De Rerum Natura
Lucretius
-
- quid Nemeaeus enim nobis nunc magnus hiatus
- ille leonis obesset et horrens Arcadius sus,
- tanto opere officerent nobis Stymphala colentes?
- denique quid Cretae taurus Lernaeaque pestis
- hydra venenatis posset vallata colubris?
- quidve tripectora tergemini vis Geryonai
- et Diomedis equi spirantes naribus ignem
- Thracia Bistoniasque plagas atque Ismara propter
- aureaque Hesperidum servans fulgentia mala,
- asper, acerba tuens, immani corpore serpens
- arboris amplexus stirpes? quid denique obesset
- propter Atlanteum litus pelagique severa,
- quo neque noster adit quisquam nec barbarus audet?
- cetera de genere hoc quae sunt portenta perempta,
- si non victa forent, quid tandem viva nocerent?
- nil, ut opinor: ita ad satiatem terra ferarum
- nunc etiam scatit et trepido terrore repleta est
- per nemora ac montes magnos silvasque profundas;
- quae loca vitandi plerumque est nostra potestas.
- at nisi purgatumst pectus, quae proelia nobis
- atque pericula tumst ingratis insinuandum!
- quantae tum scindunt hominem cuppedinis acres
- sollicitum curae quantique perinde timores!
- quidve superbia spurcitia ac petulantia? quantas
- efficiunt clades! quid luxus desidiaeque?
- haec igitur qui cuncta subegerit ex animoque
- expulerit dictis, non armis, nonne decebit
- hunc hominem numero divom dignarier esse?
- cum bene praesertim multa ac divinitus ipsis
- iam mortalibus e divis dare dicta suerit
- atque omnem rerum naturam pandere dictis.
- Cuius ego ingressus vestigia dum rationes
- persequor ac doceo dictis, quo quaeque creata
- foedere sint, in eo quam sit durare necessum
- nec validas valeant aevi rescindere leges,
- quo genere in primis animi natura reperta est
- nativo primum consistere corpore creta,
- nec posse incolumem magnum durare per aevum,
- sed simulacra solere in somnis fallere mentem,
- cernere cum videamur eum quem vita reliquit,
- quod super est, nunc huc rationis detulit ordo,
- ut mihi mortali consistere corpore mundum
- nativomque simul ratio reddunda sit esse;
- et quibus ille modis congressus materiai
- fundarit terram caelum mare sidera solem
- lunaique globum; tum quae tellure animantes
- extiterint, et quae nullo sint tempore natae;
- quove modo genus humanum variante loquella
- coeperit inter se vesci per nomina rerum;
- et quibus ille modis divom metus insinuarit
- pectora, terrarum qui in orbi sancta tuetur
- fana lacus lucos aras simulacraque divom.
- praeterea solis cursus lunaeque meatus
- expediam qua vi flectat natura gubernans;
- ne forte haec inter caelum terramque reamur
- libera sponte sua cursus lustrare perennis,
- morigera ad fruges augendas atque animantis,
- neve aliqua divom volvi ratione putemus.
- nam bene qui didicere deos securum agere aevom,
- si tamen interea mirantur qua ratione
- quaeque geri possint, praesertim rebus in illis
- quae supera caput aetheriis cernuntur in oris,
- rursus in antiquas referuntur religiones
- et dominos acris adsciscunt, omnia posse
- quos miseri credunt, ignari quid queat esse,
- quid nequeat, finita potestas denique cuique
- qua nam sit ratione atque alte terminus haerens.
- Quod super est, ne te in promissis plura moremur,
- principio maria ac terras caelumque tuere;
- quorum naturam triplicem, tria corpora, Memmi,
- tris species tam dissimilis, tria talia texta,
- una dies dabit exitio, multosque per annos
- sustentata ruet moles et machina mundi.
- nec me animi fallit quam res nova miraque menti
- accidat exitium caeli terraeque futurum,
- et quam difficile id mihi sit pervincere dictis;
- ut fit ubi insolitam rem adportes auribus ante
- nec tamen hanc possis oculorum subdere visu
- nec iacere indu manus, via qua munita fidei
- proxima fert humanum in pectus templaque mentis.
- sed tamen effabor. dictis dabit ipsa fidem res
- forsitan et graviter terrarum motibus ortis
- omnia conquassari in parvo tempore cernes.
- quod procul a nobis flectat fortuna gubernans,
- et ratio potius quam res persuadeat ipsa
- succidere horrisono posse omnia victa fragore.
- Qua prius adgrediar quam de re fundere fata
- sanctius et multo certa ratione magis quam
- Pythia quae tripode a Phoebi lauroque profatur,
- multa tibi expediam doctis solacia dictis;
- religione refrenatus ne forte rearis
- terras et solem et caelum, mare sidera lunam,
- corpore divino debere aeterna manere,
- proptereaque putes ritu par esse Gigantum
- pendere eos poenas inmani pro scelere omnis,
- qui ratione sua disturbent moenia mundi
- praeclarumque velint caeli restinguere solem
- inmortalia mortali sermone notantes;
- quae procul usque adeo divino a numine distent
- inque deum numero quae sint indigna videri,
- notitiam potius praebere ut posse putentur
- quid sit vitali motu sensuque remotum.
- quippe etenim non est, cum quovis corpore ut esse
- posse animi natura putetur consiliumque.
- sicut in aethere non arbor, non aequore salso
- nubes esse queunt neque pisces vivere in arvis
- nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse,
- certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit,
- sic animi natura nequit sine corpore oriri
- sola neque a nervis et sanguine longius esse.
- quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis
- in capite aut umeris aut imis calcibus esse
- posset et innasci quavis in parte soleret,
- tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.
- quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
- dispositumque videtur ubi esse et crescere possit
- seorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
- totum posse extra corpus formamque animalem
- putribus in glebis terrarum aut solis in igni
- aut in aqua durare aut altis aetheris oris.
- haud igitur constant divino praedita sensu,
- quandoquidem nequeunt vitaliter esse animata.
- Illud item non est ut possis credere, sedes
- esse deum sanctas in mundi partibus ullis.
- tenvis enim natura deum longeque remota
- sensibus ab nostris animi vix mente videtur;
- quae quoniam manuum tactum suffugit et ictum,
- tactile nil nobis quod sit contingere debet;
- tangere enim non quit quod tangi non licet ipsum.
- quare etiam sedes quoque nostris sedibus esse
- dissimiles debent, tenues de corpore eorum;
- quae tibi posterius largo sermone probabo.
- Dicere porro hominum causa voluisse parare
- praeclaram mundi naturam proptereaque
- adlaudabile opus divom laudare decere
- aeternumque putare atque inmortale futurum,
- nec fas esse, deum quod sit ratione vetusta
- gentibus humanis fundatum perpetuo aevo,
- sollicitare suis ulla vi ex sedibus umquam
- nec verbis vexare et ab imo evertere summa,
- cetera de genere hoc adfingere et addere, Memmi,
- desiperest. quid enim inmortalibus atque beatis
- gratia nostra queat largirier emolumenti,
- ut nostra quicquam causa gerere adgrediantur?
- quidve novi potuit tanto post ante quietos
- inlicere ut cuperent vitam mutare priorem?
- nam gaudere novis rebus debere videtur
- cui veteres obsunt; sed cui nihil accidit aegri
- tempore in ante acto, cum pulchre degeret aevom,
- quid potuit novitatis amorem accendere tali?
- quidve mali fuerat nobis non esse creatis?
- an, credo, in tenebris vita ac maerore iacebat,
- donec diluxit rerum genitalis origo?
- natus enim debet qui cumque est velle manere
- in vita, donec retinebit blanda voluptas;
- qui numquam vero vitae gustavit amorem
- nec fuit in numero, quid obest non esse creatum?
- exemplum porro gignundis rebus et ipsa
- notities hominum divis unde insita primum est,
- quid vellent facere ut scirent animoque viderent,
- quove modost umquam vis cognita principiorum
- quidque inter sese permutato ordine possent.
- si non ipsa dedit speciem natura creandi?
- namque ita multa modis multis primordia rerum
- ex infinito iam tempore percita plagis
- ponderibusque suis consuerunt concita ferri
- omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
- quae cumque inter se possint congressa creare,
- ut non sit mirum, si in talis disposituras
- deciderunt quoque et in talis venere meatus,