De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. tute tibi atque aliis, quo pacto per loca sola
  2. saxa paris formas verborum ex ordine reddant.
  3. palantis comites com montis inter opacos
  4. quaerimus et magna dispersos voce ciemus.
  5. sex etiam aut septem loca vidi reddere vocis,
  6. unam cum iaceres: ita colles collibus ipsi
  7. verba repulsantes iterabant dicta referri.
  8. haec loca capripedes Satyros Nymphasque tenere
  9. finitimi fingunt et Faunos esse locuntur,
  10. quorum noctivago strepitu ludoque iocanti
  11. adfirmant volgo taciturna silentia rumpi
  12. chordarumque sonos fieri dulcisque querellas,
  13. tibia quas fundit digitis pulsata canentum,
  14. et genus agricolum late sentiscere, quom Pan
  15. pinea semiferi capitis velamina quassans
  16. unco saepe labro calamos percurrit hiantis,
  17. fistula silvestrem ne cesset fundere musam.
  18. cetera de genere hoc monstra ac portenta loquontur,
  19. ne loca deserta ab divis quoque forte putentur
  20. sola tenere. ideo iactant miracula dictis
  21. aut aliqua ratione alia ducuntur, ut omne
  22. humanum genus est avidum nimis auricularum.
  23. Quod super est, non est mirandum qua ratione,
  24. per loca quae nequeunt oculi res cernere apertas,
  25. haec loca per voces veniant aurisque lacessant,
  26. conloquium clausis foribus quoque saepe videmus;
  27. ni mirum quia vox per flexa foramina rerum
  28. incolumis transire potest, simulacra renutant;
  29. perscinduntur enim, nisi recta foramina tranant,
  30. qualia sunt vitrei, species qua travolat omnis.
  31. praeterea partis in cunctas dividitur vox,
  32. ex aliis aliae quoniam gignuntur, ubi una
  33. dissuluit semel in multas exorta, quasi ignis
  34. saepe solet scintilla suos se spargere in ignis.
  35. ergo replentur loca vocibus abdita retro,
  36. omnia quae circum fervunt sonituque cientur.
  37. at simulacra viis derectis omnia tendunt,
  38. ut sunt missa semel; qua propter cernere nemo
  39. saepe supra potis est, at voces accipere extra.
  40. et tamen ipsa quoque haec, dum transit clausa domorum
  41. vox optunditur atque auris confusa penetrat
  42. et sonitum potius quam verba audire videmur.
  43. Hoc, qui sentimus sucum, lingua atque palatum
  44. plusculum habent in se rationis, plus operai.
  45. principio sucum sentimus in ore, cibum cum
  46. mandendo exprimimus, ceu plenam spongiam aquai
  47. siquis forte manu premere ac siccare .
  48. inde quod exprimimus per caulas omne palati
  49. diditur et rarae per flexa foramina linguae,
  50. hoc ubi levia sunt manantis corpora suci,
  51. suaviter attingunt et suaviter omnia tractant
  52. umida linguai circum sudantia templa;
  53. at contra pungunt sensum lacerantque coorta,
  54. quanto quaeque magis sunt asperitate repleta.
  55. deinde voluptas est e suco fine palati;
  56. cum vero deorsum per fauces praecipitavit,
  57. nulla voluptas est, dum diditur omnis in artus;
  58. nec refert quicquam quo victu corpus alatur,
  59. dum modo quod capias concoctum didere possis
  60. artubus et stomachi tumidum servare tenorem.
  61. Nunc aliis alius qui sit cibus ut videamus,
  62. expediam, quareve, aliis quod triste et amarumst,
  63. hoc tamen esse aliis possit perdulce videri,
  64. tantaque in his rebus distantia differitasque est,
  65. ut quod aliis cibus est aliis fuat acre venenum;
  66. est itaque ut serpens, hominis quae tacta salivis
  67. disperit ac sese mandendo conficit ipsa.
  68. praeterea nobis veratrum est acre venenum,
  69. at capris adipes et cocturnicibus auget.
  70. id quibus ut fiat rebus cognoscere possis,
  71. principio meminisse decet quae diximus ante,
  72. semina multimodis in rebus mixta teneri.
  73. porro omnes quae cumque cibum capiunt animantes,
  74. ut sunt dissimiles extrinsecus et generatim
  75. extima membrorum circumcaesura ,
  76. proinde et seminibus constant variantque figura.
  77. semina cum porro distent, differre necessest
  78. intervalla viasque, foramina quae perhibemus,
  79. omnibus in membris et in ore ipsoque palato.
  80. esse minora igitur quaedam maioraque debent,
  81. esse triquetra aliis, aliis quadrata necessest,
  82. multa rutunda, modis multis multangula quaedam.
  83. namque figurarum ratio ut motusque reposcunt,
  84. proinde foraminibus debent differe figurae
  85. et variare viae proinde ac textura .
  86. hoc ubi quod suave est aliis aliis fit amarum,
  87. illi, cui suave est, levissima corpora debent
  88. contractabiliter caulas intrare palati,
  89. at contra quibus est eadem res intus acerba,
  90. aspera ni mirum penetrant hamataque fauces.
  91. nunc facile est ex his rebus cognoscere quaeque.
  92. quippe ubi cui febris bili superante coorta est
  93. aut alia ratione aliquast vis excita morbi,
  94. perturbatur ibi iam totum corpus et omnes
  95. commutantur ibi positurae principiorum;
  96. fit prius ad sensum ut quae corpora conveniebant
  97. nunc non conveniant, et cetera sint magis apta,
  98. quae penetrata queunt sensum progignere acerbum;
  99. utraque enim sunt in mellis commixta sapore;
  100. id quod iam supera tibi saepe ostendimus ante.
  101. Nunc age, quo pacto naris adiectus odoris
  102. tangat agam. primum res multas esse necessest
  103. unde fluens volvat varius se fluctus odorum,
  104. et fluere et mitti volgo spargique putandumst;
  105. verum aliis alius magis est animantibus aptus,
  106. dissimilis propter formas. ideoque per auras
  107. mellis apes quamvis longe ducuntur odore,
  108. volturiique cadaveribus; tum fissa ferarum
  109. ungula quo tulerit gressum promissa canum vis
  110. ducit, et humanum longe praesentit odorem
  111. Romulidarum arcis servator, candidus anser.
  112. sic aliis alius nidor datus ad sua quemque
  113. pabula ducit et a taetro resilire veneno
  114. cogit, eoque modo servantur saecla ferarum.
  115. Hic odor ipse igitur, naris qui cumque lacessit,
  116. est alio ut possit permitti longius alter;
  117. sed tamen haud quisquam tam longe fertur eorum
  118. quam sonitus, quam vox, mitto iam dicere quam res
  119. quae feriunt oculorum acies visumque lacessunt.
  120. errabundus enim tarde venit ac perit ante
  121. paulatim facilis distractus in auras;
  122. ex alto primum quia vix emittitur ex re;
  123. nam penitus fluere atque recedere rebus odores
  124. significat quod fracta magis redolere videntur
  125. omnia, quod contrita, quod igni conlabefacta.
  126. deinde videre licet maioribus esse creatum
  127. principiis quam vox, quoniam per saxea saepta
  128. non penetrat, qua vox volgo sonitusque feruntur.
  129. quare etiam quod olet non tam facile esse videbis
  130. investigare in qua sit regione locatum;
  131. refrigescit enim cunctando plaga per auras
  132. nec calida ad sensum decurrunt nuntia rerum.
  133. errant saepe canes itaque et vestigia quaerunt.
  134. Nec tamen hoc solis in odoribus atque saporum
  135. in generest, sed item species rerum atque colores
  136. non ita conveniunt ad sensus omnibus omnes,
  137. ut non sint aliis quaedam magis acria visu.
  138. quin etiam gallum noctem explaudentibus alis
  139. auroram clara consuetum voce vocare,
  140. noenu queunt rapidi contra constare leones
  141. inque tueri: ita continuo meminere fugai.
  142. ni mirum quia sunt gallorum in corpore quaedam
  143. semina, quae cum sunt oculis inmissa leonum,
  144. pupillas interfodiunt acremque dolorem
  145. praebent, ut nequeant contra durare feroces,
  146. cum tamen haec nostras acies nil laedere possint,
  147. aut quia non penetrant aut quod penetrantibus illis
  148. exitus ex oculis liber datur, in remorando
  149. laedere ne possint ex ulla lumina parte.
  150. Nunc age, quae moveant animum res accipe, et unde
  151. quae veniunt veniant in mentem percipe paucis.
  152. principio hoc dico, rerum simulacra vagari
  153. multa modis multis in cunctas undique partis
  154. tenvia, quae facile inter se iunguntur in auris,
  155. obvia cum veniunt, ut aranea bratteaque auri.
  156. quippe etenim multo magis haec sunt tenvia textu
  157. quam quae percipiunt oculos visumque lacessunt,
  158. corporis haec quoniam penetrant per rara cientque
  159. tenvem animi naturam intus sensumque lacessunt.
  160. Centauros itaque et Scyllarum membra videmus
  161. Cerbereasque canum facies simulacraque eorum
  162. quorum morte obita tellus amplectitur ossa;
  163. omnigenus quoniam passim simulacra feruntur,
  164. partim sponte sua quae fiunt in ipso,
  165. partim quae variis ab rebus cumque recedunt
  166. et quae confiunt ex horum facta figuris.
  167. nam certe ex vivo Centauri non fit imago,
  168. nulla fuit quoniam talis natura animata;
  169. verum ubi equi atque hominis casu convenit imago,
  170. haerescit facile extemplo, quod diximus ante,
  171. propter subtilem naturam et tenvia texta.
  172. cetera de genere hoc eadem ratione creantur.
  173. quae cum mobiliter summa levitate feruntur,
  174. ut prius ostendi, facile uno commovet ictu
  175. quae libet una animum nobis subtilis imago;
  176. tenvis enim mens est et mire mobilis ipsa.
  177. haec fieri ut memoro, facile hinc cognoscere possis.
  178. quatinus hoc simile est illi, quod mente videmus
  179. atque oculis, simili fieri ratione necessest.
  180. Nunc igitur docui quoniam me forte leonum
  181. cernere per simulacra, oculos quae cumque lacessunt,
  182. scire licet mentem simili ratione moveri
  183. per simulacra leonum et cetera quae videt aeque
  184. nec minus atque oculi, nisi quod mage tenvia cernit.
  185. nec ratione alia, cum somnus membra profudit,
  186. mens animi vigilat, nisi quod simulacra lacessunt
  187. haec eadem nostros animos quae cum vigilamus,
  188. usque adeo, certe ut videamur cernere eum quem
  189. rellicta vita iam mors et terra potitast.
  190. hoc ideo fieri cogit natura, quod omnes
  191. corporis offecti sensus per membra quiescunt
  192. nec possunt falsum veris convincere rebus.
  193. praeterea meminisse iacet languetque sopore,
  194. nec dissentit eum mortis letique potitum
  195. iam pridem, quem mens vivom se cernere credit.
  196. quod super est, non est mirum simulacra moveri
  197. bracchiaque in numerum iactare et cetera membra;
  198. nam fit ut in somnis facere hoc videatur imago.
  199. quippe, ubi prima perit alioque est altera nata
  200. inde statu, prior hic gestum mutasse videtur.
  201. scilicet id fieri celeri ratione putandumst:
  202. tanta est mobilitas et rerum copia tanta
  203. tantaque sensibili quovis est tempore in uno
  204. copia particularum, ut possit suppeditare.
  205. Multaque in his rebus quaeruntur multaque nobis
  206. clarandumst, plane si res exponere avemus.
  207. quaeritur in primis quare, quod cuique libido
  208. venerit, extemplo mens cogitet eius id ipsum.
  209. anne voluntatem nostram simulacra tuentur
  210. et simul ac volumus nobis occurrit imago,
  211. si mare, si terram cordist, si denique caelum?
  212. conventus hominum, pompam, convivia, pugnas,
  213. omnia sub verbone creat natura paratque?
  214. cum praesertim aliis eadem in regione locoque
  215. longe dissimilis animus res cogitet omnis.
  216. quid porro, in numerum procedere cum simulacra
  217. cernimus in somnis et mollia membra movere,
  218. mollia mobiliter cum alternis bracchia mittunt
  219. et repetunt oculis gestum pede convenienti?
  220. scilicet arte madent simulacra et docta vagantur,
  221. nocturno facere ut possint in tempore ludos.
  222. an magis illud erit verum? quia tempore in uno,
  223. cum sentimus, id est cum vox emittitur una,
  224. tempora multa latent, ratio quae comperit esse,
  225. propterea fit uti quovis in tempore quaeque
  226. praesto sint simulacra locis in quisque parata.
  227. tanta est mobilitas et rerum copia tanta.
  228. hoc ubi prima perit alioque est altera nata