De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. dispertitam animae naturam exisse per artus
  2. et prius esse sibi distractam corpore in ipso,
  3. quam prolapsa foras enaret in auras.
  4. Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,
  5. saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur
  6. ire anima ac toto solui de corpore tota
  7. et quasi supremo languescere tempore voltus
  8. molliaque exsangui cadere omnia corpore membra.
  9. quod genus est, animo male factum cum perhibetur
  10. aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes
  11. extremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;
  12. conquassatur enim tum mens animaeque potestas
  13. omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
  14. ut gravior paulo possit dissolvere causa.
  15. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpus
  16. inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
  17. non modo non omnem possit durare per aevom,
  18. sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?
  19. nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur
  20. ire foras animam incolumem de corpore toto,
  21. nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
  22. verum deficere in certa regione locatam;
  23. ut sensus alios in parti quemque sua scit
  24. dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
  25. non tam se moriens dissolvi conquereretur,
  26. sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.
  27. Denique cur animi numquam mens consiliumque
  28. gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis
  29. sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
  30. si non certa loca ad nascendum reddita cuique
  31. sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
  32. atque ita multimodis partitis artubus esse,
  33. membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
  34. usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
  35. fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
  36. Praeterea si inmortalis natura animaist
  37. et sentire potest secreta a corpore nostro,
  38. quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
  39. nec ratione alia nosmet proponere nobis
  40. possumus infernas animas Acherunte vagare.
  41. pictores itaque et scriptorum saecla priora
  42. sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
  43. at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
  44. esse potest animae neque sorsum lingua neque aures;
  45. haud igitur per se possunt sentire neque esse.
  46. Et quoniam toto sentimus corpore inesse
  47. vitalem sensum et totum esse animale videmus,
  48. si subito medium celeri praeciderit ictu
  49. vis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
  50. dispertita procul dubio quoque vis animai
  51. et discissa simul cum corpore dissicietur.
  52. at quod scinditur et partis discedit in ullas,
  53. scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
  54. falciferos memorant currus abscidere membra
  55. saepe ita de subito permixta caede calentis,
  56. ut tremere in terra videatur ab artubus id quod
  57. decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis
  58. mobilitate mali non quit sentire dolorem;
  59. et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
  60. corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
  61. nec tenet amissam laevam cum tegmine saepe
  62. inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
  63. nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
  64. inde alius conatur adempto surgere crure,
  65. cum digitos agitat propter moribundus humi pes.
  66. et caput abscisum calido viventeque trunco
  67. servat humi voltum vitalem oculosque patentis,
  68. donec reliquias animai reddidit omnes.
  69. quin etiam tibi si, lingua vibrante, minanti
  70. serpentis cauda, procero corpore, utrumque
  71. sit libitum in multas partis discidere ferro,
  72. omnia iam sorsum cernes ancisa recenti
  73. volnere tortari et terram conspargere tabo,
  74. ipsam seque retro partem petere ore priorem,
  75. volneris ardenti ut morsu premat icta dolore.
  76. omnibus esse igitur totas dicemus in illis
  77. particulis animas? at ea ratione sequetur
  78. unam animantem animas habuisse in corpore multas.
  79. ergo divisast ea quae fuit una simul cum
  80. corpore; quapropter mortale utrumque putandumst,
  81. in multas quoniam partis disciditur aeque.
  82. Praeterea si inmortalis natura animai
  83. constat et in corpus nascentibus insinuatur,
  84. cur super ante actam aetatem meminisse nequimus
  85. nec vestigia gestarum rerum ulla tenemus?
  86. nam si tanto operest animi mutata potestas,
  87. omnis ut actarum exciderit retinentia rerum,
  88. non, ut opinor, id ab leto iam longius errat;
  89. qua propter fateare necessest quae fuit ante
  90. interiisse, et quae nunc est nunc esse creatam.
  91. Praeterea si iam perfecto corpore nobis
  92. inferri solitast animi vivata potestas
  93. tum cum gignimur et vitae cum limen inimus,
  94. haud ita conveniebat uti cum corpore et una
  95. cum membris videatur in ipso sanguine cresse,
  96. sed vel ut in cavea per se sibi vivere solam
  97. convenit, ut sensu corpus tamen affluat omne.
  98. quare etiam atque etiam neque originis esse putandumst
  99. expertis animas nec leti lege solutas;
  100. nam neque tanto opere adnecti potuisse putandumst
  101. corporibus nostris extrinsecus insinuatas,
  102. quod fieri totum contra manifesta docet res
  103. ita conexa est per venas viscera nervos
  104. ossaque, uti dentes quoque sensu participentur;
  105. morbus ut indicat et gelidai stringor aquai
  106. et lapis oppressus subitis e frugibus
  107. nec, tam contextae cum sint, exire videntur
  108. incolumes posse et salvas exsolvere sese
  109. omnibus e nervis atque ossibus articulisque,
  110. quod si forte putas extrinsecus insinuatam
  111. permanare animam nobis per membra solere,
  112. tanto quique magis cum corpore fusa peribit;
  113. quod permanat enim, dissolvitur, interit ergo;
  114. dispertitur enim per caulas corporis omnis.
  115. ut cibus, in membra atque artus cum diditur omnis,
  116. disperit atque aliam naturam sufficit ex se,
  117. sic anima atque animus quamvis est integra recens in
  118. corpus eunt, tamen in manando dissoluuntur,
  119. dum quasi per caulas omnis diduntur in artus
  120. particulae quibus haec animi natura creatur,
  121. quae nunc in nostro dominatur corpore nata
  122. ex illa quae tunc periit partita per artus.
  123. quapropter neque natali privata videtur
  124. esse die natura animae nec funeris expers.
  125. Semina praeterea linquontur necne animai
  126. corpore in exanimo? quod si lincuntur et insunt,
  127. haut erit ut merito inmortalis possit haberi,
  128. partibus amissis quoniam libata recessit.
  129. sin ita sinceris membris ablata profugit,
  130. ut nullas partis in corpore liquerit ex se,
  131. unde cadavera rancenti iam viscere vermes
  132. expirant atque unde animantum copia tanta
  133. exos et exanguis tumidos perfluctuat artus?
  134. quod si forte animas extrinsecus insinuari?
  135. vermibus et privas in corpora posse venire
  136. credis nec reputas cur milia multa animarum
  137. conveniant unde una recesserit, hoc tamen est ut
  138. quaerendum videatur et in discrimen agendum,
  139. utrum tandem animae venentur semina quaeque
  140. vermiculorum ipsaeque sibi fabricentur ubi sint,
  141. an quasi corporibus perfectis insinuentur.
  142. at neque cur faciant ipsae quareve laborent
  143. dicere suppeditat. neque enim, sine corpore cum sunt,
  144. sollicitae volitant morbis alguque fameque;
  145. corpus enim magis his vitiis adfine laborat,
  146. et mala multa animus contage fungitur eius.
  147. sed tamen his esto quamvis facere utile corpus,
  148. cum subeant; at qua possint via nulla videtur.
  149. haut igitur faciunt animae sibi corpora et artus.
  150. nec tamen est ut qui cum perfectis insinuentur
  151. corporibus; neque enim poterunt suptiliter esse
  152. conexae neque consensu contagia fient.
  153. Denique cur acris violentia triste leonum
  154. seminium sequitur, volpes dolus, et fuga cervos?
  155. a patribus datur et a patrius pavor incitat artus,
  156. et iam cetera de genere hoc cur omnia membris
  157. ex ineunte aevo generascunt ingenioque,
  158. si non, certa suo quia semine seminioque
  159. vis animi pariter crescit cum corpore quoque?
  160. quod si inmortalis foret et mutare soleret
  161. corpora, permixtis animantes moribus essent,
  162. effugeret canis Hyrcano de semine saepe
  163. cornigeri incursum cervi tremeretque per auras
  164. accipiter fugiens veniente columba,
  165. desiperent homines, saperent fera saecla ferarum.
  166. illud enim falsa fertur ratione, quod aiunt
  167. inmortalem animam mutato corpore flecti;
  168. quod mutatur enim, dissolvitur, interit ergo;
  169. traiciuntur enim partes atque ordine migrant;
  170. quare dissolui quoque debent posse per artus,
  171. denique ut intereant una cum corpore cunctae.
  172. sin animas hominum dicent in corpora semper
  173. ire humana, tamen quaeram cur e sapienti
  174. stulta queat fieri, nec prudens sit puer ullus,
  175. si non, certa suo quia semine seminioque
  176. nec tam doctus equae pullus quam fortis equi vis.
  177. scilicet in tenero tenerascere corpore mentem
  178. confugient. quod si iam fit, fateare necessest
  179. mortalem esse animam, quoniam mutata per artus
  180. tanto opere amittit vitam sensumque priorem.
  181. quove modo poterit pariter cum corpore quoque
  182. confirmata cupitum aetatis tangere florem
  183. vis animi, nisi erit consors in origine prima?
  184. quidve foras sibi vult membris exire senectis?
  185. an metuit conclusa manere in corpore putri
  186. et domus aetatis spatio ne fessa vetusto
  187. obruat? at non sunt immortali ulla pericla.
  188. Denique conubia ad Veneris partusque ferarum
  189. esse animas praesto deridiculum esse videtur,
  190. expectare immortalis mortalia membra
  191. innumero numero certareque praeproperanter
  192. inter se quae prima potissimaque insinuetur;
  193. si non forte ita sunt animarum foedera pacta,
  194. ut quae prima volans advenerit insinuetur
  195. prima neque inter se contendant viribus hilum.
  196. Denique in aethere non arbor, non aequore in alto
  197. nubes esse queunt nec pisces vivere in arvis
  198. nec cruor in lignis neque saxis sucus inesse.
  199. certum ac dispositumst ubi quicquid crescat et insit.
  200. sic animi natura nequit sine corpore oriri
  201. sola neque a nervis et sanguine longius esse.
  202. quod si posset enim, multo prius ipsa animi vis
  203. in capite aut umeris aut imis calcibus esse
  204. posset et innasci quavis in parte soleret,
  205. tandem in eodem homine atque in eodem vase manere.
  206. quod quoniam nostro quoque constat corpore certum
  207. dispositumque videtur ubi esse et crescere possit
  208. sorsum anima atque animus, tanto magis infitiandum
  209. totum posse extra corpus durare genique.
  210. quare, corpus ubi interiit, periisse necessest
  211. confiteare animam distractam in corpore toto.
  212. quippe etenim mortale aeterno iungere et una
  213. consentire putare et fungi mutua posse
  214. desiperest; quid enim diversius esse putandumst
  215. aut magis inter se disiunctum discrepitansque,
  216. quam mortale quod est inmortali atque perenni