De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. quae volgo volitant subtili praedita filo
  2. nec singillatim possunt secreta videri.
  3. Praeterea omnis odor fumus vapor atque aliae res
  4. consimiles ideo diffusae rebus abundant,
  5. ex alto quia dum veniunt extrinsecus ortae
  6. scinduntur per iter flexum, nec recta viarum
  7. ostia sunt, qua contendant exire coortae.
  8. at contra tenuis summi membrana coloris
  9. cum iacitur, nihil est quod eam discerpere possit,
  10. in promptu quoniam est in prima fronte locata.
  11. Postremo speculis in aqua splendoreque in omni
  12. quae cumque apparent nobis simulacra, necessest,
  13. quandoquidem simili specie sunt praedita rerum,
  14. exin imaginibus missis consistere eorum.
  15. nam cur illa cadant magis ab rebusque recedant
  16. quam quae tenuia sunt, hiscendist nulla potestas.
  17. sunt igitur tenues formarum illis similesque
  18. effigiae, singillatim quas cernere nemo
  19. cum possit, tamen adsiduo crebroque repulsu
  20. reiectae reddunt speculorum ex aequore visum,
  21. nec ratione alia servari posse videntur,
  22. tanto opere ut similes reddantur cuique figurae.
  23. Nunc age, quam tenui natura constet imago
  24. percipe. et in primis, quoniam primordia tantum
  25. sunt infra nostros sensus tantoque minora
  26. quam quae primum oculi coeptant non posse tueri,
  27. nunc tamen id quoque uti confirmem, exordia rerum
  28. cunctarum quam sint subtilia percipe paucis.
  29. primum animalia sunt iam partim tantula, corum
  30. tertia pars nulla possit ratione videri.
  31. horum intestinum quodvis quale esse putandumst!
  32. quid cordis globus aut oculi? quid membra? quid artus?
  33. quantula sunt! quid praeterea primordia quaeque,
  34. unde anima atque animi constet natura necessumst,
  35. nonne vides quam sint subtilia quamque minuta?
  36. praeterea quaecumque suo de corpore odorem
  37. expirant acrem, panaces absinthia taetra
  38. habrotonique graves et tristia centaurea,
  39. quorum unum quidvis leviter si forte duobus
  40. ---
  41. quin potius noscas rerum simulacra vagari
  42. multa modis multis, nulla vi cassaque sensu?
  43. Sed ne forte putes ea demum sola vagari,
  44. quae cumque ab rebus rerum simulacra recedunt,
  45. sunt etiam quae sponte sua gignuntur et ipsa
  46. constituuntur in hoc caelo, qui dicitur aer,
  47. quae multis formata modis sublime feruntur,
  48. ut nubes facile inter dum concrescere in alto
  49. cernimus et mundi speciem violare serenam
  50. mulcentes motu; nam saepe Gigantum
  51. ora volare videntur et umbram ducere late,
  52. inter dum magni montes avolsaque saxa
  53. montibus ante ire et solem succedere praeter,
  54. inde alios trahere atque inducere belua nimbos.
  55. nec speciem mutare suam liquentia cessant
  56. et cuiusque modi formarum vertere in oras.
  57. Nunc ea quam facili et celeri ratione genantur
  58. perpetuoque fluant ab rebus lapsaque cedant
  59. ---
  60. semper enim summum quicquid de rebus abundat,
  61. quod iaculentur. et hoc alias cum pervenit in res,
  62. transit, ut in primis vestem; sed ubi aspera saxa
  63. aut in materiam ligni pervenit, ibi iam
  64. scinditur, ut nullum simulacrum reddere possit.
  65. at cum splendida quae constant opposta fuerunt
  66. densaque, ut in primis speculum est, nihil accidit horum;
  67. nam neque, uti vestem, possunt transire, neque autem
  68. scindi; quam meminit levor praestare salutem.
  69. qua propter fit ut hinc nobis simulacra redundent.
  70. et quamvis subito quovis in tempore quamque
  71. rem contra speculum ponas, apparet imago;
  72. perpetuo fluere ut noscas e corpore summo
  73. texturas rerum tenuis tenuisque figuras.
  74. ergo multa brevi spatio simulacra genuntur,
  75. ut merito celer his rebus dicatur origo.
  76. et quasi multa brevi spatio summittere debet
  77. lumina sol, ut perpetuo sint omnia plena,
  78. sic ab rebus item simili ratione necessest
  79. temporis in puncto rerum simulacra ferantur
  80. multa modis multis in cunctas undique partis;
  81. quandoquidem speculum quo cumque obvertimus oris,
  82. res ibi respondent simili forma atque colore.
  83. Praeterea modo cum fuerit liquidissima caeli
  84. tempestas, perquam subito fit turbida foede,
  85. undique uti tenebras omnis Acherunta rearis
  86. liquisse et magnas caeli complesse cavernas.
  87. usque adeo taetra nimborum nocte coorta
  88. inpendent atrae Formidinis ora superne;
  89. quorum quantula pars sit imago dicere nemost
  90. qui possit neque eam rationem reddere dictis.
  91. Nunc age, quam celeri motu simulacra ferantur,
  92. et quae mobilitas ollis tranantibus auras
  93. reddita sit, longo spatio ut brevis hora teratur,
  94. in quem quaeque locum diverso numine tendunt,
  95. suavidicis potius quam multis versibus edam;
  96. parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
  97. clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
  98. Principio persaepe levis res atque minutis
  99. corporibus factas celeris licet esse videre.
  100. in quo iam genere est solis lux et vapor eius,
  101. propterea quia sunt e primis facta minutis,
  102. quae quasi cuduntur perque intervallum
  103. non dubitant transire sequenti concita plaga;
  104. suppeditatur enim confestim lumine lumen
  105. et quasi protelo stimulatur fulgere fulgur.
  106. qua propter simulacra pari ratione necessest
  107. inmemorabile per spatium transcurrere posse
  108. temporis in puncto, primum quod parvola causa
  109. est procul a tergo quae provehat atque propellat,
  110. quod super est, ubi tam volucri levitate ferantur,
  111. deinde quod usque adeo textura praedita rara
  112. mittuntur, facile ut quasvis penetrare queant res
  113. et quasi permanare per intervallum.
  114. Praeterea si quae penitus corpuscula rerum
  115. ex altoque foras mittuntur, solis uti lux
  116. ac vapor, haec puncto cernuntur lapsa diei
  117. per totum caeli spatium diffundere sese
  118. perque volare mare ac terras caelumque rigare.
  119. quid quae sunt igitur iam prima fronte parata,
  120. cum iaciuntur et emissum res nulla moratur?
  121. quone vides citius debere et longius ire
  122. multiplexque loci spatium transcurrere eodem
  123. tempore quo solis pervolgant lumina caelum?
  124. Hoc etiam in primis specimen verum esse videtur,
  125. quam celeri motu rerum simulacra ferantur,
  126. quod simul ac primum sub diu splendor aquai
  127. ponitur, extemplo caelo stellante serena
  128. sidera respondent in aqua radiantia mundi.
  129. iamne vides igitur quam puncto tempore imago
  130. aetheris ex oris in terrarum accidat oras?
  131. quare etiam atque etiam mitti fateare necessest
  132. corpora quae feriant oculos visumque lacessant.
  133. perpetuoque fluunt certis ab rebus odores,
  134. frigus ut a fluviis, calor ab sole, aestus ab undis
  135. aequoris, exesor moerorum litora circum,
  136. nec variae cessant voces volitare per auras.
  137. denique in os salsi venit umor saepe saporis,
  138. cum mare versamur propter, dilutaque contra
  139. cum tuimur misceri absinthia, tangit amaror.
  140. usque adeo omnibus ab rebus res quaeque fluenter
  141. fertur et in cunctas dimittitur undique partis
  142. nec mora nec requies interdatur ulla fluendi,
  143. perpetuo quoniam sentimus et omnia semper
  144. cernere odorari licet et sentire sonare.
  145. Praeterea quoniam manibus tractata figura
  146. in tenebris quaedam cognoscitur esse eadem quae
  147. cernitur in luce et claro candore, necessest
  148. consimili causa tactum visumque moveri.
  149. nunc igitur si quadratum temptamus et id nos
  150. commovet in tenebris, in luci quae poterit res
  151. accidere ad speciem quadrata, nisi eius imago?
  152. esse in imaginibus qua propter causa videtur
  153. cernundi neque posse sine his res ulla videri.
  154. Nunc ea quae dico rerum simulacra feruntur
  155. undique et in cunctas iaciuntur didita partis;
  156. verum nos oculis quia solis cernere quimus,
  157. propterea fit uti, speciem quo vertimus, omnes
  158. res ibi eam contra feriant forma atque colore.
  159. et quantum quaeque ab nobis res absit, imago
  160. efficit ut videamus et internoscere curat;
  161. nam cum mittitur, extemplo protrudit agitque
  162. qui inter se cumque est oculosque locatus,
  163. isque ita per nostras acies perlabitur omnis
  164. et quasi perterget pupillas atque ita transit.
  165. propterea fit uti videamus quam procul absit
  166. res quaeque. et quanto plus ante agitatur
  167. et nostros oculos perterget longior aura,
  168. tam procul esse magis res quaeque remota videtur.
  169. scilicet haec summe celeri ratione geruntur,
  170. quale sit ut videamus, et una quam procul absit.
  171. Illud in his rebus minime mirabile habendumst,
  172. cur, ea quae feriant oculos simulacra videri
  173. singula cum nequeant, res ipsae perspiciantur.
  174. ventus enim quoque paulatim cum verberat et cum
  175. acre fluit frigus, non privam quamque solemus
  176. particulam venti sentire et frigoris eius,
  177. sed magis unorsum, fierique perinde videmus
  178. corpore tum plagas in nostro tam quam aliquae res
  179. verberet atque sui det sensum corporis extra.
  180. praeterea lapidem digito cum tundimus, ipsum
  181. tangimus extremum saxi summumque colorem
  182. nec sentimus eum tactu, verum magis ipsam
  183. duritiem penitus saxi sentimus in alto.
  184. Nunc age, cur ultra speculum videatur imago
  185. percipe: nam certe penitus remmota videtur.
  186. quod genus illa foris quae vere transpiciuntur,
  187. ianua cum per se transpectum praebet apertum,
  188. multa facitque foris ex aedibus ut videantur;
  189. is quoque enim duplici geminoque fit visus.
  190. primus enim citra postes tum cernitur ,
  191. inde fores ipsae dextra laevaque secuntur,
  192. post extraria lux oculos perterget et
  193. alter, et illa foris quae vere transpiciuntur.
  194. sic ubi se primum speculi proiecit imago,
  195. dum venit ad nostras acies, protrudit agitque
  196. qui inter se cumquest oculosque locatus,
  197. et facit, ut prius hunc omnem sentire queamus
  198. quam speculum; sed ubi in speculum quoque sensimus ipsum,
  199. continuo a nobis in eum quae fertur imago
  200. pervenit, et nostros oculos reiecta revisit
  201. atque alium prae se propellens volvit,
  202. et facit ut prius hunc quam se videamus, eoque
  203. distare ab speculo tantum semota videtur.
  204. quare etiam atque etiam minime mirarier est par
  205. ---
  206. illis quae reddunt speculorum ex aequore visum,
  207. binis quoniam res confit utraque.
  208. Nunc ea quae nobis membrorum dextera pars est,
  209. in speculis fit ut in laeva videatur eo quod
  210. planitiem ad speculi veniens cum offendit imago,
  211. non convertitur incolumis, sed recta retrorsum
  212. sic eliditur, ut siquis, prius arida quam sit
  213. cretea persona, adlidat pilaeve trabive,
  214. atque ea continuo rectam si fronte figuram
  215. servet et elisam retro sese exprimat ipsa.
  216. fiet ut, ante oculus fuerit qui dexter, ut idem
  217. nunc sit laevus et e laevo sit mutua dexter.
  218. Fit quoque de speculo in speculum ut tradatur imago,
  219. quinque etiam aut sex ut fieri simulacra .
  220. nam quae cumque retro parte interiore latebunt,
  221. inde tamen, quamvis torte penitusque remota,
  222. omnia per flexos aditus educta licebit
  223. pluribus haec speculis videantur in aedibus esse.
  224. usque adeo speculo in speculum translucet imago,
  225. et cum laeva data est, fit rusum ut dextera fiat,
  226. inde retro rursum redit et convertit eodem.
  227. Quin etiam quae cumque latuscula sunt speculorum
  228. adsimili lateris flexura praedita nostri,
  229. dextera ea propter nobis simulacra remittunt,
  230. aut quia de speculo in speculum transfertur imago,
  231. inde ad nos elisa bis advolat, aut etiam quod