De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. corpora si nequeunt e ferro plura coorta
  2. in vacuum ferri, quin anulus ipse sequatur;
  3. quod facit et sequitur, donec pervenit ad ipsum
  4. iam lapidem caecisque in eo compagibus haesit.
  5. hoc fit idem cunctas in partis; unde vace fit
  6. cumque locus, sive e transverso sive superne,
  7. corpora continuo in vacuum vicina feruntur;
  8. quippe agitantur enim plagis aliunde nec ipsa
  9. sponte sua sursum possunt consurgere in auras.
  10. huc accedit item, quare queat id magis esse,
  11. haec quoque res adiumento motuque iuvatur,
  12. quod, simul a fronte est anelli rarior
  13. factus inanitusque locus magis ac vacuatus,
  14. continuo fit uti qui post est cumque locatus
  15. a tergo quasi provehat atque propellat.
  16. semper enim circum positus res verberat ;
  17. sed tali fit uti propellat tempore ferrum,
  18. parte quod ex una spatium vacat et capit in se.
  19. hic, tibi quem memoro, per crebra foramina ferri
  20. parvas ad partis subtiliter insinuatus
  21. trudit et inpellit, quasi navem velaque ventus.
  22. denique res omnes debent in corpore habere
  23. , quandoquidem raro sunt corpore et
  24. omnibus est rebus circum datus adpositusque.
  25. hic igitur, penitus qui in ferrost abditus ,
  26. sollicito motu semper iactatur eoque
  27. verberat anellum dubio procul et ciet intus,
  28. scilicet illo eodem fertur, quo praecipitavit
  29. iam semel et partem in vacuam conamina sumpsit.
  30. Fit quoque ut a lapide hoc ferri natura recedat
  31. inter dum, fugere atque sequi consueta vicissim.
  32. exultare etiam Samothracia ferrea vidi
  33. et ramenta simul ferri furere intus ahenis
  34. in scaphiis, lapis hic Magnes cum subditus esset;
  35. usque adeo fugere a saxo gestire videtur.
  36. aere interposito discordia tanta creatur
  37. propterea quia ni mirum prius aestus ubi aeris
  38. praecepit ferrique vias possedit apertas,
  39. posterior lapidis venit aestus et omnia plena
  40. invenit in ferro neque habet qua tranet ut ante;
  41. cogitur offensare igitur pulsareque fluctu
  42. ferrea texta suo; quo pacto respuit ab se
  43. atque per aes agitat, sine eo quod saepe resorbet.
  44. Illud in his rebus mirari mitte, quod aestus
  45. non valet e lapide hoc alias impellere item res.
  46. pondere enim fretae partim stant, quod genus aurum;
  47. at partim raro quia sunt cum corpore, ut aestus
  48. pervolet intactus, nequeunt inpellier usquam,
  49. lignea materies in quo genere esse videtur.
  50. interutrasque igitur ferri natura locata
  51. aeris ubi accepit quaedam corpuscula, tum fit,
  52. inpellant ut eo Magnesia flumine saxa.
  53. nec tamen haec ita sunt aliarum rerum aliena,
  54. ut mihi multa parum genere ex hoc suppeditentur,
  55. quae memorare queam inter se singlariter apta.
  56. saxa vides primum sola colescere calce.
  57. glutine materies taurino iungitur una,
  58. ut vitio venae tabularum saepius hiscant
  59. quam laxare queant compages taurea vincla.
  60. vitigeni latices aquai fontibus audent
  61. misceri, cum pix nequeat gravis et leve olivom.
  62. purpureusque colos conchyli iungitur uno
  63. corpore cum lanae, dirimi qui non queat usquam,
  64. non si Neptuni fluctu renovare operam des,
  65. non mare si totum velit eluere omnibus undis.
  66. denique res auro non aurum copulat una,
  67. aerique aes plumbo fit uti iungatur ab albo?
  68. cetera iam quam multa licet reperire! quid ergo?
  69. nec tibi tam longis opus est ambagibus usquam
  70. nec me tam multam hic operam consumere par est,
  71. sed breviter paucis praestat comprendere multa.
  72. quorum ita texturae ceciderunt mutua contra,
  73. ut cava conveniant plenis haec illius illa
  74. huiusque inter se, iunctura haec optima constat.
  75. est etiam, quasi ut anellis hamisque plicata
  76. inter se quaedam possint coplata teneri;
  77. quod magis in lapide hoc fieri ferroque videtur.
  78. Nunc ratio quae sit morbis aut unde repente
  79. mortiferam possit cladem conflare coorta
  80. morbida vis hominum generi pecudumque catervis,
  81. expediam, primum multarum semina rerum
  82. esse supra docui quae sint vitalia nobis,
  83. et contra quae sint morbo mortique necessest
  84. multa volare; ea cum casu sunt forte coorta
  85. et perturbarunt caelum, fit morbidus .
  86. atque ea vis omnis morborum pestilitasque
  87. aut extrinsecus ut nubes nebulaeque superne
  88. per caelum veniunt aut ipsa saepe coorta
  89. de terra surgunt, ubi putorem umida nactast
  90. intempestivis pluviisque et solibus icta.
  91. nonne vides etiam caeli novitate et aquarum
  92. temptari procul a patria qui cumque domoque
  93. adveniunt ideo quia longe discrepitant res?
  94. nam quid Brittannis caelum differre putamus,
  95. et quod in Aegypto est, qua mundi claudicat axis,
  96. quidve quod in Ponto est differre et Gadibus atque
  97. usque ad nigra virum percocto saecla colore?
  98. quae cum quattuor inter se diversa videmus
  99. quattuor a ventis et caeli partibus esse,
  100. tum color et facies hominum distare videntur
  101. largiter et morbi generatim saecla tenere.
  102. est elephas morbus qui propter flumina Nili
  103. gignitur Aegypto in media neque praeterea usquam.
  104. Atthide temptantur gressus oculique in Achaeis
  105. finibus. inde aliis alius locus est inimicus
  106. partibus ac membris; varius concinnat id .
  107. proinde ubi se caelum, quod nobis forte alienum,
  108. commovet atque inimicus serpere coepit,
  109. ut nebula ac nubes paulatim repit et omne
  110. qua graditur conturbat et immutare coactat,
  111. fit quoque ut, in nostrum cum venit denique caelum,
  112. corrumpat reddatque sui simile atque alienum.
  113. haec igitur subito clades nova pestilitasque
  114. aut in aquas cadit aut fruges persidit in ipsas
  115. aut alios hominum pastus pecudumque cibatus,
  116. aut etiam suspensa manet vis in ipso
  117. et, cum spirantes mixtas hinc ducimus auras,
  118. illa quoque in corpus pariter sorbere necessest.
  119. consimili ratione venit bubus quoque saepe
  120. pestilitas et iam pigris balantibus aegror.
  121. nec refert utrum nos in loca deveniamus
  122. nobis adversa et caeli mutemus amictum,
  123. an caelum nobis ultro natura corumptum
  124. deferat aut aliquid quo non consuevimus uti,
  125. quod nos adventu possit temptare recenti.
  126. Haec ratio quondam morborum et mortifer aestus
  127. finibus in Cecropis funestos reddidit agros
  128. vastavitque vias, exhausit civibus urbem.
  129. nam penitus veniens Aegypti finibus ortus,
  130. permensus multum camposque natantis,
  131. incubuit tandem populo Pandionis omni.
  132. inde catervatim morbo mortique dabantur.
  133. principio caput incensum fervore gerebant
  134. et duplicis oculos suffusa luce rubentes.
  135. sudabant etiam fauces intrinsecus atrae
  136. sanguine et ulceribus vocis via saepta coibat
  137. atque animi interpres manabat lingua cruore