est eundem usum habere[*](haber& FE. -bet a. -bere quem va.Bas.) chartae; et tamen adhuc malunt Parthi vestibus litteras intexere.