Naturalis Historia

[*](Ar. IV 9, 535a 30.— (6) ib. 535b 3–12. cfr. supra § 93 107.) Vocem non habere nisi quae pulmonem[*](pul- monem — nisi quae R1D2v (S). om. r H) et arterias[*](an arteriam? cfr. § 267 med.) habeant[*](habeant (U 212) J. -ent RsD2v), hoc est nisi quae spirent[*](spirant Eava. H), Aristoteles putat. idcirco et insectis sonum esse, non vocem, intus inmeante [*](inmeantes Rs. alac. meanteva.S) spiritu[*](spiritus Rs) et incluso sonante; alia murmur edere, ut apes, alia contractum[*](contractū ego. -tu D. cum tractu ll.v) stridorem, ut cicadas, receptum[*](recepto va.S) enim duobus[*](duobus RsS. ut du- rv) sub pectore[*](sub pectore om.Rs) cavis[*](cauid Rs. canis E1. alac. cannis E2z) spiritum[*](spiritu va.S), mobili occursante membrana intus, attritu[*](ad tritus F) eius sonare. muscas, apes, cetera[*](ceteua Rs. et zH) similia cum volatu et incipere audiri et desinere, sonum enim attritu et interiore aura[*](aure Rs), non anima, reddi; locustas pinnarum [*](dist. D) et feminum[*](et feminum F2G2. et fum- Rs. et fem- D2. et em- D1. //////m- F1. ee minimum Ea. et femo- rum v) attritu sonare.[*](Ar. ib. 26. 27. 13–18. (cfr. Pl. XXXII 19).— (19) ib. 536a 5–8. 11.)[*]((4) cfr. Ar. VIII 27, 606a 5. (Mir. ausc. 68). Ael. III 35. Pl. VIII 227.) credatur[*](credatur RsS. -ditur rv (D)) sane item aquatilium pectines stridere, cum volant, mollia et crusta intecta[*](uoce Rs) nec vocem nec[*](nec Rsv. in r) sonum ullum habere: sed[*](sed et va.S) ceteri pisces, quamvis pulmone et arteria[*](arteriae Rs) careant, non in totum sine ullo sunt sono[*](sunt sonu (-no S) RsS. sono sunt rv (D)) — stridorem eum dentibus fieri cavillantur —, et is, qui caper[*](aper (B) SJ ex Ar. (ὁ κάπρος ὁ ἐν τῷ ʼαχελῴῳ). sed ipsi Plinio error tri- buendus) vocatur in Acheloo[*](archelo////ne F1. acheo omne Rs. alac.) amne, grunnitum habet et alii[*](alii RsDF2v. de alii D1F1. de haliis E1. de aliis E2d.alac.), de quibus[*](de quib; de qua Rs) diximus. ova parientibus si-[*](9,70)

bilus[*](surilus Rs), serpentibus longus, testudini abruptus. ranis sui[*](suisRsF1a. sonus sui v, sed uox intellegenda est propter seqq.) generis, ut[*](an uox, ut?) dictum est, nisi si[*](si om.Rs) et in his ferenda dubitatio[*](172 sqq.) est, quia vox[*](quia uox RsS. qui mox rv. (alac.)) in ore concipitur, non in pectore. multum tamen in his refert et locorum natura: mutae in Macedonia traduntur, muti et apri.[*]((5–9) Ar. IV 9, 536a 24–27. (cfr. Pl. X 47). 27–29.) avium loquaciores quae minores, et circa coitus[*](coetus Rs) maxime: aliis in pugna vox, ut coturnicibus, aliis ante pugnam, ut perdicibus, aliis cum vicere, ut gallinaceis . isdem sua maribus, aliis eadem et[*](et RsS. ut rv) feminis, ut lusciniarum generi. quaedam toto anno canunt, quaedam certis temporibus, ut in singulis dictum est.[*](Ar. V 14, 545a 18–21. (IV 9 extr. 11, 538b 12–15. G V 7, 786b 16 sq. 787b 19).) elephans[*](elephans — 11 sternume om.M)[*](elephas Fva. J) citra nares ore ipso sternumento[*](sternutamento dva. S. leto M) similem elidit sonum, per nares autem turbarum raucitati. bubus[*](raucitate bobus F2. -ci etatibus Rs) tantum feminis vox gravior, in alio omni[*](aliquo omni F2. alio homine Rs. omni alio va.S) genere exilior quam maribus[*](malibus M), in homine etiam castratis.[*](Ar. VII 10, 587a 33.— (16) Cic. div. I 121.— (18) Ar. VII 1, 581a 17. 18. - G V 7, 787a 26. 27. 787b 13.— (20–372,2) cfr. Ar. probl. 901b 30. 899b 25.) infantis in nascendo nulla auditur ante quam totus emergat utero. primus[*](utero primus MEav (D) . -rus primo F1d. -ro primo F2 (RsD?) S) sermo anniculo; set[*](set MJ. et RsE. ē av. ee F1. eeDF2d) semenstris[*](semestris F2v. -enstri MEa. senestri Rs. Menstris D2. -tri r) locutus est Croesi filius et[*](et om. va. S) in crepundiis[*](hinc rependius Rs) prodigio, quo[*](prodigio quod RsS. quo prod- v. an prodigioq. eo?) totum id[*](tunc id RsS) concidit regnum. qui celerius fari coepere, tardius ingredi incipiunt. vox roboratur a[*](a om.RsG2) XIIII[*](XIII zva. G2) annis[*](anno G2); eadem in senecta exilior, neque in alio animalium saepius mutatur.

Mira praeterea sunt de voce digna dictu: theatrorum[*](theatro in F2. -trorum RsS. eatropum in a) in

orchestris[*](ochestris M. orchertris F1. ortenst- a. horechestros Rs) scobe aut harena superiacta[*](superacta F1. -riecta va.s) devoratur, item[*](item ego. et D2. et in rv) rudi[*](rudi MR2F2v. nuri DF1. muri r) parietum circumiectu[*](circumiectu (-tum Fa)—3 pa- rietum om.Rs), doliis etiam inanibus. currit eadem recto vel conchato[*](concato a. conhato M. chonato F1. chon- cauo D2. chon- F2E2va. S) parietum spatio, quamvis levi sono dicta verba ad alterum[*](ad olterum F1. adult- a) caput[*](ica- put M) perferens, si nulla inaequalitas impediat . vox in homine magnam[*](magna M) voltus habet[*](habent M. -bet et F1a) partem. adgnoscimus ea[*](ea RF2z (P) S. eā rv. cfr. VIII 61. X 207) prius qua cernamus non aliter quam oculis, totidemque sunt hae[*](he Rsa. eae va.S), quot[*](quod MF1a) in rerum natura mortales, et sua cuique sicut facies. hinc[*](huic Rs. hic F. hi M2. hil M1. alac.) illa gentium totque linguarum toto orbe diversitas[*](deuer- sitas MRs), hinc[*](hic MF) tot cantus[*](cantuus MF1D. -tibus Tva. G) et moduli[*](modolis Rs. -dulis Fva. G. a lac.) flexionesque, sed ante omnia[*](omni M) explanatio animi, quae nos distinxit a feris et[*](et MRsS. om. rv) inter ipsos quoque homines discrimen alterum, aeque quam a beluis, fecit.