De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. Postremo speculis in aqua splendoreque in omni
  2. quae cumque apparent nobis simulacra, necessest,
  3. quandoquidem simili specie sunt praedita rerum,
  4. exin imaginibus missis consistere eorum.
  5. nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant
  6. quam quae tenuia sunt, hiscendist nulla potestas.
  7. sunt igitur tenues formarum illis similesque
  8. effigiae, singillatim quas cernere nemo
  9. cum possit, tamen adsiduo crebroque repulsu
  10. reiectae reddunt speculorum ex aequore visum,
  11. nec ratione alia servari posse videntur,
  12. tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.
  13. Nunc age, quam tenui natura constet imago
  14. percipe. et in primis, quoniam primordia tantum
  15. sunt infra nostros sensus tantoque minora
  16. quam quae primum oculi coeptant non posse tueri,
  17. nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerum
  18. cunctarum quam sint subtilia percipe paucis.
  19. primum animalia sunt iam partim tantula, corum
  20. tertia pars nulla possit ratione videri.
  21. horum intestinum quodvis quale esse putandumst!
  22. quid cordis globus aut oculi? quid membra? quid artus?
  23. quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque,
  24. unde anima atque animi constet natura necessumst,
  25. nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?
  26. praeterea quaecumque suo de corpore odorem
  27. expirant acrem, panaces absinthia taetra
  28. habrotonique graves et tristia centaurea,
  29. quorum unum quidvis leviter si forte duobus
  30. ---
  31. quin potius noscas rerum simulacra vagari
  32. multa modis multis, nulla vi cassaque sensu?
  33. Sed ne forte putes ea demum sola vagari,
  34. quae cumque ab rebus rerum simulacra recedunt,
  35. sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsa
  36. constituuntur in hoc caelo, qui dicitur aer,
  37. quae multis formata modis sublime feruntur,
  38. ut nubes facile inter dum concrescere in alto
  39. cernimus et mundi speciem violare serenam
  40. mulcentes motu; nam saepe Gigantum
  41. ora volare videntur et umbram ducere late,
  42. inter dum magni montes avolsaque saxa
  43. montibus ante ire et solem succedere praeter,
  44. inde alios trahere atque inducere belua nimbos.
  45. nec speciem mutare suam liquentia cessant
  46. et cuiusque modi formarum vertere in oras.
  47. Nunc ea quam facili et celeri ratione genantur
  48. perpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedant
  49. ---
  50. semper enim summum quicquid de rebus abundat,
  51. quod iaculentur. et hoc alias cum pervenit in res,
  52. transit, ut in primis vestem; sed ubi aspera saxa
  53. aut in materiam ligni pervenit, ibi iam
  54. scinditur, ut nullum simulacrum reddere possit.
  55. at cum splendida quae constant opposta fuerunt
  56. densaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum;
  57. nam neque, uti vestem, possunt transire, neque autem
  58. scindi; quam meminit levor praestare salutem.
  59. qua propter fit ut hinc nobis simulacra redundent.
  60. et quamvis subito quovis in tempore quamque
  61. rem contra speculum ponas, apparet imago;
  62. perpetuo fluere ut noscas e corpore summo
  63. texturas rerum tenuis tenuisque figuras.
  64. ergo multa brevi spatio simulacra genuntur,
  65. ut merito celer his rebus dicatur origo.
  66. et quasi multa brevi spatio summittere debet
  67. lumina sol, ut perpetuo sint omnia plena,
  68. sic ab rebus item simili ratione necessest
  69. temporis in puncto rerum simulacra ferantur
  70. multa modis multis in cunctas undique partis;
  71. quandoquidem speculum quo cumque obvertimus oris,
  72. res ibi respondent simili forma atque colore.
  73. Praeterea modo cum fuerit liquidissima caeli
  74. tempestas, perquam subito fit turbida foede,
  75. undique uti tenebras omnis Acherunta rearis
  76. liquisse et magnas caeli complesse cavernas.
  77. usque adeo taetra nimborum nocte coorta
  78. inpendent atrae Formidinis ora superne;
  79. quorum quantula pars sit imago dicere nemost
  80. qui possit neque eam rationem reddere dictis.
  81. Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur,
  82. et quae mobilitas ollis tranantibus auras
  83. reddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur,
  84. in quem quaeque locum diverso numine tendunt,
  85. suavidicis potius quam multis versibus edam;
  86. parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
  87. clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
  88. Principio persaepe levis res atque minutis
  89. corporibus factas celeris licet esse videre.
  90. in quo iam genere est solis lux et vapor eius,
  91. propterea quia sunt e primis facta minutis,
  92. quae quasi cuduntur perque intervallum
  93. non dubitant transire sequenti concita plaga;
  94. suppeditatur enim confestim lumine lumen
  95. et quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.
  96. qua propter simulacra pari ratione necessest
  97. inmemorabile per spatium transcurrere posse
  98. temporis in puncto, primum quod parvola causa
  99. est procul a tergo quae provehat atque propellat,
  100. quod super est, ubi tam volucri levitate ferantur,
  101. deinde quod usque adeo textura praedita rara
  102. mittuntur, facile ut quasvis penetrare queant res
  103. et quasi permanare per intervallum.
  104. Praeterea si quae penitus corpuscula rerum
  105. ex altoque foras mittuntur, solis uti lux
  106. ac vapor, haec puncto cernuntur lapsa diei
  107. per totum caeli spatium diffundere sese
  108. perque volare mare ac terras caelumque rigare.
  109. quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,
  110. cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?
  111. quone vides citius debere et longius ire
  112. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  113. tempore quo solis pervolgant lumina caelum?
  114. Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,
  115. quam celeri motu rerum simulacra ferantur,
  116. quod simul ac primum sub diu splendor aquai
  117. ponitur, extemplo caelo stellante serena
  118. sidera respondent in aqua radiantia mundi.
  119. iamne vides igitur quam puncto tempore imago
  120. aetheris ex oris in terrarum accidat oras?
  121. quare etiam atque etiam mitti fateare necessest
  122. corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
  123. perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,
  124. frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undis
  125. aequoris, exesor moerorum litora circum,
  126. nec variae cessant voces volitare per auras.
  127. denique in os salsi venit umor saepe saporis,
  128. cum mare versamur propter, dilutaque contra
  129. cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.
  130. usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter
  131. fertur et in cunctas dimittitur undique partis
  132. nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,
  133. perpetuo quoniam sentimus et omnia semper
  134. cernere odorari licet et sentire sonare.
  135. Praeterea quoniam manibus tractata figura
  136. in tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quae
  137. cernitur in luce et claro candore, necessest
  138. consimili causa tactum visumque moveri.
  139. nunc igitur si quadratum temptamus et id nos
  140. commovet in tenebris, in luci quae poterit res
  141. accidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?
  142. esse in imaginibus qua propter causa videtur
  143. cernundi neque posse sine his res ulla videri.
  144. Nunc ea quae dico rerum simulacra feruntur
  145. undique et in cunctas iaciuntur didita partis;
  146. verum nos oculis quia solis cernere quimus,
  147. propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnes
  148. res ibi eam contra feriant forma atque colore.
  149. et quantum quaeque ab nobis res absit, imago
  150. efficit ut videamus et internoscere curat;
  151. nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque
  152. qui inter se cumque est oculosque locatus,
  153. isque ita per nostras acies perlabitur omnis
  154. et quasi perterget pupillas atque ita transit.
  155. propterea fit uti videamus quam procul absit
  156. res quaeque. et quanto plus ante agitatur
  157. et nostros oculos perterget longior aura,
  158. tam procul esse magis res quaeque remota videtur.
  159. scilicet haec summe celeri ratione geruntur,
  160. quale sit ut videamus, et una quam procul absit.
  161. Illud in his rebus minime mirabile habendumst,
  162. cur, ea quae feriant oculos simulacra videri
  163. singula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.
  164. ventus enim quoque paulatim cum verberat et cum
  165. acre fluit frigus, non privam quamque solemus
  166. particulam venti sentire et frigoris eius,
  167. sed magis unorsum, fierique perinde videmus
  168. corpore tum plagas in nostro tam quam aliquae res
  169. verberet atque sui det sensum corporis extra.
  170. praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsum
  171. tangimus extremum saxi summumque colorem
  172. nec sentimus eum tactu, verum magis ipsam
  173. duritiem penitus saxi sentimus in alto.
  174. Nunc age, cur ultra speculum videatur imago
  175. percipe: nam certe penitus remmota videtur.
  176. quod genus illa foris quae vere transpiciuntur,
  177. ianua cum per se transpectum praebet apertum,
  178. multa facitque foris ex aedibus ut videantur;
  179. is quoque enim duplici geminoque fit visus.
  180. primus enim citra postes tum cernitur ,
  181. inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,
  182. post extraria lux oculos perterget et
  183. alter, et illa foris quae vere transpiciuntur.
  184. sic ubi se primum speculi proiecit imago,
  185. dum venit ad nostras acies, protrudit agitque
  186. qui inter se cumquest oculosque locatus,
  187. et facit, ut prius hunc omnem sentire queamus
  188. quam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,
  189. continuo a nobis in eum quae fertur imago
  190. pervenit, et nostros oculos reiecta revisit
  191. atque alium prae se propellens volvit,
  192. et facit ut prius hunc quam se videamus, eoque
  193. distare ab speculo tantum semota videtur.
  194. quare etiam atque etiam minime mirarier est par
  195. ---
  196. illis quae reddunt speculorum ex aequore visum,
  197. binis quoniam res confit utraque.
  198. Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,
  199. in speculis fit ut in laeva videatur eo quod
  200. planitiem ad speculi veniens cum offendit imago,
  201. non convertitur incolumis, sed recta retrorsum
  202. sic eliditur, ut siquis, prius arida quam sit
  203. cretea persona, adlidat pilaeve trabive,
  204. atque ea continuo rectam si fronte figuram
  205. servet et elisam retro sese exprimat ipsa.
  206. fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem
  207. nunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.
  208. Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
  209. quinque etiam aut sex ut fieri simulacra .
  210. nam quae cumque retro parte interiore latebunt,