De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  2. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  3. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  4. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  5. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  6. indicia occultae divum perquirere mentis,
  7. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  8. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  9. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  10. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  11. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  12. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  13. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  14. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  15. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  16. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  17. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  18. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  19. turbine caelesti subito correptus et igni?
  20. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  21. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  22. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  23. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  24. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  25. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  26. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  27. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  28. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  29. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  30. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  31. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  32. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  33. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  34. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  35. et simul in multas partis qui credere possis
  36. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  37. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  38. at saepest numero factum fierique necessest,
  39. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  40. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  41. postremo cur sancta deum delubra suasque
  42. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  43. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  44. demit imaginibus violento volnere honorem?
  45. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  46. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  47. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  48. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  49. in mare qua missi veniant ratione superne.
  50. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  51. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  52. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  53. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  54. navigia in summum veniant vexata periclum.
  55. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  56. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  57. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  58. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  59. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  60. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  61. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  62. versabundus enim turbo descendit et illam
  63. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  64. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  65. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  66. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  67. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  68. vertex conradens ex semina nubis
  69. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  70. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  71. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  72. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  73. officere in terris, apparet crebrius idem
  74. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  75. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  76. hoc super in caeli spatio coiere repente
  77. asperiora, modis quae possint indupedita
  78. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  79. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  80. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  81. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  82. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  83. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  84. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  85. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  86. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  87. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  88. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  89. hic demum fit uti turba maiore coorta
  90. et condensa queant apparere et simul ipso
  91. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  92. nam loca declarat sursum ventosa patere
  93. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  94. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  95. corpora naturam declarant litore vestis
  96. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  97. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  98. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  99. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  100. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  101. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  102. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  103. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  104. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  105. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  106. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  107. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  108. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  109. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  110. esse infinitam docui, quantaque volarent
  111. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  112. immemorabile per spatium transire solerent.
  113. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  114. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  115. coperiant maria ac terras inpensa superne,
  116. undique quandoquidem per caulas aetheris omnis
  117. et quasi per magni circum spiracula mundi
  118. exitus introitusque elementis redditus extat.
  119. Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis
  120. nubibus umor et in terras demissus ut imber
  121. decidat, expediam. primum iam semina aquai
  122. multa simul vincam consurgere nubibus ipsis
  123. omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque
  124. et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,
  125. ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,
  126. sudor item atque umor qui cumque est denique membris.
  127. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  128. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  129. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  130. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  131. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  132. multa modis multis convenere undique adaucta,
  133. confertae nubes umorem mittere certant
  134. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  135. copia nimborum turba maiore coacta
  136. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  137. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  138. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  139. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  140. cera super calido tabescens multa liquescat.
  141. sed vehemens imber fit, ubi vehementer utraque
  142. nubila vi cumulata premuntur et impete venti.
  143. at retinere diu pluviae longumque morari
  144. consuerunt, ubi multa cientur semina aquarum
  145. atque aliis aliae nubes nimbique rigantes
  146. insuper atque omni vulgo de parte feruntur,
  147. terraque cum fumans umorem tota redhalat.
  148. hic ubi sol radiis tempestatem inter opacam
  149. adversa fulsit nimborum aspargine contra,
  150. tum color in nigris existit nubibus arqui.
  151. Cetera quae sursum crescunt sursumque creantur,
  152. et quae concrescunt in nubibus, omnia, prorsum
  153. omnia, nix venti grando gelidaeque pruinae
  154. et vis magna geli, magnum duramen aquarum,
  155. et mora quae fluvios passim refrenat aventis,
  156. perfacilest tamen haec reperire animoque videre,
  157. omnia quo pacto fiant quareve creentur,
  158. cum bene cognoris elementis reddita quae sint.
  159. Nunc age, quae ratio terrai motibus extet
  160. percipe. et in primis terram fac ut esse rearis
  161. supter item ut supera ventosis undique plenam
  162. speluncis multosque lacus multasque lucunas
  163. in gremio gerere et rupes deruptaque saxa;
  164. multaque sub tergo terrai flumina tecta
  165. volvere vi fluctus summersos caeca putandumst;
  166. undique enim similem esse sui res postulat ipsa.
  167. his igitur rebus subiunctis suppositisque
  168. terra superne tremit magnis concussa ruinis,
  169. subter ubi ingentis speluncas subruit aetas;
  170. quippe cadunt toti montes magnoque repente
  171. concussu late disserpunt inde tremores.
  172. et merito, quoniam plaustris concussa tremescunt
  173. tecta viam propter non magno pondere tota,
  174. nec minus exultant, si quidvis cumque viai
  175. ferratos utrimque rotarum succutit orbes.
  176. Fit quoque, ubi in magnas aquae vastasque lucunas
  177. gleba vetustate e terra provolvitur ingens,
  178. ut iactetur aquae fluctu quoque terra vacillans;
  179. ut vas inter aquas non quit constare, nisi umor
  180. destitit in dubio fluctu iactarier intus.
  181. Praeterea ventus cum per loca subcava terrae
  182. collectus parte ex una procumbit et urget
  183. obnixus magnis speluncas viribus altas,
  184. incumbit tellus quo venti prona premit vis.
  185. tum supera terram quae sunt extructa domorum
  186. ad caelumque magis quanto sunt edita quaeque,