De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  2. ignis enim superare potest ubi materiai
  3. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  4. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  5. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  6. umor item quondam coepit superare coortus,
  7. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  8. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  9. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  10. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  11. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  12. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  13. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  14. nam certe neque consilio primordia rerum
  15. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  16. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  17. sed quia multa modis multis primordia rerum
  18. ex infinito iam tempore percita plagis
  19. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  20. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  21. quae cumque inter se possent congressa creare,
  22. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  23. omnigenus coetus et motus experiundo
  24. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  25. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  26. terrai maris et caeli generisque animantum.
  27. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  28. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  29. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  30. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  31. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.
  32. diffugere inde loci partes coepere paresque
  33. cum paribus iungi res et discludere mundum
  34. membraque dividere et magnas disponere partes
  35. omnigenis e principiis, discordia quorum
  36. intervalla vias conexus pondera plagas
  37. concursus motus turbabat proelia miscens
  38. propter dissimilis formas variasque figuras,
  39. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  40. nec motus inter sese dare convenientis,
  41. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  42. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,
  43. seorsus item puri secretique aetheris ignes.
  44. Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,
  45. propterea quod erant gravia et perplexa, coibant
  46. in medio atque imas capiebant omnia sedes;
  47. quae quanto magis inter se perplexa coibant,
  48. tam magis expressere ea quae mare sidera solem
  49. lunamque efficerent et magni moenia mundi;
  50. omnia enim magis haec e levibus atque rutundis
  51. seminibus multoque minoribus sunt elementis
  52. quam tellus. ideo per rara foramina terrae
  53. partibus erumpens primus se sustulit aether
  54. ignifer et multos secum levis abstulit ignis,
  55. non alia longe ratione ac saepe videmus,
  56. aurea cum primum gemmantis rore per herbas
  57. matutina rubent radiati lumina solis
  58. exhalantque lacus nebulam fluviique perennes
  59. ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;
  60. omnia quae sursum cum conciliantur, in alto
  61. corpore concreto subtexunt nubila caelum.
  62. sic igitur tum se levis ac diffusilis aether
  63. corpore concreto circum datus undique saepsit
  64. et late diffusus in omnis undique partis
  65. omnia sic avido complexu cetera saepsit.
  66. hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,
  67. interutrasque globi quorum vertuntur in auris;
  68. quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,
  69. quod neque tam fuerunt gravia ut depressa sederent,
  70. nec levia ut possent per summas labier oras,
  71. et tamen interutrasque ita sunt, ut corpora viva
  72. versent et partes ut mundi totius extent;
  73. quod genus in nobis quaedam licet in statione
  74. membra manere, tamen cum sint ea quae moveantur.
  75. his igitur rebus retractis terra repente,
  76. maxuma qua nunc se ponti plaga caerula tendit,
  77. succidit et salso suffudit gurgite fossas.
  78. inque dies quanto circum magis aetheris aestus
  79. et radii solis cogebant undique terram
  80. verberibus crebris extrema ad limina fartam
  81. in medio ut propulsa suo condensa coiret,
  82. tam magis expressus salsus de corpore sudor
  83. augebat mare manando camposque natantis,
  84. et tanto magis illa foras elapsa volabant
  85. corpora multa vaporis et altaque caeli
  86. densabant procul a terris fulgentia templa.
  87. sidebant campi, crescebant montibus altis
  88. ascensus; neque enim poterant subsidere saxa
  89. nec pariter tantundem omnes succumbere partis.
  90. Sic igitur terrae concreto corpore pondus
  91. constitit atque omnis mundi quasi limus in imum
  92. confluxit gravis et subsedit funditus ut faex;
  93. inde mare, inde , inde aether ignifer ipse
  94. corporibus liquidis sunt omnia pura relicta
  95. et leviora aliis alia, et liquidissimus aether
  96. atque levissimus super influit auras
  97. nec liquidum corpus turbantibus auris
  98. commiscet; sinit haec violentis omnia verti
  99. turbinibus, sinit incertis turbare procellis,
  100. ipse suos ignis certo fert impete labens.
  101. nam modice fluere atque uno posse aethera nisu
  102. significat Pontos, mare certo quod fluit aestu
  103. unum labendi conservans usque tenorem.
  104. Motibus astrorum nunc quae sit causa canamus.
  105. principio magnus caeli si vortitur orbis,
  106. ex utraque polum parti premere nobis
  107. dicendum est extraque tenere et claudere utrimque;
  108. inde alium supra fluere atque intendere eodem
  109. quo volvenda micant aeterni sidera mundi;
  110. aut alium supter, contra qui subvehat orbem,
  111. ut fluvios versare rotas atque austra videmus.
  112. est etiam quoque uti possit caelum omne manere
  113. in statione, tamen cum lucida signa ferantur,
  114. sive quod inclusi rapidi sunt aetheris aestus
  115. quaerentesque viam circum versantur et ignes
  116. passim per caeli volvunt summania templa,
  117. sive aliunde fluens alicunde extrinsecus
  118. versat agens ignis, sive ipsi serpere possunt,
  119. quo cuiusque cibus vocat atque invitat euntis,
  120. flammea per caelum pascentis corpora passim.
  121. nam quid in hoc mundo sit eorum ponere certum
  122. difficilest; sed quid possit fiatque per omne
  123. in variis mundis varia ratione creatis,
  124. id doceo plurisque sequor disponere causas,
  125. motibus astrorum quae possint esse per omne;
  126. e quibus una tamen sit et haec quoque causa necessest,
  127. quae vegeat motum signis; sed quae sit earum
  128. praecipere haud quaquamst pedetemptim progredientis.
  129. Terraque ut in media mundi regione quiescat,
  130. evanescere paulatim et decrescere pondus
  131. convenit atque aliam naturam supter habere
  132. ex ineunte aevo coniunctam atque uniter aptam
  133. partibus mundi, quibus insita vivit.
  134. propterea non est oneri neque deprimit auras,
  135. ut sua cuique homini nullo sunt pondere membra
  136. nec caput est oneri collo nec denique totum
  137. corporis in pedibus pondus sentimus inesse;
  138. at quae cumque foris veniunt inpostaque nobis
  139. pondera sunt laedunt, permulto saepe minora.
  140. usque adeo magni refert quid quaeque queat res.
  141. sic igitur tellus non est aliena repente
  142. allata atque auris aliunde obiecta alienis,
  143. sed pariter prima concepta ab origine mundi
  144. certaque pars eius, quasi nobis membra videntur.
  145. Praeterea grandi tonitru concussa repente
  146. terra supra quae se sunt concutit omnia motu;
  147. quod facere haut ulla posset ratione, nisi esset
  148. partibus mundi caeloque revincta;
  149. nam communibus inter se radicibus haerent
  150. ex ineunte aevo coniuncta atque uniter aucta.
  151. Nonne vides etiam quam magno pondere nobis
  152. sustineat corpus tenuissima vis animai,
  153. propterea quia tam coniuncta atque uniter apta est?
  154. Denique iam saltu pernici tollere corpus