De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. constituit natura minutis mobilibusque
  2. corporibus, cui nil omnino obsistere possit.
  3. transit enim validum fulmen per saepta domorum
  4. clamor ut ac voces, transit per saxa, per aera
  5. et liquidum puncto facit aes in tempore et aurum.
  6. curat item vasis integris vina repente
  7. diffugiant, quia ni mirum facile omnia circum
  8. conlaxat rareque facit lateramina vasis
  9. adveniens calor eius et insinuatus in ipsum
  10. mobiliter soluens differt primordia vini.
  11. quod solis vapor aetatem non posse videtur
  12. efficere usque adeo pollens fervore corusco.
  13. tanto mobilior vis et dominantior haec est.
  14. Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto
  15. fiant ut possint ictu discludere turris,
  16. disturbare domos, avellere tigna trabesque
  17. et monimenta virum commoliri atque ciere,
  18. exanimare homines, pecudes prosternere passim,
  19. cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint,
  20. expediam neque te in promissis plura morabor.
  21. Fulmina gignier e crassis alteque putandumst
  22. nubibus extructis; nam caelo nulla sereno
  23. nec leviter densis mittuntur nubibus umquam.
  24. nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res;
  25. quod tunc per totum concrescunt nubes,
  26. undique uti tenebras omnis Acherunta reamur
  27. liquisse et magnas caeli complesse cavernas,
  28. adeo tetra nimborum nocte coorta
  29. inpendent atrae formidinis ora superne,
  30. cum commoliri tempestas fulmina coeptat.
  31. praeterea persaepe niger quoque per mare nimbus,
  32. ut picis e caelo demissum flumen, in undas
  33. sic cadit effertus tenebris procul et trahit atram
  34. fulminibus gravidam tempestatem atque procellis,
  35. ignibus ac ventis cum primis ipse repletus,
  36. in terra quoque ut horrescant ac tecta requirant.
  37. sic igitur supera nostrum caput esse putandumst
  38. tempestatem altam; neque enim caligine tanta
  39. obruerent terras, nisi inaedificata superne
  40. multa forent multis exempto nubila sole;
  41. nec tanto possent venientes opprimere imbri,
  42. flumina abundare ut facerent camposque natare,
  43. si non extructis foret alte nubibus aether.
  44. hic igitur ventis atque ignibus omnia plena
  45. sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt.
  46. quippe etenim supra docui permulta vaporis
  47. semina habere cavas nubes et multa necessest
  48. concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
  49. hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
  50. forte locum quemvis, expressit multa vaporis
  51. semina seque simul cum eo commiscuit igni,
  52. insinuatus ibi vortex versatur in arto
  53. et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
  54. nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
  55. mobilitate calescit et e contagibus ignis.
  56. inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
  57. impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
  58. perscindit subito nubem ferturque coruscis
  59. omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
  60. quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
  61. opprimere ut caeli videantur templa superne.
  62. inde tremor terras graviter pertemptat et altum
  63. murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
  64. tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
  65. quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
  66. omnis uti videatur in imbrem vertier aether
  67. atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
  68. tantus discidio nubis ventique procella
  69. mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
  70. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
  71. incidit in validam maturo culmine nubem;
  72. quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
  73. vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
  74. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
  75. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
  76. igniscat tamen in spatio longoque meatu,
  77. dum venit amittens in cursu corpora quaedam
  78. grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
  79. atque alia ex ipso conradens portat
  80. parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
  81. non alia longe ratione ac plumbea saepe
  82. fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
  83. corpora dimittens ignem concepit in auris.
  84. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
  85. frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
  86. ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
  87. confluere ex ipso possunt elementa vaporis
  88. et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
  89. ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
  90. nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
  91. semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
  92. sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
  93. opportuna fuit si forte et idonea flammis.
  94. nec temere omnino plane vis frigida venti
  95. esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
  96. quin, prius in cursu si non accenditur igni,
  97. at tepefacta tamen veniat commixta calore.
  98. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
  99. et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
  100. nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
  101. colligit et magnum conamen sumit eundi,
  102. inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
  103. exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
  104. ut validis quae de tormentis missa feruntur.
  105. Adde quod e parvis et levibus est elementis,
  106. nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
  107. inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
  108. non igitur multis offensibus in remorando
  109. haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
  110. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
  111. omnia nituntur, cum plagast addita vero,
  112. mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
  113. ut vehementius et citius quae cumque morantur
  114. obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
  115. Denique quod longo venit impete, sumere debet
  116. mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
  117. et validas auget viris et roborat ictum;
  118. nam facit ut quae sint illius semina cumque
  119. e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
  120. omnia coniciens in eum volventia cursum.
  121. Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
  122. corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
  123. incolumisque venit per res atque integra transit
  124. multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
  125. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
  126. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  127. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  128. conferve facit, e parvis quia facta minute
  129. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  130. quae facile insinuantur et insinuata repente
  131. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  132. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  133. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  134. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  135. frigore enim desunt ignes ventique calore
  136. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  137. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  138. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  139. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  140. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  141. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  142. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  143. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  144. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  145. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  146. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  147. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  148. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  149. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  150. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  151. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  152. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  153. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  154. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  155. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  156. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  157. indicia occultae divum perquirere mentis,
  158. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  159. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta