De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. propterea capitur cibus, ut suffulciat artus
  2. et recreet vires inter datus, atque patentem
  3. per membra ac venas ut amorem opturet edendi.
  4. umor item discedit in omnia quae loca cumque
  5. poscunt umorem; glomerataque multa vaporis
  6. corpora, quae stomacho praebent incendia nostro,
  7. dissupat adveniens liquor ac restinguit ut ignem,
  8. urere ne possit calor amplius aridus artus.
  9. sic igitur tibi anhela sitis de corpore nostro
  10. abluitur, sic expletur ieiuna cupido.
  11. Nunc qui fiat uti passus proferre queamus,
  12. cum volumus, quareque datum sit membra movere
  13. et quae res tantum hoc oneris protrudere nostri
  14. corporis insuerit, dicam: tu percipe dicta.
  15. dico animo nostro primum simulacra meandi
  16. accidere atque animum pulsare, ut diximus ante.
  17. inde voluntas fit; neque enim facere incipit ullam
  18. rem quisquam, quam mens providit quid velit ante.
  19. id quod providet, illius rei constat imago,
  20. ergo animus cum sese ita commovet ut velit ire
  21. inque gredi, ferit extemplo quae in corpore toto
  22. per membra atque artus animai dissita vis est;
  23. et facilest factu, quoniam coniuncta tenetur.
  24. inde ea proporro corpus ferit, atque ita tota
  25. paulatim moles protruditur atque movetur.
  26. praeterea tum rarescit quoque corpus et ,
  27. scilicet ut debet qui semper mobilis extat,
  28. per patefacta venit penetratque foramina largus,
  29. et dispargitur ad partis ita quasque minutas
  30. corporis. hic igitur rebus fit utrimque duabus,
  31. corpus ut ac navis velis ventoque feratur.
  32. nec tamen illud in his rebus mirabile constat,
  33. tantula quod tantum corpus corpuscula possunt
  34. contorquere et onus totum convertere nostrum;
  35. quippe etenim ventus subtili corpore tenvis
  36. trudit agens magnam magno molimine navem
  37. et manus una regit quanto vis impete euntem
  38. atque gubernaclum contorquet quo libet unum,
  39. multaque per trocleas et tympana pondere magno
  40. commovet atque levi sustollit machina nisu.
  41. Nunc quibus ille modis somnus per membra quietem
  42. inriget atque animi curas e pectore solvat,
  43. suavidicis potius quom multis versibus edam,
  44. parvus ut est cycni melior canor, ille gruum quam
  45. clamor in aetheriis dispersus nubibus austri.
  46. tu mihi da tenuis auris animumque sagacem,
  47. ne fieri negites quae dicam posse retroque
  48. vera repulsanti discedas pectore dicta,
  49. tutemet in culpa cum sis neque cernere possis.
  50. Principio somnus fit ubi est distracta per artus
  51. vis animae partimque foras eiecta recessit
  52. et partim contrusa magis concessit in altum;
  53. dissoluuntur enim tum demum membra fluuntque.
  54. nam dubium non est, animai quin opera sit
  55. sensus hic in nobis, quem cum sopor inpedit esse,
  56. tum nobis animam perturbatam esse putandumst
  57. eiectamque foras, non omnem; namque iaceret
  58. aeterno corpus perfusum frigore leti.
  59. quippe ubi nulla latens animai pars remaneret
  60. in membris, cinere ut multa latet obrutus ignis,
  61. unde reconflari sensus per membra repente
  62. possit, ut ex igni caeco consurgere flamma?
  63. Sed quibus haec rebus novitas confiat et unde
  64. perturbari anima et corpus languescere possit,
  65. expediam: tu fac ne ventis verba profundam.
  66. Principio externa corpus de parte necessum est,
  67. quoniam vicinum tangitur auris,
  68. tundier atque eius crebro pulsarier ictu,
  69. proptereaque fere res omnes aut corio sunt
  70. aut etiam conchis aut callo aut cortice tectae.
  71. interiorem etiam partem spirantibus
  72. verberat hic idem, cum ducitur atque reflatur.
  73. quare utrimque secus cum corpus vapulet et cum
  74. perveniant plagae per parva foramina nobis
  75. corporis ad primas partis elementaque prima,
  76. fit quasi paulatim nobis per membra ruina.
  77. conturbantur enim positurae principiorum
  78. corporis atque animi. fit uti pars inde animai
  79. eliciatur et introrsum pars abdita cedat,
  80. pars etiam distracta per artus non queat esse
  81. coniuncta inter se neque motu mutua fungi;
  82. inter enim saepit coetus natura viasque.
  83. ergo sensus abit mutatis motibus alte.
  84. et quoniam non est quasi quod suffulciat artus,
  85. debile fit corpus languescuntque omnia membra,
  86. bracchia palpebraeque cadunt poplitesque cubanti
  87. saepe tamen summittuntur virisque resolvunt.
  88. Deinde cibum sequitur somnus, quia, quae facit ,
  89. haec eadem cibus, in venas dum diditur omnis,
  90. efficit. et multo sopor ille gravissimus exstat,
  91. quem satur aut lassus capias, quia plurima tum se
  92. corpora conturbant magno contusa labore.
  93. fit ratione eadem coniectus parte animai
  94. altior atque foras eiectus largior eius,
  95. et divisior inter se ac distractior intus.
  96. Et quo quisque fere studio devinctus adhaeret
  97. aut quibus in rebus multum sumus ante morati
  98. atque in ea ratione fuit contenta magis mens,
  99. in somnis eadem plerumque videmur obire:
  100. causidici causas agere et componere leges,
  101. induperatores pugnare ac proelia obire,
  102. nautae contractum cum ventis degere bellum,
  103. nos agere hoc autem et naturam quaerere rerum
  104. semper et inventam patriis exponere chartis.
  105. cetera sic studia atque artes plerumque videntur
  106. in somnis animos hominum frustrata tenere.
  107. et qui cumque dies multos ex ordine ludis
  108. adsiduas dederunt operas, plerumque videmus,
  109. cum iam destiterunt ea sensibus usurpare,
  110. relicuas tamen esse vias in mente patentis,
  111. qua possint eadem rerum simulacra venire;
  112. per multos itaque illa dies eadem obversantur
  113. ante oculos, etiam vigilantes ut videantur
  114. cernere saltantis et mollia membra moventis
  115. et citharae liquidum carmen chordasque loquentis
  116. auribus accipere et consessum cernere eundem
  117. scenaique simul varios splendere decores.
  118. usque adeo magni refert studium atque voluntas,
  119. et quibus in rebus consuerint esse operati
  120. non homines solum sed vero animalia cuncta.
  121. quippe videbis equos fortis, cum membra iacebunt,
  122. in somnis sudare tamen spirareque semper
  123. et quasi de palma summas contendere viris
  124. aut quasi carceribus patefactis edere voces
  125. venantumque canes in molli saepe quiete
  126. iactant crura tamen subito vocisque repente
  127. mittunt et crebro redducunt naribus auras.
  128. ut vestigia si teneant inventa ferarum,
  129. expergefactique secuntur inania saepe
  130. cervorum simulacra, fugae quasi dedita cernant,
  131. donec discussis redeant erroribus ad se.
  132. at consueta domi catulorum blanda propago
  133. discutere et corpus de terra corripere instant,
  134. iactant crura tamen subito vocisque repente
  135. mittunt et crebro redducunt naribus auras
  136. ut vestigia si teneant inventa ferarum
  137. expergefactique secuntur inania saepe
  138. proinde quasi ignotas facies atque ora tuantur.
  139. et quo quaeque magis sunt aspera seminiorum,
  140. tam magis in somnis eadem saevire necessust.
  141. at variae fugiunt volucres pinnisque repente
  142. sollicitant divom nocturno tempore lucos,
  143. accipitres somno in leni si proelia pugnas
  144. edere sunt persectantes visaeque volantes.
  145. porro hominum mentes, magnis quae motibus edunt
  146. magna, itidem saepe in somnis faciuntque geruntque,
  147. reges expugnant, capiuntur, proelia miscent,
  148. tollunt clamorem, quasi si iugulentur ibidem.
  149. multi depugnant gemitusque doloribus edunt
  150. et quasi pantherae morsu saevive leonis
  151. mandantur, magnis clamoribus omnia complent.
  152. multi de magnis per somnum rebus loquuntur
  153. indicioque sui facti persaepe fuere.
  154. multi mortem obeunt. multi, de montibus altis
  155. ut quasi praecipitent ad terram corpore toto,
  156. exterruntur et ex somno quasi mentibus capti
  157. vix ad se redeunt permoti corporis aestu.
  158. flumen item sitiens aut fontem propter amoenum
  159. adsidet et totum prope faucibus occupat amnem.
  160. puri saepe lacum propter si ac dolia curta
  161. somno devincti credunt se extollere vestem,
  162. totius umorem saccatum corporis fundunt,
  163. cum Babylonica magnifico splendore rigantur.
  164. tum quibus aetatis freta primitus insinuatur
  165. semen, ubi ipsa dies membris matura creavit,
  166. conveniunt simulacra foris e corpore quoque,
  167. nuntia praeclari voltus pulchrique coloris,
  168. qui ciet inritans loca turgida semine multo,
  169. ut quasi transactis saepe omnibus rebus profundant
  170. fluminis ingentis fluctus vestemque cruentent.
  171. Sollicitatur id in nobis, quod diximus ante,
  172. semen, adulta aetas cum primum roborat artus.
  173. namque alias aliud res commovet atque lacessit;
  174. ex homine humanum semen ciet una hominis vis.
  175. quod simul atque suis eiectum sedibus exit,
  176. per membra atque artus decedit corpore toto,
  177. in loca conveniens nervorum certa cietque
  178. continuo partis genitalis corporis ipsas.
  179. inritata tument loca semine fitque voluntas
  180. eicere id quo se contendit dira lubido,
  181. incitat inritans loca turgida semine multo
  182. idque petit corpus, mens unde est saucia amore;
  183. namque omnes plerumque cadunt in vulnus et illam
  184. emicat in partem sanguis, unde icimur ictu,
  185. et si comminus est, hostem ruber occupat umor.
  186. sic igitur Veneris qui telis accipit ictus,
  187. sive puer membris muliebribus hunc iaculatur
  188. seu mulier toto iactans e corpore amorem,
  189. unde feritur, eo tendit gestitque coire
  190. et iacere umorem in corpus de corpore ductum;
  191. namque voluptatem praesagit muta cupido.
  192. Haec Venus est nobis; hinc autemst nomen Amoris,
  193. hinc illaec primum Veneris dulcedinis in cor
  194. stillavit gutta et successit frigida cura;
  195. nam si abest quod ames, praesto simulacra tamen sunt
  196. illius et nomen dulce obversatur ad auris.
  197. sed fugitare decet simulacra et pabula amoris
  198. absterrere sibi atque alio convertere mentem
  199. et iacere umorem coniectum in corpora quaeque
  200. nec retinere semel conversum unius amore
  201. et servare sibi curam certumque dolorem;
  202. ulcus enim vivescit et inveterascit alendo
  203. inque dies gliscit furor atque aerumna gravescit,
  204. si non prima novis conturbes volnera plagis
  205. volgivagaque vagus Venere ante recentia cures
  206. aut alio possis animi traducere motus.
  207. Nec Veneris fructu caret is qui vitat amorem,
  208. sed potius quae sunt sine poena commoda sumit;
  209. nam certe purast sanis magis inde voluptas
  210. quam miseris; etenim potiundi tempore in ipso
  211. fluctuat incertis erroribus ardor amantum
  212. nec constat quid primum oculis manibusque fruantur.
  213. quod petiere, premunt arte faciuntque dolorem
  214. corporis et dentes inlidunt saepe labellis
  215. osculaque adfigunt, quia non est pura voluptas
  216. et stimuli subsunt, qui instigant laedere id ipsum,
  217. quod cumque est, rabies unde illaec germina surgunt.
  218. sed leviter poenas frangit Venus inter amorem
  219. blandaque refrenat morsus admixta voluptas.
  220. namque in eo spes est, unde est ardoris origo,
  221. restingui quoque posse ab eodem corpore flammam.
  222. quod fieri contra totum natura repugnat;
  223. unaque res haec est, cuius quam plurima habemus,
  224. tam magis ardescit dira cuppedine pectus.
  225. nam cibus atque umor membris adsumitur intus;
  226. quae quoniam certas possunt obsidere partis,
  227. hoc facile expletur laticum frugumque cupido.
  228. ex hominis vero facie pulchroque colore
  229. nil datur in corpus praeter simulacra fruendum
  230. tenvia; quae vento spes raptast saepe misella.
  231. ut bibere in somnis sitiens quom quaerit et umor
  232. non datur, ardorem qui membris stinguere possit,
  233. sed laticum simulacra petit frustraque laborat
  234. in medioque sitit torrenti flumine potans,
  235. sic in amore Venus simulacris ludit amantis,
  236. nec satiare queunt spectando corpora coram
  237. nec manibus quicquam teneris abradere membris
  238. possunt errantes incerti corpore toto.
  239. denique cum membris conlatis flore fruuntur
  240. aetatis, iam cum praesagit gaudia corpus
  241. atque in eost Venus ut muliebria conserat arva,
  242. adfigunt avide corpus iunguntque salivas
  243. oris et inspirant pressantes dentibus ora,
  244. ne quiquam, quoniam nihil inde abradere possunt
  245. nec penetrare et abire in corpus corpore toto;
  246. nam facere inter dum velle et certare videntur.
  247. usque adeo cupide in Veneris compagibus haerent,
  248. membra voluptatis dum vi labefacta liquescunt.
  249. tandem ubi se erupit nervis coniecta cupido,
  250. parva fit ardoris violenti pausa parumper.
  251. inde redit rabies eadem et furor ille revisit,
  252. cum sibi quod cupiant ipsi contingere quaerunt,
  253. nec reperire malum id possunt quae machina vincat.
  254. usque adeo incerti tabescunt volnere caeco.
  255. Adde quod absumunt viris pereuntque labore,
  256. adde quod alterius sub nutu degitur aetas,
  257. languent officia atque aegrotat fama vacillans.
  258. labitur interea res et Babylonia fiunt
  259. unguenta et pulchra in pedibus Sicyonia rident,
  260. scilicet et grandes viridi cum luce zmaragdi
  261. auro includuntur teriturque thalassina vestis
  262. adsidue et Veneris sudorem exercita potat.
  263. et bene parta patrum fiunt anademata, mitrae,
  264. inter dum in pallam atque Alidensia Ciaque vertunt.
  265. eximia veste et victu convivia, ludi,
  266. pocula crebra, unguenta, coronae, serta parantur,