De Rerum Natura

Lucretius

-

  1. praestat et a tenui causa magis icta movetur,
  2. quippe ubi imaginibus fumi nebulaeque movetur;
  3. quod genus in somnis sopiti ubi cernimus alte
  4. exhalare vaporem altaria ferreque fumum;
  5. nam procul haec dubio nobis simulacra
  6. nunc igitur quoniam quassatis undique vasis
  7. diffluere umorem et laticem discedere cernis,
  8. et nebula ac fumus quoniam discedit in auras,
  9. crede animam quoque diffundi multoque perire
  10. ocius et citius dissolvi in corpora prima,
  11. cum semel ex hominis membris ablata recessit;
  12. quippe etenim corpus, quod vas quasi constitit eius,
  13. cum cohibere nequit conquassatum ex aliqua re
  14. ac rarefactum detracto sanguine venis,
  15. qui credas posse hanc cohiberier ullo,
  16. corpore qui nostro rarus magis incohibens sit?
  17. Praeterea gigni pariter cum corpore et una
  18. crescere sentimus pariterque senescere mentem.
  19. nam vel ut infirmo pueri teneroque vagantur
  20. corpore, sic animi sequitur sententia tenvis.
  21. inde ubi robustis adolevit viribus aetas,
  22. consilium quoque maius et auctior est animi vis.
  23. post ubi iam validis quassatum est viribus aevi
  24. corpus et obtusis ceciderunt viribus artus,
  25. claudicat ingenium, delirat lingua labat mens,
  26. omnia deficiunt atque uno tempore desunt.
  27. ergo dissolui quoque convenit omnem animai
  28. naturam, ceu fumus, in altas auras;
  29. quando quidem gigni pariter pariterque videmus
  30. crescere et, ut docui, simul aevo fessa fatisci.
  31. Huc accedit uti videamus, corpus ut ipsum
  32. suscipere inmanis morbos durumque dolorem,
  33. sic animum curas acris luctumque metumque;
  34. quare participem leti quoque convenit esse.
  35. quin etiam morbis in corporis avius errat
  36. saepe animus; dementit enim deliraque fatur,
  37. inter dumque gravi lethargo fertur in altum
  38. aeternumque soporem oculis nutuque cadenti;
  39. unde neque exaudit voces nec noscere voltus
  40. illorum potis est, ad vitam qui revocantes
  41. circum stant lacrimis rorantes ora genasque.
  42. quare animum quoque dissolui fateare necessest,
  43. quandoquidem penetrant in eum contagia morbi;
  44. nam dolor ac morbus leti fabricator uterquest,
  45. multorum exitio perdocti quod sumus ante.
  46. et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  47. et pariter mentem sanari corpus inani
  48. denique cor, hominem cum vini vis penetravit
  49. acris et in venas discessit diditus ardor,
  50. consequitur gravitas membrorum, praepediuntur
  51. crura vacillanti, tardescit lingua, madet mens,
  52. nant oculi, clamor singultus iurgia gliscunt,
  53. et iam cetera de genere hoc quae cumque secuntur,
  54. cur ea sunt, nisi quod vehemens violentia vini
  55. conturbare animam consuevit corpore in ipso?
  56. at quae cumque queunt conturbari inque pediri,
  57. significant, paulo si durior insinuarit
  58. causa, fore ut pereant aevo privata futuro.
  59. Quin etiam subito vi morbi saepe coactus
  60. ante oculos aliquis nostros, ut fulminis ictu,
  61. concidit et spumas agit, ingemit et tremit artus,
  62. desipit, extentat nervos, torquetur, anhelat
  63. inconstanter, et in iactando membra fatigat,
  64. ni mirum quia vis morbi distracta per artus
  65. turbat agens animam, spumans ut in aequore salso
  66. ventorum validis fervescunt viribus undae.
  67. exprimitur porro gemitus, quia membra dolore
  68. adficiuntur et omnino quod semina vocis
  69. eliciuntur et ore foras glomerata feruntur
  70. qua quasi consuerunt et sunt munita viai.
  71. desipientia fit, quia vis animi atque animai
  72. conturbatur et, ut docui, divisa seorsum
  73. disiectatur eodem illo distracta veneno.
  74. inde ubi iam morbi reflexit causa, reditque
  75. in latebras acer corrupti corporis umor,
  76. tum quasi vaccillans primum consurgit et omnis
  77. paulatim redit in sensus animamque receptat.
  78. haec igitur tantis ubi morbis corpore in ipso
  79. iactentur miserisque modis distracta laborent,
  80. cur eadem credis sine corpore in aperto
  81. cum validis ventis aetatem degere posse?
  82. Et quoniam mentem sanari corpus ut aegrum
  83. cernimus et flecti medicina posse videmus,
  84. id quoque praesagit mortalem vivere mentem.
  85. addere enim partis aut ordine traiecere aecumst
  86. aut aliquid prosum de summa detrahere hilum,
  87. commutare animum qui cumque adoritur et infit
  88. aut aliam quamvis naturam flectere quaerit.
  89. at neque transferri sibi partis nec tribui vult
  90. inmortale quod est quicquam neque defluere hilum;
  91. nam quod cumque suis mutatum finibus exit,
  92. continuo hoc mors est illius quod fuit ante.
  93. ergo animus sive aegrescit, mortalia signa
  94. mittit, uti docui, seu flectitur a medicina.
  95. usque adeo falsae rationi vera videtur
  96. res occurrere et effugium praecludere eunti
  97. ancipitique refutatu convincere falsum.
  98. Denique saepe hominem paulatim cernimus ire
  99. et membratim vitalem deperdere sensum;
  100. in pedibus primum digitos livescere et unguis,
  101. inde pedes et crura mori, post inde per artus
  102. ire alios tractim gelidi vestigia leti.
  103. scinditur atque animae haec quoniam natura nec uno
  104. tempore sincera existit, mortalis habendast.
  105. quod si forte putas ipsam se posse per artus
  106. introsum trahere et partis conducere in unum
  107. atque ideo cunctis sensum diducere membris,
  108. at locus ille tamen, quo copia tanta animai
  109. cogitur, in sensu debet maiore videri;
  110. qui quoniam nusquamst, ni mirum, ut diximus ante,
  111. dilaniata foras dispargitur, interit ergo.
  112. quin etiam si iam libeat concedere falsum
  113. et dare posse animam glomerari in corpore eorum,
  114. lumina qui lincunt moribundi particulatim,
  115. mortalem tamen esse animam fateare necesse
  116. nec refert utrum pereat dispersa per auras
  117. an contracta suis e partibus obbrutescat,
  118. quando hominem totum magis ac magis undique sensus
  119. deficit et vitae minus et minus undique restat.
  120. Et quoniam mens est hominis pars una locoque
  121. fixa manet certo, vel ut aures atque oculi sunt
  122. atque alii sensus qui vitam cumque gubernant,
  123. et vel uti manus atque oculus naresve seorsum
  124. secreta ab nobis nequeunt sentire neque esse,
  125. sed tamen in parvo lincuntur tempore tali,
  126. sic animus per se non quit sine corpore et ipso
  127. esse homine, illius quasi quod vas esse videtur,
  128. sive aliud quid vis potius coniunctius ei
  129. fingere, quandoquidem conexu corpus adhaeret.
  130. Denique corporis atque animi vivata potestas
  131. inter se coniuncta valent vitaque fruuntur;
  132. nec sine corpore enim vitalis edere motus
  133. sola potest animi per se natura nec autem
  134. cassum anima corpus durare et sensibus uti.
  135. scilicet avolsus radicibus ut nequit ullam
  136. dispicere ipse oculus rem seorsum corpore toto,
  137. sic anima atque animus per se nil posse videtur.
  138. ni mirum quia per venas et viscera mixtim,
  139. per nervos atque ossa tenentur corpore ab omni
  140. nec magnis intervallis primordia possunt
  141. libera dissultare, ideo conclusa moventur
  142. sensiferos motus, quos extra corpus in auras
  143. haut possunt post mortem eiecta moveri
  144. propterea quia non simili ratione tenentur;
  145. corpus enim atque animans erit , si cohibere
  146. sese anima atque in eos poterit concludere motus,
  147. quos ante in nervis et in ipso corpore agebat.
  148. quare etiam atque etiam resoluto corporis omni
  149. tegmine et eiectis extra vitalibus auris
  150. dissolui sensus animi fateare necessest
  151. atque animam, quoniam coniunctast causa duobus.
  152. Denique cum corpus nequeat perferre animai
  153. discidium, quin in taetro tabescat odore,
  154. quid dubitas quin ex imo penitusque coorta
  155. emanarit uti fumus diffusa animae vis,
  156. atque ideo tanta mutatum putre ruina
  157. conciderit corpus, penitus quia mota loco sunt
  158. fundamenta foras manant animaeque per artus
  159. perque viarum omnis flexus, in corpore qui sunt,
  160. atque foramina? multimodis ut noscere possis
  161. dispertitam animae naturam exisse per artus
  162. et prius esse sibi distractam corpore in ipso,
  163. quam prolapsa foras enaret in auras.
  164. Quin etiam finis dum vitae vertitur intra,
  165. saepe aliqua tamen e causa labefacta videtur
  166. ire anima ac toto solui de corpore tota
  167. et quasi supremo languescere tempore voltus
  168. molliaque exsangui cadere omnia corpore membra.
  169. quod genus est, animo male factum cum perhibetur
  170. aut animam liquisse; ubi iam trepidatur et omnes
  171. extremum cupiunt vitae reprehendere vinclum;
  172. conquassatur enim tum mens animaeque potestas
  173. omnis. et haec ipso cum corpore conlabefiunt,
  174. ut gravior paulo possit dissolvere causa.
  175. Quid dubitas tandem quin extra prodita corpus
  176. inbecilla foras in aperto, tegmine dempto,
  177. non modo non omnem possit durare per aevom,
  178. sed minimum quodvis nequeat consistere tempus?
  179. nec sibi enim quisquam moriens sentire videtur
  180. ire foras animam incolumem de corpore toto,
  181. nec prius ad iugulum et supera succedere fauces,
  182. verum deficere in certa regione locatam;
  183. ut sensus alios in parti quemque sua scit
  184. dissolui. quod si inmortalis nostra foret mens,
  185. non tam se moriens dissolvi conquereretur,
  186. sed magis ire foras vestemque relinquere, ut anguis.
  187. Denique cur animi numquam mens consiliumque
  188. gignitur in capite aut pedibus manibusve, sed unis
  189. sedibus et certis regionibus omnibus haeret,
  190. si non certa loca ad nascendum reddita cuique
  191. sunt, et ubi quicquid possit durare creatum
  192. atque ita multimodis partitis artubus esse,
  193. membrorum ut numquam existat praeposterus ordo?
  194. usque adeo sequitur res rem, neque flamma creari
  195. fluminibus solitast neque in igni gignier algor.
  196. Praeterea si inmortalis natura animaist
  197. et sentire potest secreta a corpore nostro,
  198. quinque, ut opinor, eam faciundum est sensibus auctam.
  199. nec ratione alia nosmet proponere nobis
  200. possumus infernas animas Acherunte vagare.
  201. pictores itaque et scriptorum saecla priora
  202. sic animas intro duxerunt sensibus auctas.
  203. at neque sorsum oculi neque nares nec manus ipsa
  204. esse potest animae neque sorsum lingua neque aures;
  205. haud igitur per se possunt sentire neque esse.
  206. Et quoniam toto sentimus corpore inesse
  207. vitalem sensum et totum esse animale videmus,
  208. si subito medium celeri praeciderit ictu
  209. vis aliqua, ut sorsum partem secernat utramque,
  210. dispertita procul dubio quoque vis animai
  211. et discissa simul cum corpore dissicietur.
  212. at quod scinditur et partis discedit in ullas,
  213. scilicet aeternam sibi naturam abnuit esse.
  214. falciferos memorant currus abscidere membra
  215. saepe ita de subito permixta caede calentis,
  216. ut tremere in terra videatur ab artubus id quod
  217. decidit abscisum, cum mens tamen atque hominis vis
  218. mobilitate mali non quit sentire dolorem;
  219. et simul in pugnae studio quod dedita mens est,
  220. corpore relicuo pugnam caedesque petessit,
  221. nec tenet amissam laevam cum tegmine saepe
  222. inter equos abstraxe rotas falcesque rapaces,
  223. nec cecidisse alius dextram, cum scandit et instat.
  224. inde alius conatur adempto surgere crure,
  225. cum digitos agitat propter moribundus humi pes.
  226. et caput abscisum calido viventeque trunco
  227. servat humi voltum vitalem oculosque patentis,