De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. aeternis famae monimentis insita florent?
  2. verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque
  3. naturast mundi neque pridem exordia cepit.
  4. quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,
  5. nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt
  6. multa, modo organici melicos peperere sonores,
  7. denique natura haec rerum ratioque repertast
  8. nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus
  9. nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.
  10. Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,
  11. sed periise hominum torrenti saecla vapore,
  12. aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,
  13. aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces
  14. per terras amnes atque oppida coperuisse.
  15. tanto quique magis victus fateare necessest
  16. exitium quoque terrarum caelique futurum;
  17. nam cum res tantis morbis tantisque periclis
  18. temptarentur, ibi si tristior incubuisset
  19. causa, darent late cladem magnasque ruinas.
  20. nec ratione alia mortales esse videmur,
  21. inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem
  22. atque illi quos a vita natura removit.
  23. Praeterea quae cumque manent aeterna necessust
  24. aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus
  25. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  26. dissociare intus partis, ut materiai
  27. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  28. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  29. plagarum quia sunt expertia, sicut inane est,
  30. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  31. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  32. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  33. sicut summarum summa est aeterna, neque extra
  34. qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae
  35. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  36. at neque, uti docui, solido cum corpore mundi
  37. naturast, quoniam admixtumst in rebus inane,
  38. nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,
  39. ex infinito quae possint forte coorta
  40. corruere hanc rerum violento turbine summam
  41. aut aliam quamvis cladem inportare pericli,
  42. nec porro natura loci spatiumque profundi
  43. deficit, exspargi quo possint moenia mundi,
  44. aut alia quavis possunt vi pulsa perire.
  45. haut igitur leti praeclusa est ianua caelo
  46. nec soli terraeque neque altis aequoris undis,
  47. sed patet immani et vasto respectat hiatu.
  48. quare etiam nativa necessumst confiteare
  49. haec eadem; neque enim, mortali corpore quae sunt,
  50. ex infinito iam tempore adhuc potuissent
  51. inmensi validas aevi contemnere vires.
  52. Denique tantopere inter se cum maxima mundi
  53. pugnent membra, pio nequaquam concita bello,
  54. nonne vides aliquam longi certaminis ollis
  55. posse dari finem, vel cum sol et vapor omnis
  56. omnibus epotis umoribus exsuperarint?
  57. quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur;
  58. tantum suppeditant amnes ultraque minantur
  59. omnia diluviare ex alto gurgite ponti:
  60. ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti
  61. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  62. et siccare prius confidunt omnia posse
  63. quam liquor incepti possit contingere finem.
  64. tantum spirantes aequo certamine bellum
  65. magnis inter se de rebus cernere certant,
  66. cum semel interea fuerit superantior ignis
  67. et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.
  68. ignis enim superavit et ambiens multa perussit,
  69. avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum
  70. aethere raptavit toto terrasque per omnis.
  71. at pater omnipotens ira tum percitus acri
  72. magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu
  73. deturbavit equis in terram, Solque cadenti
  74. obvius aeternam succepit lampada mundi
  75. disiectosque redegit equos iunxitque trementis,
  76. inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,
  77. scilicet ut veteres Graium cecinere .
  78. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  79. ignis enim superare potest ubi materiai
  80. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  81. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  82. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  83. umor item quondam coepit superare coortus,
  84. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  85. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  86. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  87. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  88. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  89. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  90. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  91. nam certe neque consilio primordia rerum
  92. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  93. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  94. sed quia multa modis multis primordia rerum
  95. ex infinito iam tempore percita plagis
  96. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  97. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  98. quae cumque inter se possent congressa creare,
  99. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  100. omnigenus coetus et motus experiundo
  101. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  102. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  103. terrai maris et caeli generisque animantum.
  104. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  105. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  106. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  107. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  108. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.
  109. diffugere inde loci partes coepere paresque
  110. cum paribus iungi res et discludere mundum
  111. membraque dividere et magnas disponere partes
  112. omnigenis e principiis, discordia quorum
  113. intervalla vias conexus pondera plagas
  114. concursus motus turbabat proelia miscens
  115. propter dissimilis formas variasque figuras,
  116. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  117. nec motus inter sese dare convenientis,
  118. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  119. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,
  120. seorsus item puri secretique aetheris ignes.
  121. Quippe etenim primum terrai corpora quaeque,
  122. propterea quod erant gravia et perplexa, coibant
  123. in medio atque imas capiebant omnia sedes;
  124. quae quanto magis inter se perplexa coibant,
  125. tam magis expressere ea quae mare sidera solem
  126. lunamque efficerent et magni moenia mundi;
  127. omnia enim magis haec e levibus atque rutundis
  128. seminibus multoque minoribus sunt elementis
  129. quam tellus. ideo per rara foramina terrae
  130. partibus erumpens primus se sustulit aether
  131. ignifer et multos secum levis abstulit ignis,
  132. non alia longe ratione ac saepe videmus,
  133. aurea cum primum gemmantis rore per herbas
  134. matutina rubent radiati lumina solis
  135. exhalantque lacus nebulam fluviique perennes
  136. ipsaque ut inter dum tellus fumare videtur;
  137. omnia quae sursum cum conciliantur, in alto
  138. corpore concreto subtexunt nubila caelum.
  139. sic igitur tum se levis ac diffusilis aether
  140. corpore concreto circum datus undique saepsit
  141. et late diffusus in omnis undique partis
  142. omnia sic avido complexu cetera saepsit.
  143. hunc exordia sunt solis lunaeque secuta,
  144. interutrasque globi quorum vertuntur in auris;
  145. quae neque terra sibi adscivit nec maximus aether,