De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. nec sunt multa parum tactu vitanda neque autem
  2. aspectu fugienda saporeque tristia quae sint.
  3. Deinde videre licet quam multae sint homini res
  4. acriter infesto sensu spurcaeque gravisque;
  5. arboribus primum certis gravis umbra tributa
  6. usque adeo, capitis faciant ut saepe dolores,
  7. siquis eas subter iacuit prostratus in herbis.
  8. est etiam magnis Heliconis montibus arbos
  9. floris odore hominem taetro consueta necare.
  10. scilicet haec ideo terris ex omnia surgunt,
  11. multa modis multis multarum semina rerum
  12. quod permixta gerit tellus discretaque tradit.
  13. nocturnumque recens extinctum lumen ubi acri
  14. nidore offendit nares, consopit ibidem,
  15. concidere et spumas qui morbo mittere suevit.
  16. castoreoque gravi mulier sopita recumbit,
  17. et manibus nitidum teneris opus effluit ei,
  18. tempore eo si odoratast quo menstrua solvit.
  19. multaque praeterea languentia membra per artus
  20. solvunt atque animam labefactant sedibus intus.
  21. denique si calidis etiam cunctere lavabris
  22. plenior et lueris, solio ferventis aquai
  23. quam facile in medio fit uti des saepe ruinas!
  24. carbonumque gravis vis atque odor insinuatur
  25. quam facile in cerebrum, nisi aqua praecepimus ante!
  26. at cum membra domans percepit fervida febris,
  27. tum fit odor vini plagae mactabilis instar.
  28. nonne vides etiam terra quoque sulpur in ipsa
  29. gignier et taetro concrescere odore bitumen,
  30. denique ubi argenti venas aurique secuntur,
  31. terrai penitus scrutantes abdita ferro,
  32. qualis expiret Scaptensula subter odores?
  33. quidve mali fit ut exalent aurata metalla!
  34. quas hominum reddunt facies qualisque colores!
  35. nonne vides audisve perire in tempore parvo
  36. quam soleant et quam vitai copia desit,
  37. quos opere in tali cohibet vis magna necessis?
  38. hos igitur tellus omnis exaestuat aestus
  39. expiratque foras in apertum promptaque caeli.
  40. Sic et Averna loca alitibus summittere debent
  41. mortiferam vim. de terra quae surgit in auras,
  42. ut spatium caeli quadam de parte venenet;
  43. quo simul ac primum pennis delata sit ales,
  44. impediatur ibi caeco correpta veneno,
  45. ut cadat e regione loci, qua derigit aestus.
  46. quo cum conruit, hic eadem vis illius aestus
  47. reliquias vitae membris ex omnibus aufert.
  48. quippe etenim primo quasi quendam conciet aestum;
  49. posterius fit uti. cum iam cecidere veneni
  50. in fontis ipsos, ibi sit quoque vita vomenda,
  51. propterea quod magna mali fit copia circum.
  52. Fit quoque ut inter dum vis haec atque aestus Averni
  53. , qui inter avis cumquest terramque locatus.
  54. discutiat, prope uti locus hic linquatur inanis.
  55. cuius ubi e regione loci venere volantis,
  56. claudicat extemplo pinnarum nisus inanis
  57. et conamen utrimque alarum proditur omne.
  58. hic ubi nixari nequeunt insistereque alis,
  59. scilicet in terram delabi pondere cogit
  60. natura, et vacuum prope iam per inane iacentes
  61. dispergunt animas per caulas corporis omnis.
  62. ---
  63. frigidior porro in puteis aestate fit umor,
  64. arescit quia terra calore et semina si qua
  65. forte vaporis habet proprie, dimittit in auras.
  66. quo magis est igitur tellus effeta calore,
  67. fit quoque frigidior qui in terrast abditus umor.
  68. frigore cum premitur porro omnis terra coitque
  69. et quasi concrescit, fit scilicet ut coeundo
  70. exprimat in puteos si quem gerit ipsa calorem.
  71. Esse apud Hammonis fanum fons luce diurna
  72. frigidus et calidus nocturno tempore fertur.
  73. hunc homines fontem nimis admirantur et acri
  74. sole putant subter terras fervescere partim,
  75. nox ubi terribili terras caligine texit.
  76. quod nimis a verast longe ratione remotum.
  77. quippe ubi sol nudum contractans corpus aquai
  78. non quierit calidum supera de reddere parte,
  79. cum superum lumen tanto fervore fruatur,
  80. qui queat hic supter tam crasso corpore terram
  81. perquoquere umorem et calido focilare vapore?
  82. praesertim cum vix possit per saepta domorum
  83. insinuare suum radiis ardentibus aestum.
  84. quae ratiost igitur? ni mirum terra magis quod
  85. rara tenet circum fontem quam cetera tellus
  86. multaque sunt ignis prope semina corpus aquai.
  87. hoc ubi roriferis terram nox obruit undis,
  88. extemplo penitus frigescit terra coitque.
  89. hac ratione fit ut, tam quam compressa manu sit,
  90. exprimat in fontem quae semina cumque habet ignis,
  91. quae calidum faciunt laticis tactum atque vaporem.
  92. inde ubi sol radiis terram dimovit obortus
  93. et rare fecit calido miscente vapore,
  94. rursus in antiquas redeunt primordia sedes
  95. ignis et in terram cedit calor omnis aquai.
  96. frigidus hanc ob rem fit fons in luce diurna.
  97. praeterea solis radiis iactatur aquai
  98. umor et in lucem tremulo rarescit ab aestu;
  99. propterea fit uti quae semina cumque habet ignis
  100. dimittat; quasi saepe gelum, quod continet in se,
  101. mittit et exsolvit glaciem nodosque relaxat.
  102. Frigidus est etiam fons, supra quem sita saepe
  103. stuppa iacit flammam concepto protinus igni,
  104. taedaque consimili ratione accensa per undas
  105. conlucet, quo cumque natans impellitur auris.
  106. ni mirum quia sunt in aqua permulta vaporis
  107. semina de terraque necessest funditus ipsa
  108. ignis corpora per totum consurgere fontem
  109. et simul exspirare foras exireque in auras,
  110. non ita multa tamen, calidus queat ut fieri fons;
  111. praeterea dispersa foras erumpere cogit
  112. vis per aquam subito sursumque ea conciliari.
  113. quod genus endo marist Aradi fons, dulcis aquai
  114. qui scatit et salsas circum se dimovet undas;
  115. et multis aliis praebet regionibus aequor
  116. utilitatem opportunam sitientibus nautis,
  117. quod dulcis inter salsas intervomit undas.
  118. sic igitur per eum possunt erumpere fontem
  119. et scatere illa foras; in stuppam semina quae cum
  120. conveniunt aut in taedai corpore adhaerent,
  121. ardescunt facile extemplo, quia multa quoque in se
  122. semina habent ignis stuppae taedaeque tenentes.
  123. nonne vides etiam, nocturna ad lumina linum
  124. nuper ubi extinctum admoveas, accendier ante
  125. quam tetigit flammam, taedamque pari ratione?
  126. multaque praeterea prius ipso tacta vapore
  127. eminus ardescunt quam comminus imbuat ignis.
  128. hoc igitur fieri quoque in illo fonte putandumst.