De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. languebat corpus leti iam limine in ipso.
  2. intolerabilibusque malis erat anxius angor
  3. adsidue comes et gemitu commixta querella,
  4. singultusque frequens noctem per saepe diemque
  5. corripere adsidue nervos et membra coactans
  6. dissoluebat eos, defessos ante, fatigans.
  7. nec nimio cuiquam posses ardore tueri
  8. corporis in summo summam fervescere partem,
  9. sed potius tepidum manibus proponere tactum
  10. et simul ulceribus quasi inustis omne rubere
  11. corpus, ut est per membra sacer dum diditur ignis.
  12. intima pars hominum vero flagrabat ad ossa,
  13. flagrabat stomacho flamma ut fornacibus intus.
  14. nil adeo posses cuiquam leve tenveque membris
  15. vertere in utilitatem, at ventum et frigora semper.
  16. in fluvios partim gelidos ardentia morbo
  17. membra dabant nudum iacientes corpus in undas.
  18. multi praecipites nymphis putealibus alte
  19. inciderunt ipso venientes ore patente:
  20. insedabiliter sitis arida corpora mersans
  21. aequabat multum parvis umoribus imbrem.
  22. nec requies erat ulla mali: defessa iacebant
  23. corpora. mussabat tacito medicina timore,
  24. quippe patentia cum totiens ardentia morbis
  25. lumina versarent oculorum expertia somno.
  26. multaque praeterea mortis tum signa dabantur:
  27. perturbata animi mens in maerore metuque,
  28. triste supercilium, furiosus voltus et acer,
  29. sollicitae porro plenaeque sonoribus aures,
  30. creber spiritus aut ingens raroque coortus,
  31. sudorisque madens per collum splendidus umor,
  32. tenvia sputa minuta, croci contacta colore
  33. salsaque per fauces rauca vix edita tussi.
  34. in manibus vero nervi trahere et tremere artus
  35. a pedibusque minutatim succedere frigus
  36. non dubitabat. item ad supremum denique tempus
  37. conpressae nares, nasi primoris acumen
  38. tenve, cavati oculi, cava tempora, frigida pellis
  39. duraque in ore, iacens rictu, frons tenta manebat.
  40. nec nimio rigida post artus morte iacebant.
  41. octavoque fere candenti lumine solis
  42. aut etiam nona reddebant lampade vitam.
  43. quorum siquis, ut est, vitarat funera leti,
  44. ulceribus taetris et nigra proluvie alvi
  45. posterius tamen hunc tabes letumque manebat,
  46. aut etiam multus capitis cum saepe dolore
  47. corruptus sanguis expletis naribus ibat.
  48. huc hominis totae vires corpusque fluebat.
  49. profluvium porro qui taetri sanguinis acre
  50. exierat, tamen in nervos huic morbus et artus
  51. ibat et in partis genitalis corporis ipsas.
  52. et graviter partim metuentes limina leti
  53. vivebant ferro privati parte virili,
  54. et manibus sine non nulli pedibusque manebant
  55. in vita tamen et perdebant lumina partim.
  56. usque adeo mortis metus iis incesserat acer.
  57. atque etiam quosdam cepere oblivia rerum
  58. cunctarum, neque se possent cognoscere ut ipsi.
  59. multaque humi cum inhumata iacerent corpora supra
  60. corporibus, tamen alituum genus atque ferarum
  61. aut procul absiliebat, ut acrem exiret odorem,
  62. aut, ubi gustarat, languebat morte propinqua.
  63. nec tamen omnino temere illis solibus ulla
  64. comparebat avis, nec tristia saecla ferarum
  65. exibant silvis. languebant pleraque morbo
  66. et moriebantur. cum primis fida canum vis
  67. strata viis animam ponebat in omnibus aegre;
  68. extorquebat enim vitam vis morbida membris.
  69. incomitata rapi certabant funera vasta
  70. nec ratio remedii communis certa dabatur;
  71. nam quod ali dederat vitalis auras
  72. volvere in ore licere et caeli templa tueri,
  73. hoc aliis erat exitio letumque parabat.
  74. Illud in his rebus miserandum magnopere unum
  75. aerumnabile erat, quod ubi se quisque videbat
  76. implicitum morbo, morti damnatus ut esset,
  77. deficiens animo maesto cum corde iacebat,
  78. funera respectans animam amittebat ibidem.
  79. quippe etenim nullo cessabant tempore apisci
  80. ex aliis alios avidi contagia morbi,
  81. lanigeras tam quam pecudes et bucera saecla,
  82. idque vel in primis cumulabat funere funus
  83. nam qui cumque suos fugitabant visere ad aegros,
  84. vitai nimium cupidos mortisque timentis
  85. poenibat paulo post turpi morte malaque,
  86. desertos, opis expertis, incuria mactans.
  87. qui fuerant autem praesto, contagibus ibant
  88. atque labore, pudor quem tum cogebat obire
  89. blandaque lassorum vox mixta voce querellae.
  90. optimus hoc leti genus ergo quisque subibat.
  91. Praeterea iam pastor et armentarius omnis
  92. et robustus item curvi moderator aratri
  93. languebat, penitusque casa contrusa iacebant
  94. corpora paupertate et morbo dedita morti.
  95. exanimis pueris super exanimata parentum
  96. corpora non numquam posses retroque videre
  97. matribus et patribus natos super edere vitam.
  98. nec minimam partem ex agris maeror is in urbem
  99. confluxit, languens quem contulit agricolarum
  100. copia conveniens ex omni morbida parte.
  101. omnia conplebant loca tectaque quo magis aestu,
  102. confertos ita acervatim mors accumulabat.
  103. multa siti prostrata viam per proque voluta
  104. corpora silanos ad aquarum strata iacebant
  105. interclusa anima nimia ab dulcedine aquarum,
  106. multaque per populi passim loca prompta viasque
  107. languida semanimo cum corpore membra videres
  108. horrida paedore et pannis cooperta perire,
  109. corporis inluvie, pelli super ossibus una,
  110. ulceribus taetris prope iam sordeque sepulta.
  111. omnia denique sancta deum delubra replerat
  112. corporibus mors exanimis onerataque passim
  113. cuncta cadaveribus caelestum templa manebant,
  114. hospitibus loca quae complerant aedituentes.
  115. nec iam religio divom nec numina magni
  116. pendebantur enim: praesens dolor exsuperabat.
  117. nec mos ille sepulturae remanebat in urbe,
  118. quo prius hic populus semper consuerat humari;
  119. perturbatus enim totus trepidabat et unus
  120. quisque suum pro re cognatum maestus humabat.
  121. multaque res subita et paupertas horrida suasit;
  122. namque suos consanguineos aliena rogorum
  123. insuper extructa ingenti clamore locabant
  124. subdebantque faces, multo cum sanguine saepe
  125. rixantes, potius quam corpora desererentur,
  126. inque aliis alium populum sepelire suorum
  127. certantes; lacrimis lassi luctuque redibant;
  128. inde bonam partem in lectum maerore dabantur;
  129. nec poterat quisquam reperiri, quem neque morbus
  130. nec mors nec luctus temptaret tempore tali.