De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. conpressae nares, nasi primoris acumen
  2. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  3. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  4. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  5. octavoque fere candenti lumine solis
  6. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  7. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  8. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  9. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  10. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  11. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  12. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  13. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  14. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  15. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  16. et graviter partim metuentes limina leti
  17. vivebant ferro privati parte virili,
  18. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  19. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  20. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  21. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  22. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  23. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  24. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  25. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  26. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  27. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  28. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  29. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  30. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  31. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  32. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  33. incomitata rapi certabant funera vasta
  34. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  35. nam quod ali dederat vitalis auras
  36. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  37. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  38. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  39. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  40. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  41. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  42. funera respectans animam amittebat ibidem.
  43. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  44. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  45. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  46. idque vel in primis cumulabat funere funus
  47. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  48. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  49. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  50. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  51. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  52. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  53. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  54. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  55. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  56. et robustus item curvi moderator aratri
  57. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  58. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  59. exanimis pueris super exanimata parentum
  60. corpora non numquam posses retroque videre
  61. matribus et patribus natos super edere vitam.
  62. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  63. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  64. copia conveniens ex omni morbida parte.
  65. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  66. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  67. multa siti prostrata viam per proque voluta
  68. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  69. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  70. multaque per populi passim loca prompta viasque
  71. languida semanimo cum corpore membra videres
  72. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  73. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  74. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  75. omnia denique sancta deum delubra replerat
  76. corporibus mors exanimis onerataque passim
  77. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  78. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  79. nec iam religio divom nec numina magni
  80. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  81. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  82. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  83. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  84. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.
  85. multaque res subita et paupertas horrida suasit;
  86. namque suos consanguineos aliena rogorum
  87. insuper extructa ingenti clamore locabant
  88. subdebantque faces, multo cum sanguine saepe
  89. rixantes, potius quam corpora desererentur,
  90. inque aliis alium populum sepelire suorum
  91. certantes; lacrimis lassi luctuque redibant;
  92. inde bonam partem in lectum maerore dabantur;
  93. nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus
  94. nec mors nec luctus temptaret tempore tali.