De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. illum cui possint incommoda conciliari,
  2. scire licet nobis nihil esse in morte timendum
  3. nec miserum fieri qui non est posse, neque hilum
  4. differre an nullo fuerit iam tempore natus,
  5. mortalem vitam mors cum inmortalis ademit.
  6. Proinde ubi se videas hominem indignarier ipsum,
  7. post mortem fore ut aut putescat corpore posto
  8. aut flammis interfiat malisve ferarum,
  9. scire licet non sincerum sonere atque subesse
  10. caecum aliquem cordi stimulum, quamvis neget ipse
  11. credere se quemquam sibi sensum in morte futurum;
  12. non, ut opinor, enim dat quod promittit et unde
  13. nec radicitus e vita se tollit et eicit,
  14. sed facit esse sui quiddam super inscius ipse.
  15. vivus enim sibi cum proponit quisque futurum,
  16. corpus uti volucres lacerent in morte feraeque,
  17. ipse sui miseret; neque enim se dividit illim
  18. nec removet satis a proiecto corpore et illum
  19. se fingit sensuque suo contaminat astans.
  20. hinc indignatur se mortalem esse creatum
  21. nec videt in vera nullum fore morte alium se,
  22. qui possit vivus sibi se lugere peremptum
  23. stansque iacentem se lacerari urive dolere.
  24. nam si in morte malumst malis morsuque ferarum
  25. tractari, non invenio qui non sit acerbum
  26. ignibus inpositum calidis torrescere flammis
  27. aut in melle situm suffocari atque rigere
  28. frigore, cum summo gelidi cubat aequore saxi,
  29. urgerive superne obrutum pondere terrae.
  30. 'Iam iam non domus accipiet te laeta neque uxor
  31. optima, nec dulces occurrent oscula nati
  32. praeripere et tacita pectus dulcedine tangent.
  33. non poteris factis florentibus esse tuisque
  34. praesidium. misero misere' aiunt 'omnia ademit
  35. una dies infesta tibi tot praemia vitae.'
  36. illud in his rebus non addunt 'nec tibi earum
  37. iam desiderium rerum super insidet una.'
  38. quod bene si videant animo dictisque sequantur,
  39. dissoluant animi magno se angore metuque.
  40. 'tu quidem ut es leto sopitus, sic eris aevi
  41. quod super est cunctis privatus doloribus aegris;
  42. at nos horrifico cinefactum te prope busto
  43. insatiabiliter deflevimus, aeternumque
  44. nulla dies nobis maerorem e pectore demet.'
  45. illud ab hoc igitur quaerendum est, quid sit amari
  46. tanto opere, ad somnum si res redit atque quietem,
  47. cur quisquam aeterno possit tabescere luctu.
  48. Hoc etiam faciunt ubi discubuere tenentque
  49. pocula saepe homines et inumbrant ora coronis,
  50. ex animo ut dicant: 'brevis hic est fructus homullis;
  51. iam fuerit neque post umquam revocare licebit.'
  52. tam quam in morte mali cum primis hoc sit eorum,
  53. quod sitis exurat miseros atque arida torrat,
  54. aut aliae cuius desiderium insideat rei.
  55. nec sibi enim quisquam tum se vitamque requiret,
  56. cum pariter mens et corpus sopita quiescunt;
  57. nam licet aeternum per nos sic esse soporem,
  58. nec desiderium nostri nos adficit ullum,
  59. et tamen haud quaquam nostros tunc illa per artus
  60. longe ab sensiferis primordia motibus errant,
  61. cum correptus homo ex somno se colligit ipse.
  62. multo igitur mortem minus ad nos esse putandumst,
  63. si minus esse potest quam quod nihil esse videmus;
  64. maior enim turbae disiectus materiai
  65. consequitur leto nec quisquam expergitus extat,
  66. frigida quem semel est vitai pausa secuta.
  67. Denique si vocem rerum natura repente.
  68. mittat et hoc alicui nostrum sic increpet ipsa:
  69. 'quid tibi tanto operest, mortalis, quod nimis aegris
  70. luctibus indulges? quid mortem congemis ac fles?
  71. nam si grata fuit tibi vita ante acta priorque
  72. et non omnia pertusum congesta quasi in vas
  73. commoda perfluxere atque ingrata interiere;
  74. cur non ut plenus vitae conviva recedis
  75. aequo animoque capis securam, stulte, quietem?
  76. sin ea quae fructus cumque es periere profusa
  77. vitaque in offensost, cur amplius addere quaeris,
  78. rursum quod pereat male et ingratum occidat omne,
  79. non potius vitae finem facis atque laboris?
  80. nam tibi praeterea quod machiner inveniamque,
  81. quod placeat, nihil est; eadem sunt omnia semper.
  82. si tibi non annis corpus iam marcet et artus
  83. confecti languent, eadem tamen omnia restant,
  84. omnia si perges vivendo vincere saecla,
  85. atque etiam potius, si numquam sis moriturus',
  86. quid respondemus, nisi iustam intendere litem
  87. naturam et veram verbis exponere causam?
  88. grandior hic vero si iam seniorque queratur
  89. atque obitum lamentetur miser amplius aequo,
  90. non merito inclamet magis et voce increpet acri:
  91. 'aufer abhinc lacrimas, baratre, et compesce querellas.
  92. omnia perfunctus vitai praemia marces;
  93. sed quia semper aves quod abest, praesentia temnis,
  94. inperfecta tibi elapsast ingrataque vita,
  95. et nec opinanti mors ad caput adstitit ante
  96. quam satur ac plenus possis discedere rerum.
  97. nunc aliena tua tamen aetate omnia mitte
  98. aequo animoque, age dum, magnis concede necessis?'
  99. iure, ut opinor, agat, iure increpet inciletque;
  100. cedit enim rerum novitate extrusa vetustas
  101. semper, et ex aliis aliud reparare necessest.
  102. Nec quisquam in barathrum nec Tartara deditur atra;
  103. materies opus est, ut crescant postera saecla;
  104. quae tamen omnia te vita perfuncta sequentur;
  105. nec minus ergo ante haec quam tu cecidere cadentque.
  106. sic alid ex alio numquam desistet oriri
  107. vitaque mancipio nulli datur, omnibus usu.
  108. respice item quam nil ad nos ante acta vetustas
  109. temporis aeterni fuerit, quam nascimur ante.
  110. hoc igitur speculum nobis natura futuri
  111. temporis exponit post mortem denique nostram.
  112. numquid ibi horribile apparet, num triste videtur
  113. quicquam, non omni somno securius exstat?
  114. Atque ea ni mirum quae cumque Acherunte profundo
  115. prodita sunt esse, in vita sunt omnia nobis.
  116. nec miser inpendens magnum timet saxum
  117. Tantalus, ut famast, cassa formidine torpens;
  118. sed magis in vita divom metus urget inanis
  119. mortalis casumque timent quem cuique ferat fors.
  120. nec Tityon volucres ineunt Acherunte iacentem
  121. nec quod sub magno scrutentur pectore quicquam
  122. perpetuam aetatem possunt reperire profecto.
  123. quam libet immani proiectu corporis exstet,
  124. qui non sola novem dispessis iugera membris
  125. optineat, sed qui terrai totius orbem,
  126. non tamen aeternum poterit perferre dolorem
  127. nec praebere cibum proprio de corpore semper.
  128. sed Tityos nobis hic est, in amore iacentem
  129. quem volucres lacerant atque exest anxius angor
  130. aut alia quavis scindunt cuppedine curae.
  131. Sisyphus in vita quoque nobis ante oculos est,
  132. qui petere a populo fasces saevasque secures
  133. imbibit et semper victus tristisque recedit.
  134. nam petere imperium, quod inanest nec datur umquam,
  135. atque in eo semper durum sufferre laborem,
  136. hoc est adverso nixantem trudere monte
  137. saxum, quod tamen e summo iam vertice rusum
  138. volvitur et plani raptim petit aequora campi.
  139. deinde animi ingratam naturam pascere semper
  140. atque explere bonis rebus satiareque numquam,
  141. quod faciunt nobis annorum tempora, circum
  142. cum redeunt fetusque ferunt variosque lepores,
  143. nec tamen explemur vitai fructibus umquam,
  144. hoc, ut opinor, id est, aevo florente puellas
  145. quod memorant laticem pertusum congerere in vas,
  146. quod tamen expleri nulla ratione potestur.
  147. Cerberus et Furiae iam vero et lucis egestas,
  148. Tartarus horriferos eructans faucibus aestus!
  149. qui neque sunt usquam nec possunt esse profecto;
  150. sed metus in vita poenarum pro male factis
  151. est insignibus insignis scelerisque luela,
  152. carcer et horribilis de saxo iactus deorsum,
  153. verbera carnifices robur pix lammina taedae;
  154. quae tamen etsi absunt, at mens sibi conscia factis
  155. praemetuens adhibet stimulos torretque flagellis,
  156. nec videt interea qui terminus esse malorum
  157. possit nec quae sit poenarum denique finis,
  158. atque eadem metuit magis haec ne in morte gravescant.