De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. aut subiti peremunt imbris gelidaeque pruinae
  2. flabraque ventorum violento turbine vexant.
  3. praeterea genus horriferum natura ferarum
  4. humanae genti infestum terraque marique
  5. cur alit atque auget? cur anni tempora morbos
  6. adportant? quare mors inmatura vagatur?
  7. tum porro puer, ut saevis proiectus ab undis
  8. navita, nudus humi iacet infans indigus omni
  9. vitali auxilio, cum primum in luminis oras
  10. nixibus ex alvo matris natura profudit,
  11. vagituque locum lugubri complet, ut aequumst
  12. cui tantum in vita restet transire malorum.
  13. at variae crescunt pecudes armenta feraeque
  14. nec crepitacillis opus est nec cuiquam adhibendast
  15. almae nutricis blanda atque infracta loquella
  16. nec varias quaerunt vestes pro tempore caeli,
  17. denique non armis opus est, non moenibus altis,
  18. qui sua tutentur, quando omnibus omnia large
  19. tellus ipsa parit naturaque daedala rerum.
  20. Principio quoniam terrai corpus et umor
  21. aurarumque leves animae calidique vapores,
  22. e quibus haec rerum consistere summa videtur,
  23. omnia nativo ac mortali corpore constant,
  24. debet eodem omnis mundi natura putari.
  25. quippe etenim, quorum partis et membra videmus
  26. corpore nativo mortalibus esse figuris,
  27. haec eadem ferme mortalia cernimus esse
  28. et nativa simul. qua propter maxima mundi
  29. cum videam membra ac partis consumpta regigni,
  30. scire licet caeli quoque item terraeque fuisse
  31. principiale aliquod tempus clademque futuram.
  32. Illud in his rebus ne corripuisse rearis
  33. me mihi, quod terram atque ignem mortalia sumpsi
  34. esse neque umorem dubitavi aurasque perire
  35. atque eadem gigni rursusque augescere dixi.
  36. principio pars terrai non nulla, perusta
  37. solibus adsiduis, multa pulsata pedum vi,
  38. pulveris exhalat nebulam nubesque volantis,
  39. quas validi toto dispergunt venti.
  40. pars etiam glebarum ad diluviem revocatur
  41. imbribus et ripas radentia flumina rodunt.
  42. praeterea pro parte sua, quod cumque alit auget,
  43. redditur; et quoniam dubio procul esse videtur
  44. omniparens eadem rerum commune sepulcrum.
  45. ergo terra tibi libatur et aucta recrescit.
  46. Quod super est, umore novo mare flumina fontes
  47. semper abundare et latices manare perennis
  48. nil opus est verbis: magnus decursus aquarum
  49. undique declarat. sed primum quicquid aquai
  50. tollitur in summaque fit ut nihil umor abundet,
  51. partim quod validi verrentes aequora venti
  52. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  53. partim quod supter per terras diditur omnis;
  54. percolatur enim virus retroque remanat
  55. materies umoris et ad caput amnibus omnis
  56. convenit, inde super terras fluit agmine dulci
  57. qua via secta semel liquido pede detulit undas.
  58. nunc igitur dicam, qui corpore toto
  59. innumerabiliter privas mutatur in horas.
  60. semper enim, quod cumque fluit de rebus, id omne
  61. in magnum fertur mare; qui nisi contra
  62. corpora retribuat rebus recreetque fluentis,
  63. omnia iam resoluta forent et in versa.
  64. haut igitur cessat gigni de rebus et in res
  65. reccidere, adsidue quoniam fluere omnia constat.
  66. Largus item liquidi fons luminis, aetherius sol,
  67. inrigat adsidue caelum candore recenti
  68. suppeditatque novo confestim lumine lumen.
  69. nam primum quicquid fulgoris disperit ei,
  70. quo cumque accidit. id licet hinc cognoscere possis,
  71. quod simul ac primum nubes succedere soli
  72. coepere et radios inter quasi rumpere lucis,
  73. extemplo inferior pars horum disperit omnis
  74. terraque inumbratur qua nimbi cumque feruntur;
  75. ut noscas splendore novo res semper egere
  76. et primum iactum fulgoris quemque perire
  77. nec ratione alia res posse in sole videri,
  78. perpetuo ni suppeditet lucis caput ipsum.
  79. quin etiam nocturna tibi, terrestria quae sunt,
  80. lumina, pendentes lychni claraeque coruscis
  81. fulguribus pingues multa caligine taedae
  82. consimili properant ratione, ardore ministro,
  83. suppeditare novom lumen, tremere ignibus instant,
  84. instant, nec loca lux inter quasi rupta relinquit:
  85. usque adeo properanter ab omnibus ignibus ei
  86. exitium celeri celeratur origine flammae.
  87. sic igitur solem lunam stellasque putandum
  88. ex alio atque alio lucem iactare subortu
  89. et primum quicquid flammarum perdere semper,
  90. inviolabilia haec ne credas forte vigere.
  91. Denique non lapides quoque vinci cernis ab aevo,
  92. non altas turris ruere et putrescere saxa,
  93. non delubra deum simulacraque fessa fatisci
  94. nec sanctum numen fati protollere finis
  95. posse neque adversus naturae foedera niti?
  96. denique non monimenta virum dilapsa videmus,
  97. quaerere proporro, sibi cumque senescere credas,
  98. non ruere avolsos silices a montibus altis
  99. nec validas aevi vires perferre patique
  100. finiti? neque enim caderent avolsa repente,
  101. ex infinito quae tempore pertolerassent
  102. omnia tormenta aetatis, privata fragore.
  103. Denique iam tuere hoc, circum supraque quod omne
  104. continet amplexu terram: si procreat ex se
  105. omnia, quod quidam memorant, recipitque perempta,
  106. totum nativum mortali corpore constat.
  107. nam quod cumque alias ex se res auget alitque,
  108. deminui debet, recreari, cum recipit res.
  109. Praeterea si nulla fuit genitalis origo
  110. terrarum et caeli semperque aeterna fuere,
  111. cur supera bellum Thebanum et funera Troiae
  112. non alias alii quoque res cecinere ?
  113. quo tot facta virum totiens cecidere neque usquam
  114. aeternis famae monimentis insita florent?
  115. verum, ut opinor, habet novitatem summa recensque
  116. naturast mundi neque pridem exordia cepit.
  117. quare etiam quaedam nunc artes expoliuntur,
  118. nunc etiam augescunt; nunc addita navigiis sunt
  119. multa, modo organici melicos peperere sonores,
  120. denique natura haec rerum ratioque repertast
  121. nuper, et hanc primus cum primis ipse repertus
  122. nunc ego sum in patrias qui possim vertere voces.
  123. Quod si forte fuisse ante hac eadem omnia credis,
  124. sed periise hominum torrenti saecla vapore,
  125. aut cecidisse urbis magno vexamine mundi,
  126. aut ex imbribus adsiduis exisse rapaces
  127. per terras amnes atque oppida coperuisse.
  128. tanto quique magis victus fateare necessest
  129. exitium quoque terrarum caelique futurum;
  130. nam cum res tantis morbis tantisque periclis
  131. temptarentur, ibi si tristior incubuisset
  132. causa, darent late cladem magnasque ruinas.
  133. nec ratione alia mortales esse videmur,
  134. inter nos nisi quod morbis aegrescimus isdem
  135. atque illi quos a vita natura removit.
  136. Praeterea quae cumque manent aeterna necessust
  137. aut, quia sunt solido cum corpore, respuere ictus
  138. nec penetrare pati sibi quicquam quod queat artas
  139. dissociare intus partis, ut materiai
  140. corpora sunt, quorum naturam ostendimus ante,
  141. aut ideo durare aetatem posse per omnem,
  142. plagarum quia sunt expertia, sicut inane est,
  143. quod manet intactum neque ab ictu fungitur hilum,
  144. aut etiam quia nulla loci sit copia circum,
  145. quo quasi res possint discedere dissoluique,
  146. sicut summarum summa est aeterna, neque extra
  147. qui locus est quo dissiliant neque corpora sunt quae
  148. possint incidere et valida dissolvere plaga.
  149. at neque, uti docui, solido cum corpore mundi
  150. naturast, quoniam admixtumst in rebus inane,
  151. nec tamen est ut inane, neque autem corpora desunt,
  152. ex infinito quae possint forte coorta
  153. corruere hanc rerum violento turbine summam
  154. aut aliam quamvis cladem inportare pericli,
  155. nec porro natura loci spatiumque profundi
  156. deficit, exspargi quo possint moenia mundi,
  157. aut alia quavis possunt vi pulsa perire.
  158. haut igitur leti praeclusa est ianua caelo
  159. nec soli terraeque neque altis aequoris undis,
  160. sed patet immani et vasto respectat hiatu.
  161. quare etiam nativa necessumst confiteare
  162. haec eadem; neque enim, mortali corpore quae sunt,
  163. ex infinito iam tempore adhuc potuissent
  164. inmensi validas aevi contemnere vires.
  165. Denique tantopere inter se cum maxima mundi
  166. pugnent membra, pio nequaquam concita bello,
  167. nonne vides aliquam longi certaminis ollis
  168. posse dari finem, vel cum sol et vapor omnis
  169. omnibus epotis umoribus exsuperarint?
  170. quod facere intendunt, neque adhuc conata patrantur;
  171. tantum suppeditant amnes ultraque minantur
  172. omnia diluviare ex alto gurgite ponti:
  173. ne quiquam, quoniam verrentes aequora venti
  174. deminuunt radiisque retexens aetherius sol,
  175. et siccare prius confidunt omnia posse
  176. quam liquor incepti possit contingere finem.
  177. tantum spirantes aequo certamine bellum
  178. magnis inter se de rebus cernere certant,
  179. cum semel interea fuerit superantior ignis
  180. et semel, ut fama est, umor regnarit in arvis.
  181. ignis enim superavit et ambiens multa perussit,
  182. avia cum Phaethonta rapax vis solis equorum
  183. aethere raptavit toto terrasque per omnis.
  184. at pater omnipotens ira tum percitus acri
  185. magnanimum Phaethonta repenti fulminis ictu
  186. deturbavit equis in terram, Solque cadenti
  187. obvius aeternam succepit lampada mundi
  188. disiectosque redegit equos iunxitque trementis,
  189. inde suum per iter recreavit cuncta gubernans,
  190. scilicet ut veteres Graium cecinere .
  191. quod procul a vera nimis est ratione repulsum.
  192. ignis enim superare potest ubi materiai
  193. ex infinito sunt corpora plura coorta;
  194. inde cadunt vires aliqua ratione revictae,
  195. aut pereunt res exustae torrentibus auris.
  196. umor item quondam coepit superare coortus,
  197. ut fama est, hominum vitas quando obruit undis;
  198. inde ubi vis aliqua ratione aversa recessit,
  199. ex infinito fuerat quae cumque coorta,
  200. constiterunt imbres et flumina vim minuerunt.
  201. Sed quibus ille modis coniectus materiai
  202. fundarit terram et caelum pontique profunda,
  203. solis lunai cursus, ex ordine ponam.
  204. nam certe neque consilio primordia rerum
  205. ordine se suo quaeque sagaci mente locarunt
  206. nec quos quaeque darent motus pepigere profecto;
  207. sed quia multa modis multis primordia rerum
  208. ex infinito iam tempore percita plagis
  209. ponderibusque suis consuerunt concita ferri
  210. omnimodisque coire atque omnia pertemptare,
  211. quae cumque inter se possent congressa creare,
  212. propterea fit uti magnum volgata per aevom
  213. omnigenus coetus et motus experiundo
  214. tandem conveniant ea quae coniecta repente
  215. magnarum rerum fiunt exordia saepe,
  216. terrai maris et caeli generisque animantum.
  217. Hic neque tum solis rota cerni lumine largo
  218. altivolans poterat nec magni sidera mundi
  219. nec mare nec caelum nec denique terra neque
  220. nec similis nostris rebus res ulla videri,
  221. sed nova tempestas quaedam molesque coorta.
  222. diffugere inde loci partes coepere paresque
  223. cum paribus iungi res et discludere mundum
  224. membraque dividere et magnas disponere partes
  225. omnigenis e principiis, discordia quorum
  226. intervalla vias conexus pondera plagas
  227. concursus motus turbabat proelia miscens
  228. propter dissimilis formas variasque figuras,
  229. quod non omnia sic poterant coniuncta manere
  230. nec motus inter sese dare convenientis,
  231. hoc est, a terris altum secernere caelum,
  232. et sorsum mare, uti secreto umore pateret,