De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Est etiam ratio, cum venti nubila perflant,
  2. ut sonitus faciant; etenim ramosa videmus
  3. nubila saepe modis multis atque aspera ferri;
  4. scilicet ut, crebram silvam cum flamina cauri
  5. perflant, dant sonitum frondes ramique fragorem.
  6. Fit quoque ut inter dum validi vis incita venti
  7. perscindat nubem perfringens impete recto;
  8. nam quid possit ibi flatus manifesta docet res,
  9. hic, ubi lenior est, in terra cum tamen alta
  10. arbusta evolvens radicibus haurit ab imis.
  11. sunt etiam fluctus per nubila, qui quasi murmur
  12. dant in frangendo graviter; quod item fit in altis
  13. fluminibus magnoque mari, cum frangitur aestus.
  14. Fit quoque, ubi e nubi in nubem vis incidit ardens
  15. fulminis; haec multo si forte umore recepit
  16. ignem, continuo magno clamore trucidat;
  17. ut calidis candens ferrum e fornacibus olim
  18. stridit, ubi in gelidum propter demersimus imbrem.
  19. Aridior porro si nubes accipit ignem,
  20. uritur ingenti sonitu succensa repente,
  21. lauricomos ut si per montis flamma vagetur
  22. turbine ventorum comburens impete magno;
  23. nec res ulla magis quam Phoebi Delphica laurus
  24. terribili sonitu flamma crepitante crematur.
  25. Denique saepe geli multus fragor atque ruina
  26. grandinis in magnis sonitum dat nubibus alte;
  27. ventus enim cum confercit, franguntur in artum
  28. concreti montes nimborum et grandine mixti.
  29. Fulgit item, nubes ignis cum semina multa
  30. excussere suo concursu, ceu lapidem si
  31. percutiat lapis aut ferrum; nam tum quoque lumen
  32. exilit et claras scintillas dissipat ignis.
  33. sed tonitrum fit uti post auribus accipiamus,
  34. fulgere quam cernant oculi, quia semper ad auris
  35. tardius adveniunt quam visum quae moveant res.
  36. id licet hinc etiam cognoscere: caedere si quem
  37. ancipiti videas ferro procul arboris auctum,
  38. ante fit ut cernas ictum quam plaga per auris
  39. det sonitum; sic fulgorem quoque cernimus ante
  40. quam tonitrum accipimus, pariter qui mittitur igni
  41. e simili causa, concursu natus eodem.
  42. Hoc etiam pacto volucri loca lumine tingunt
  43. nubes et tremulo tempestas impete fulgit.
  44. ventus ubi invasit nubem et versatus ibidem
  45. fecit ut ante cavam docui spissescere nubem,
  46. mobilitate sua fervescit; ut omnia motu
  47. percalefacta vides ardescere, plumbea vero
  48. glans etiam longo cursu volvenda liquescit.
  49. ergo fervidus hic nubem cum perscidit atram,
  50. dissipat ardoris quasi per vim expressa repente
  51. semina, quae faciunt nictantia fulgura flammae;
  52. inde sonus sequitur, qui tardius adlicit auris
  53. quam quae perveniunt oculorum ad lumina nostra.
  54. scilicet hoc densis fit nubibus et simul alte
  55. extructis aliis alias super impete miro.
  56. ne tibi sit frudi quod nos inferne videmus
  57. quam sint lata magis quam sursum extructa quid extent.
  58. contemplator enim, cum montibus adsimulata
  59. nubila portabunt venti transversa per auras,
  60. aut ubi per magnos montis cumulata videbis
  61. insuper esse aliis alia atque urguere superna
  62. in statione locata sepultis undique ventis;
  63. tum poteris magnas moles cognoscere eorum
  64. speluncasque vel ut saxis pendentibus structas
  65. cernere, quas venti cum tempestate coorta
  66. conplerunt, magno indignantur murmure clausi
  67. nubibus in caveisque ferarum more minantur,
  68. nunc hinc nunc illinc fremitus per nubila mittunt,
  69. quaerentesque viam circum versantur et ignis
  70. semina convolvunt e nubibus atque ita cogunt
  71. multa rotantque cavis flammam fornacibus intus,
  72. donec divolsa fulserunt nube corusci.
  73. Hac etiam fit uti de causa mobilis ille
  74. devolet in terram liquidi color aureus ignis,
  75. semina quod nubes ipsas permulta necessust
  76. ignis habere; etenim cum sunt umore sine ullo,
  77. flammeus est plerumque colos et splendidus ollis.
  78. quippe etenim solis de lumine multa necessest
  79. concipere, ut merito rubeant ignesque profundant.
  80. hasce igitur cum ventus agens contrusit in unum
  81. compressitque locum cogens, expressa profundunt
  82. semina, quae faciunt flammae fulgere colores.
  83. Fulgit item, cum rarescunt quoque nubila caeli;
  84. nam cum ventus eas leviter diducit euntis
  85. dissoluitque, cadant ingratius illa necessest
  86. semina quae faciunt fulgorem. tum sine taetro
  87. terrore atque sonis fulgit nulloque tumultu.
  88. Quod superest, quali natura praedita constent
  89. fulmina, declarant ictus et inusta vaporis
  90. signa notaeque gravis halantis sulpuris auras;
  91. ignis enim sunt haec non venti signa neque imbris.
  92. praeterea saepe accendunt quoque tecta domorum
  93. et celeri flamma dominantur in aedibus ipsis.
  94. hunc tibi subtilem cum primis ignibus ignem
  95. constituit natura minutis mobilibusque
  96. corporibus, cui nil omnino obsistere possit.
  97. transit enim validum fulmen per saepta domorum
  98. clamor ut ac voces, transit per saxa, per aera
  99. et liquidum puncto facit aes in tempore et aurum.
  100. curat item vasis integris vina repente
  101. diffugiant, quia ni mirum facile omnia circum
  102. conlaxat rareque facit lateramina vasis
  103. adveniens calor eius et insinuatus in ipsum
  104. mobiliter soluens differt primordia vini.
  105. quod solis vapor aetatem non posse videtur
  106. efficere usque adeo pollens fervore corusco.
  107. tanto mobilior vis et dominantior haec est.
  108. Nunc ea quo pacto gignantur et impete tanto
  109. fiant ut possint ictu discludere turris,
  110. disturbare domos, avellere tigna trabesque
  111. et monimenta virum commoliri atque ciere,
  112. exanimare homines, pecudes prosternere passim,
  113. cetera de genere hoc qua vi facere omnia possint,
  114. expediam neque te in promissis plura morabor.
  115. Fulmina gignier e crassis alteque putandumst
  116. nubibus extructis; nam caelo nulla sereno
  117. nec leviter densis mittuntur nubibus umquam.
  118. nam dubio procul hoc fieri manifesta docet res;
  119. quod tunc per totum concrescunt nubes,
  120. undique uti tenebras omnis Acherunta reamur
  121. liquisse et magnas caeli complesse cavernas,
  122. adeo tetra nimborum nocte coorta
  123. inpendent atrae formidinis ora superne,
  124. cum commoliri tempestas fulmina coeptat.
  125. praeterea persaepe niger quoque per mare nimbus,
  126. ut picis e caelo demissum flumen, in undas
  127. sic cadit effertus tenebris procul et trahit atram
  128. fulminibus gravidam tempestatem atque procellis,
  129. ignibus ac ventis cum primis ipse repletus,
  130. in terra quoque ut horrescant ac tecta requirant.
  131. sic igitur supera nostrum caput esse putandumst
  132. tempestatem altam; neque enim caligine tanta
  133. obruerent terras, nisi inaedificata superne
  134. multa forent multis exempto nubila sole;
  135. nec tanto possent venientes opprimere imbri,
  136. flumina abundare ut facerent camposque natare,
  137. si non extructis foret alte nubibus aether.
  138. hic igitur ventis atque ignibus omnia plena
  139. sunt; ideo passim fremitus et fulgura fiunt.
  140. quippe etenim supra docui permulta vaporis
  141. semina habere cavas nubes et multa necessest
  142. concipere ex solis radiis ardoreque eorum.
  143. hoc ubi ventus eas idem qui cogit in unum
  144. forte locum quemvis, expressit multa vaporis
  145. semina seque simul cum eo commiscuit igni,
  146. insinuatus ibi vortex versatur in arto
  147. et calidis acuit fulmen fornacibus intus;
  148. nam duplici ratione accenditur: ipse sua cum
  149. mobilitate calescit et e contagibus ignis.
  150. inde ubi percaluit venti vis et gravis ignis
  151. impetus incessit, maturum tum quasi fulmen
  152. perscindit subito nubem ferturque coruscis
  153. omnia luminibus lustrans loca percitus ardor.
  154. quem gravis insequitur sonitus, displosa repente
  155. opprimere ut caeli videantur templa superne.
  156. inde tremor terras graviter pertemptat et altum
  157. murmura percurrunt caelum; nam tota fere tum
  158. tempestas concussa tremit fremitusque moventur.
  159. quo de concussu sequitur gravis imber et uber,
  160. omnis uti videatur in imbrem vertier aether
  161. atque ita praecipitans ad diluviem revocare;
  162. tantus discidio nubis ventique procella
  163. mittitur, ardenti sonitus cum provolat ictu.
  164. Est etiam cum vis extrinsecus incita venti
  165. incidit in validam maturo culmine nubem;
  166. quam cum perscidit, extemplo cadit igneus ille
  167. vertex, quem patrio vocitamus nomine fulmen.
  168. hoc fit idem in partis alias, quo cumque tulit vis.
  169. Fit quoque ut inter dum venti vis missa sine igni
  170. igniscat tamen in spatio longoque meatu,
  171. dum venit amittens in cursu corpora quaedam
  172. grandia, quae nequeunt pariter penetrare per auras,
  173. atque alia ex ipso conradens portat
  174. parvola, quae faciunt ignem commixta volando;
  175. non alia longe ratione ac plumbea saepe
  176. fervida fit glans in cursu, cum multa rigoris
  177. corpora dimittens ignem concepit in auris.
  178. Fit quoque ut ipsius plagae vis excitet ignem,
  179. frigida cum venti pepulit vis missa sine igni,
  180. ni mirum quia, cum vehementi perculit ictu,
  181. confluere ex ipso possunt elementa vaporis
  182. et simul ex illa quae tum res excipit ictum;
  183. ut, lapidem ferro cum caedimus, evolat ignis,
  184. nec, quod frigida vis ferrist, hoc setius illi
  185. semina concurrunt calidi fulgoris ad ictum.
  186. sic igitur quoque res accendi fulmine debet,
  187. opportuna fuit si forte et idonea flammis.
  188. nec temere omnino plane vis frigida venti
  189. esse potest, ea quae tanta vi missa supernest,
  190. quin, prius in cursu si non accenditur igni,
  191. at tepefacta tamen veniat commixta calore.
  192. Mobilitas autem fit fulminis et gravis ictus
  193. et celeri ferme percurrunt fulmina lapsu,
  194. nubibus ipsa quod omnino prius incita se vis
  195. colligit et magnum conamen sumit eundi,
  196. inde ubi non potuit nubes capere inpetis auctum,
  197. exprimitur vis atque ideo volat impete miro,
  198. ut validis quae de tormentis missa feruntur.
  199. Adde quod e parvis et levibus est elementis,
  200. nec facilest tali naturae obsistere quicquam;
  201. inter enim fugit ac penetrat per rara viarum,
  202. non igitur multis offensibus in remorando
  203. haesitat, hanc ob rem celeri volat impete labens.
  204. Deinde, quod omnino natura pondera deorsum
  205. omnia nituntur, cum plagast addita vero,
  206. mobilitas duplicatur et impetus ille gravescit,
  207. ut vehementius et citius quae cumque morantur
  208. obvia discutiat plagis itinerque sequatur.
  209. Denique quod longo venit impete, sumere debet
  210. mobilitatem etiam atque etiam, quae crescit eundo
  211. et validas auget viris et roborat ictum;
  212. nam facit ut quae sint illius semina cumque
  213. e regione locum quasi in unum cuncta ferantur,
  214. omnia coniciens in eum volventia cursum.
  215. Forsitan ex ipso veniens trahat quaedam
  216. corpora, quae plagis incendunt mobilitatem.
  217. incolumisque venit per res atque integra transit
  218. multa, foraminibus liquidus quia transviat ignis.
  219. multaque perfringit, cum corpora fulminis ipsa
  220. corporibus rerum inciderunt, qua texta tenentur.
  221. dissoluit porro facile aes aurumque repente
  222. conferve facit, e parvis quia facta minute
  223. corporibus vis est et levibus ex elementis,
  224. quae facile insinuantur et insinuata repente
  225. dissoluont nodos omnis et vincla relaxant.
  226. Autumnoque magis stellis fulgentibus alta
  227. concutitur caeli domus undique totaque tellus,
  228. et cum tempora se veris florentia pandunt.
  229. frigore enim desunt ignes ventique calore
  230. deficiunt neque sunt tam denso corpore nubes.
  231. interutrasque igitur cum caeli tempora constant,
  232. tum variae causae concurrunt fulminis omnes.
  233. nam fretus ipse anni permiscet frigus ad aestum.
  234. quorum utrumque opus est fabricanda ad fulmina nubi,
  235. ut discordia sit rerum magnoque tumultu
  236. ignibus et ventis furibundus fluctuet .
  237. prima caloris enim pars est postrema rigoris;
  238. tempus id est vernum; quare pugnare necessest
  239. dissimilis res inter se turbareque mixtas.
  240. et calor extremus primo cum frigore mixtus
  241. volvitur, autumni quod fertur nomine tempus,
  242. hic quoque confligunt hiemes aestatibus acres.
  243. propterea freta sunt haec anni nominitanda,
  244. nec mirumst, in eo si tempore plurima fiunt
  245. fulmina tempestasque cietur turbida caelo,
  246. ancipiti quoniam bello turbatur utrimque,
  247. hinc flammis, illinc ventis umoreque mixto.
  248. Hoc est igniferi naturam fulminis ipsam
  249. perspicere et qua vi faciat rem quamque videre,
  250. non Tyrrhena retro volventem carmina frustra
  251. indicia occultae divum perquirere mentis,
  252. unde volans ignis pervenerit aut in utram se
  253. verterit hinc partim, quo pacto per loca saepta
  254. insinuarit, et hinc dominatus ut extulerit se,
  255. quidve nocere queat de caelo fulminis ictus.
  256. quod si Iuppiter atque alii fulgentia divi
  257. terrifico quatiunt sonitu caelestia templa
  258. et iaciunt ignem quo cuiquest cumque voluntas,
  259. cur quibus incautum scelus aversabile cumquest
  260. non faciunt icti flammas ut fulguris halent
  261. pectore perfixo, documen mortalibus acre,
  262. et potius nulla sibi turpi conscius in re
  263. volvitur in flammis innoxius inque peditur
  264. turbine caelesti subito correptus et igni?
  265. cur etiam loca sola petunt frustraque laborant?
  266. an tum bracchia consuescunt firmantque lacertos?
  267. in terraque patris cur telum perpetiuntur
  268. optundi? cur ipse sinit neque parcit in hostis?
  269. denique cur numquam caelo iacit undique puro
  270. Iuppiter in terras fulmen sonitusque profundit?
  271. an simul ac nubes successere, ipse in eas tum
  272. descendit, prope ut hinc teli determinet ictus?
  273. in mare qua porro mittit ratione? quid undas
  274. arguit et liquidam molem camposque natantis?
  275. praeterea si vult caveamus fulminis ictum,
  276. cur dubitat facere ut possimus cernere missum?
  277. si nec opinantis autem volt opprimere igni,
  278. cur tonat ex illa parte, ut vitare queamus,
  279. cur tenebras ante et fremitus et murmura concit?
  280. et simul in multas partis qui credere possis
  281. mittere? an hoc ausis numquam contendere factum,
  282. ut fierent ictus uno sub tempore plures?
  283. at saepest numero factum fierique necessest,
  284. ut pluere in multis regionibus et cadere imbris,
  285. fulmina sic uno fieri sub tempore multa.
  286. postremo cur sancta deum delubra suasque
  287. discutit infesto praeclaras fulmine sedes
  288. et bene facta deum frangit simulacra suisque
  289. demit imaginibus violento volnere honorem?
  290. altaque cur plerumque petit loca plurimaque eius
  291. montibus in summis vestigia cernimus ignis?
  292. Quod super est, facilest ex his cognoscere rebus,
  293. presteras Graii quos ab re nominitarunt,
  294. in mare qua missi veniant ratione superne.
  295. nam fit ut inter dum tam quam demissa columna
  296. in mare de caelo descendat, quam freta circum
  297. fervescunt graviter spirantibus incita flabris,
  298. et quae cumque in eo tum sint deprensa tumultu
  299. navigia in summum veniant vexata periclum.
  300. hoc fit ubi inter dum non quit vis incita venti
  301. rumpere quam coepit nubem, sed deprimit, ut sit
  302. in mare de caelo tam quam demissa columna,
  303. paulatim, quasi quid pugno bracchique superne
  304. coniectu trudatur et extendatur in undas;
  305. quam cum discidit, hinc prorumpitur in mare venti
  306. vis et fervorem mirum concinnat in undis;
  307. versabundus enim turbo descendit et illam
  308. deducit pariter lento cum corpore nubem;
  309. quam simul ac gravidam detrusit ad aequora ponti,
  310. ille in aquam subito totum se inmittit et omne
  311. excitat ingenti sonitu mare fervere cogens.
  312. Fit quoque ut involvat venti se nubibus ipse
  313. vertex conradens ex semina nubis
  314. et quasi demissum caelo prestera imitetur;
  315. hic ubi se in terras demisit dissoluitque,
  316. turbinis immanem vim provomit atque procellae.
  317. sed quia fit raro omnino montisque necessest
  318. officere in terris, apparet crebrius idem
  319. prospectu maris in magno caeloque patenti.
  320. Nubila concrescunt, ubi corpora multa volando
  321. hoc super in caeli spatio coiere repente
  322. asperiora, modis quae possint indupedita
  323. exiguis tamen inter se compressa teneri.
  324. haec faciunt primum parvas consistere nubes;
  325. inde ea comprendunt inter se conque gregantur
  326. et coniungendo crescunt ventisque feruntur
  327. usque adeo donec tempestas saeva coortast.
  328. Fit quoque uti montis vicina cacumina caelo
  329. quam sint quoque magis, tanto magis edita fument
  330. adsidue fulvae nubis caligine crassa
  331. propterea quia, cum consistunt nubila primum,
  332. ante videre oculi quam possint tenvia, venti
  333. portantes cogunt ad summa cacumina montis;
  334. hic demum fit uti turba maiore coorta
  335. et condensa queant apparere et simul ipso
  336. vertice de montis videantur surgere in aethram.
  337. nam loca declarat sursum ventosa patere
  338. res ipsa et sensus, montis cum ascendimus altos.
  339. Praeterea permulta mari quoque tollere toto
  340. corpora naturam declarant litore vestis
  341. suspensae, cum concipiunt umoris adhaesum.
  342. quo magis ad nubis augendas multa videntur
  343. posse quoque e salso consurgere momine ponti;
  344. nam ratio consanguineast umoribus omnis.
  345. Praeterea fluviis ex omnibus et simul ipsa
  346. surgere de terra nebulas aestumque videmus,
  347. quae vel ut halitus hinc ita sursum expressa feruntur
  348. suffunduntque sua caelum caligine et altas
  349. sufficiunt nubis paulatim conveniundo;
  350. urget enim quoque signiferi super aetheris aestus
  351. et quasi densendo subtexit caerula nimbis.
  352. Fit quoque ut hunc veniant in caelum extrinsecus illa
  353. corpora quae faciunt nubis nimbosque volantis;
  354. innumerabilem enim numerum summamque profundi
  355. esse infinitam docui, quantaque volarent
  356. corpora mobilitate ostendi quamque repente
  357. immemorabile per spatium transire solerent.
  358. haut igitur mirumst, si parvo tempore saepe
  359. tam magnis ventis tempestas atque tenebrae
  360. coperiant maria ac terras inpensa superne,
  361. undique quandoquidem per caulas aetheris omnis
  362. et quasi per magni circum spiracula mundi
  363. exitus introitusque elementis redditus extat.
  364. Nunc age, quo pacto pluvius concrescat in altis
  365. nubibus umor et in terras demissus ut imber
  366. decidat, expediam. primum iam semina aquai
  367. multa simul vincam consurgere nubibus ipsis
  368. omnibus ex rebus pariterque ita crescere utrumque
  369. et nubis et aquam, quae cumque in nubibus extat,
  370. ut pariter nobis corpus cum sanguine crescit,
  371. sudor item atque umor qui cumque est denique membris.
  372. concipiunt etiam multum quoque saepe marinum
  373. umorem, vel uti pendentia vellera lanae,
  374. cum supera magnum mare venti nubila portant.
  375. consimili ratione ex omnibus amnibus umor
  376. tollitur in nubis. quo cum bene semina aquarum
  377. multa modis multis convenere undique adaucta,
  378. confertae nubes umorem mittere certant
  379. dupliciter; nam vis venti contrudit et ipsa
  380. copia nimborum turba maiore coacta
  381. urget et e supero premit ac facit effluere imbris.
  382. praeterea cum rarescunt quoque nubila ventis
  383. aut dissolvuntur solis super icta calore,
  384. mittunt umorem pluvium stillantque, quasi igni
  385. cera super calido tabescens multa liquescat.