De Rerum Natura
Lucretius
-
- Terraque ut in media mundi regione quiescat,
- evanescere paulatim et decrescere pondus
- convenit atque aliam naturam supter habere
- ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam
- partibus mundi, quibus insita vivit.
- propterea non est oneri neque deprimit auras,
- ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra
- nec caput est oneri collo nec denique totum
- corporis in pedibus pondus sentimus inesse;
- at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis
- pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.
- usque adeo magni refert quid quaeque queat res.
- sic igitur tellus non est aliena repente
- allata atque auris aliunde obiecta alienis,
- sed pariter prima concepta ab origine mundi
- certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.
- Praeterea grandi tonitru concussa repente
- terra supra quae se sunt concutit omnia motu;
- quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset
- partibus mundi caeloque revincta;
- nam communibus inter se radicibus haerent
- ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.
- Nonne vides etiam quam magno pondere nobis
- sustineat corpus tenuissima vis animai,
- propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?
- Denique iam saltu pernici tollere corpus
- quid potis est nisi vis animae, quae membra gubernat?
- iamne vides quantum tenuis natura valere
- possit, ubi est coniuncta gravi cum corpore, ut
- coniunctus terris et nobis est animi vis?
- Nec nimio solis maior rota nec minor ardor
- esse potest, nostris quam sensibus esse videtur.
- nam quibus e spatiis cumque ignes lumina possunt
- adiicere et calidum membris adflare vaporem,
- nil magnis intervallis de corpore libant
- flammarum, nihil ad speciem est contractior ignis.
- proinde, calor quoniam solis lumenque profusum
- perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent,
- forma quoque hinc solis debet filumque videri,
- nil adeo ut possis plus aut minus addere vere.
- perveniunt nostros ad sensus et loca fulgent
- lunaque sive notho fertur loca lumine lustrans,
- sive suam proprio iactat de corpore lucem,
- quidquid id est, nihilo fertur maiore figura
- quam, nostris oculis qua cernimus, esse videtur.
- nam prius omnia, quae longe semota tuemur
- per multum, specie confusa videntur
- quam minui filum. quapropter luna necesse est,
- quandoquidem claram speciem certamque figuram
- praebet, ut est oris extremis cumque notata,
- quanta quoquest, tanta hinc nobis videatur in alto.
- postremo quos cumque vides hinc aetheris ignes,
- scire licet perquam pauxillo posse minores
- esse vel exigua maioris parte brevique.
- quandoquidem quos cumque in terris cernimus ignes,
- dum tremor et clarus dum cernitur ardor eorum,
- perparvom quiddam inter dum mutare videntur
- alteram utram in partem filum, quo longius absunt.
- Illud item non est mirandum, qua ratione
- tantulus ille queat tantum sol mittere lumen,
- quod maria ac terras omnis caelumque rigando
- compleat et calido perfundat cuncta vapore.
- quanta quoquest tanta hinc nobis videatur in alto
- nam licet hinc mundi patefactum totius unum
- largifluum fontem scatere atque erumpere lumen,
- ex omni mundo quia sic elementa vaporis
- undique conveniunt et sic coniectus eorum
- confluit, ex uno capite hic ut profluat ardor.
- nonne vides etiam quam late parvus aquai
- prata riget fons inter dum campisque redundet?
- est etiam quoque uti non magno solis ab igni
- percipiat calidis fervoribus ardor,
- opportunus ita est si forte et idoneus ,
- ut queat accendi parvis ardoribus ictus;
- quod genus inter dum segetes stipulamque videmus
- accidere ex una scintilla incendia passim.
- forsitan et rosea sol alte lampade lucens
- possideat multum caecis fervoribus ignem
- circum se, nullo qui sit fulgore notatus,
- aestifer ut tantum radiorum exaugeat ictum.
- Nec ratio solis simplex et recta patescit,
- quo pacto aestivis e partibus aegocerotis
- brumalis adeat flexus atque inde revertens
- canceris ut vertat metas ad solstitialis,
- lunaque mensibus id spatium videatur obire,
- annua sol in quo consumit tempora cursu.
- non, inquam, simplex his rebus reddita causast.
- nam fieri vel cum primis id posse videtur,
- Democriti quod sancta viri sententia ponit,
- quanto quaeque magis sint terram sidera propter,
- tanto posse minus cum caeli turbine ferri;
- evanescere enim rapidas illius et acris
- imminui supter viris, ideoque relinqui
- paulatim solem cum posterioribus signis,
- inferior multo quod sit quam fervida signa.
- et magis hoc lunam: quanto demissior eius
- cursus abest procul a caelo terrisque propinquat,
- tanto posse minus cum signis tendere cursum.
- flaccidiore etiam quanto iam turbine fertur
- inferior quam sol, tanto magis omnia signa
- hanc adipiscuntur circum praeterque feruntur.
- propterea fit ut haec ad signum quodque reverti
- mobilius videatur, ad hanc quia signa revisunt.
- fit quoque ut e mundi transversis partibus
- alternis certo fluere alter tempore possit,
- qui queat aestivis solem detrudere signis
- brumalis usque ad flexus gelidumque rigorem,
- et qui reiciat gelidis a frigoris umbris
- aestiferas usque in partis et fervida signa.
- et ratione pari lunam stellasque putandumst,
- quae volvunt magnos in magnis orbibus annos,
- posse alternis e partibus ire.
- nonne vides etiam diversis nubila ventis
- diversas ire in partis inferna supernis?
- qui minus illa queant per magnos aetheris orbis
- aestibus inter se diversis sidera ferri?
- At nox obruit ingenti caligine terras,
- aut ubi de longo cursu sol ultima caeli
- impulit atque suos efflavit languidus ignis
- concussos itere et labefactos multo,
- aut quia sub terras cursum convortere cogit
- vis eadem, supra quae terras pertulit orbem.
- Tempore item certo roseam Matuta per oras
- aetheris auroram differt et lumina pandit,
- aut quia sol idem, sub terras ille revertens,
- anticipat caelum radiis accendere temptans,
- aut quia conveniunt ignes et semina multa
- confluere ardoris consuerunt tempore certo,
- quae faciunt solis nova semper lumina gigni;
- quod genus Idaeis fama est e montibus altis
- dispersos ignis orienti lumine cerni,
- inde coire globum quasi in unum et conficere orbem.
- nec tamen illud in his rebus mirabile debet
- esse, quod haec ignis tam certo tempore possint
- semina confluere et solis reparare nitorem.
- multa videmus enim, certo quae tempore fiunt
- omnibus in rebus. florescunt tempore certo
- arbusta et certo dimittunt tempore florem.
- nec minus in certo dentes cadere imperat aetas
- tempore et inpubem molli pubescere veste
- et pariter mollem malis demittere barbam.
- fulmina postremo nix imbres nubila venti
- non nimis incertis fiunt in partibus anni.
- namque ubi sic fuerunt causarum exordia prima
- atque ita res mundi cecidere ab origine prima,
- conseque quoque iam redeunt ex ordine certo.
- Crescere itemque dies licet et tabescere noctes,
- et minui luces, cum sumant augmina noctis,
- aut quia sol idem sub terras atque superne
- imparibus currens amfractibus aetheris oras
- partit et in partis non aequas dividit orbem,
- et quod ab alterutra detraxit parte, reponit
- eius in adversa tanto plus parte relatus,
- donec ad id signum caeli pervenit, ubi anni
- nodus nocturnas exaequat lucibus umbras;
- nam medio cursu flatus aquilonis et austri
- distinet aequato caelum discrimine metas
- propter signiferi posituram totius orbis,
- annua sol in quo concludit tempora serpens,
- obliquo terras et caelum lumine lustrans,
- ut ratio declarat eorum qui loca caeli
- omnia dispositis signis ornata notarunt.
- aut quia crassior est certis in partibus ,
- sub terris ideo tremulum iubar haesitat ignis
- nec penetrare potest facile atque emergere ad ortus;
- propterea noctes hiberno tempore longae
- cessant, dum veniat radiatum insigne diei.
- aut etiam, quia sic alternis partibus anni
- tardius et citius consuerunt confluere ignes,
- qui faciunt solem certa de surgere parte,