De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. multi praecipites nymphis putealibus alte
  2. inciderunt ipso venientes ore patente:
  3. insedabiliter sitis arida corpora mersans
  4. aequabat multum parvis umoribus imbrem.
  5. nec requies erat ulla mali: defessa iacebant
  6. corpora. mussabat tacito medicina timore,
  7. quippe patentia cum totiens ardentia morbis
  8. lumina versarent oculorum expertia somno.
  9. multaque praeterea mortis tum signa dabantur:
  10. perturbata animi mens in maerore metuque,
  11. triste supercilium, furiosus voltus et acer,
  12. sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,
  13. creber spiritus aut ingens raroque coortus,
  14. sudorisque madens per collum splendidus umor,
  15. tenvia sputa minuta, croci contacta colore
  16. salsaque per fauces rauca vix edita tussi.
  17. in manibus vero nervi trahere et tremere artus
  18. a pedibusque minutatim succedere frigus
  19. non dubitabat. item ad supremum denique tempus
  20. conpressae nares, nasi primoris acumen
  21. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  22. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  23. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  24. octavoque fere candenti lumine solis
  25. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  26. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  27. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  28. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  29. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  30. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  31. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  32. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  33. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  34. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  35. et graviter partim metuentes limina leti
  36. vivebant ferro privati parte virili,
  37. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  38. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  39. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  40. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  41. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  42. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  43. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  44. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  45. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  46. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  47. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  48. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  49. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  50. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  51. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  52. incomitata rapi certabant funera vasta
  53. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  54. nam quod ali dederat vitalis auras
  55. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  56. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  57. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  58. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  59. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  60. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  61. funera respectans animam amittebat ibidem.
  62. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  63. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  64. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  65. idque vel in primis cumulabat funere funus
  66. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  67. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  68. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  69. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  70. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  71. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  72. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  73. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  74. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  75. et robustus item curvi moderator aratri
  76. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  77. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  78. exanimis pueris super exanimata parentum
  79. corpora non numquam posses retroque videre
  80. matribus et patribus natos super edere vitam.
  81. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  82. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  83. copia conveniens ex omni morbida parte.
  84. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  85. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  86. multa siti prostrata viam per proque voluta
  87. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  88. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  89. multaque per populi passim loca prompta viasque
  90. languida semanimo cum corpore membra videres
  91. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  92. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  93. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  94. omnia denique sancta deum delubra replerat
  95. corporibus mors exanimis onerataque passim
  96. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  97. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  98. nec iam religio divom nec numina magni
  99. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  100. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  101. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  102. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  103. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.
  104. multaque res subita et paupertas horrida suasit;
  105. namque suos consanguineos aliena rogorum
  106. insuper extructa ingenti clamore locabant
  107. subdebantque faces, multo cum sanguine saepe
  108. rixantes, potius quam corpora desererentur,
  109. inque aliis alium populum sepelire suorum
  110. certantes; lacrimis lassi luctuque redibant;
  111. inde bonam partem in lectum maerore dabantur;
  112. nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus
  113. nec mors nec luctus temptaret tempore tali.